દાવોસથી ભારત માટે એક સારા સમાચાર આવ્યા છે જેણે દિલ્હીમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. સમાચાર છે કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ટૂંક સમયમાં ભારતને એક મોટી ભેટ આપી શકે છે. અમેરિકાના નાણામંત્રી સ્કોટ બેસન્ટે દાવોસમાં એક મોટું નિવેદન આપ્યું છે. યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે સંકેત આપ્યો છે કે ભારત પર લાદવામાં આવેલ એક્સ્ટ્રા 25% ટેરિફ હવે હટાવવામાં આવી શકે છે. આ ટેરિફ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સરકારે ભારત પર લાદ્યો હતો કારણ કે ભારત રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદી રહ્યું હતું. અમેરિકાના નાણા મંત્રી સ્કોટ બેસેન્ટે કહ્યું છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સરકાર ભારત પર લાદવામાં આવેલા 50% ટેરિફમાંથી અડધો ટેરિફ (25%) હટાવવા પર વિચાર કરી શકે છે. તેમણે જણાવ્યું કે હાલના મહિનાઓમાં ભારતે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી ઘણી ઓછી કરી દીધી છે, તેથી ટેરિફમાં રાહત આપવાની શક્યતા બની રહી છે. બેસેન્ટે ગુરુવારે અમેરિકી મીડિયાને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં કહ્યું કે ભારત પર લાદવામાં આવેલો 25% ટેરિફ ઘણો અસરકારક રહ્યો છે અને તેના કારણે ભારતની રશિયન ઓઈલની ખરીદી ઘટી ગઈ છે. આ અમેરિકાની મોટી જીત છે. તેમણે કહ્યું કે ટેરિફ હજુ પણ લાગુ છે, પરંતુ હવે તેમને હટાવવાનો રસ્તો નીકળી શકે છે. અમેરિકાએ ઓગસ્ટ 2025માં ભારત પર બે વાર ટેરિફ લગાવ્યો. પહેલી વાર 1 ઓગસ્ટે વેપાર ખાધને લઈને 25% ટેરિફ લગાવવામાં આવ્યો. આ પછી 27 ઓગસ્ટે રશિયા પાસેથી ઓઈલ ખરીદવાના કારણે એક્સ્ટ્રા 25% ટેરિફ લગાવવામાં આવ્યો. બેસેન્ટે કહ્યું- યુરોપ ભારત પાસેથી ઓઈલ ખરીદીને રશિયાને મદદ કરી રહ્યું છે બેસેન્ટે એમ પણ કહ્યું કે યુરોપિયન દેશો ભારત પર ટેરિફ એટલા માટે નથી લગાવી રહ્યા કારણ કે તેઓ ભારત સાથે મોટો વેપાર કરાર કરવા માંગે છે. સાથે જ તેમણે યુરોપ પર આરોપ લગાવ્યો કે તે ભારત પાસેથી રિફાઈન્ડ ઓઈલ ખરીદીને પોતે જ રશિયાને મદદ કરી રહ્યું છે. અમેરિકા રશિયા પર દબાણ વધારવા માટે ભારત સહિત ઘણા દેશોને કહી રહ્યું છે કે તેઓ રશિયા પાસેથી ઓઈલ ખરીદવાનું બંધ કરે. ભારતે આ દબાણને ખોટું અને અયોગ્ય ગણાવ્યું છે અને કહ્યું છે કે તેની ઊર્જા નીતિ દેશના હિતો અનુસાર નક્કી થાય છે. ગયા અઠવાડિયે દાવોસમાં પણ બેસેન્ટે ફોક્સ ન્યૂઝને કહ્યું હતું કે ટ્રમ્પ દ્વારા 25% ટેરિફ લગાવ્યા પછી ભારતે ઓઈલની ખરીદી ઘણી ઘટાડી દીધી હતી અને હવે લગભગ બંધ કરી દીધી છે. કેટલાક હાલના અહેવાલોમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતની કેટલીક પ્રાઈવેટ કંપનીઓએ રશિયાથી ઓઈલની આયાત ઓછી કરી છે, પરંતુ ભારત સરકારનું કહેવું છે કે રશિયાથી ઓઈલની ખરીદી ચાલુ છે. યુક્રેન યુદ્ધ પછી ભારત રશિયન ઓઈલનો મોટો ખરીદદાર બન્યો યુક્રેન યુદ્ધ પછી ભારત, રશિયાથી મોટી માત્રામાં સસ્તું ઓઈલ ખરીદવા લાગ્યો હતો. યુદ્ધ પહેલા રશિયાથી ભારતની ઓઈલ આયાત ખૂબ ઓછી હતી, પરંતુ બાદમાં તે ઝડપથી વધી અને ભારત રશિયાનો મોટો ખરીદદાર બની ગયો. રિપોર્ટ અનુસાર નવેમ્બર 2025માં ભારતની રશિયન ઓઈલ આયાત છ મહિનાના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી. તે મહિને ભારતે રશિયાથી 77 લાખ ટન ઓઈલ ખરીદ્યું હતું, જે કુલ આયાતના 35% થી વધુ હતું. પરંતુ ડિસેમ્બરમાં રશિયાથી ભારતને ઓઈલનો પુરવઠો ત્રણ વર્ષના સૌથી નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો. આંકડા મુજબ ડિસેમ્બરમાં રશિયાથી ઓઈલની આયાત ઘટીને લગભગ 12.4 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ રહી ગઈ, જે ડિસેમ્બર 2022 પછી સૌથી ઓછી છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે કુલ આયાતમાં ચોક્કસ ઘટાડો થયો છે, પરંતુ સરકારી ઓઈલ કંપનીઓ હજુ પણ રશિયા પાસેથી ઓઈલ ખરીદી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે માંગ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ નથી, પરંતુ ઓઈલ ખરીદવાની રીત બદલાઈ છે. રશિયાએ ડિસ્કાઉન્ટ આપવાનું ઘટાડ્યું યુક્રેન યુદ્ધ પછી રશિયાએ 20-25 ડોલર પ્રતિ બેરલ સસ્તું ક્રૂડ ઓઇલ વેચવાનું શરૂ કર્યું. ત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત 130 ડોલર પ્રતિ બેરલ હતી, આવી સ્થિતિમાં આ છૂટ ભારત માટે સસ્તી હતી. જોકે, હવે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત 63 ડોલર પ્રતિ બેરલ થઈ ગઈ છે. રશિયાએ પણ તેની છૂટ ઘટાડીને 1.5 થી 2 ડોલર પ્રતિ બેરલ કરી દીધી છે. આટલી ઓછી છૂટમાં ભારતને પહેલા જેવો ફાયદો મળી રહ્યો નથી, ઉપરથી રશિયાથી ઓઈલ લાવવામાં શિપિંગ અને વીમા ખર્ચ પણ વધુ થાય છે. આ જ કારણોસર ભારત હવે ફરીથી સાઉદી, UAE અને અમેરિકા જેવા સ્થિર અને ભરોસાપાત્ર સપ્લાયર્સ પાસેથી ઓઈલ ખરીદી રહ્યું છે, કારણ કે હવે કિંમતમાં પહેલા જેવો મોટો તફાવત રહ્યો નથી. ભારત કહી ચૂક્યું છે કે પોતાના હિત મુજબ નિર્ણય લેશે ભારત સરકારે પહેલા પણ કહ્યું છે કે તે સસ્તું અને ભરોસાપાત્ર ઓઈલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખશે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા અને નાણા મંત્રીએ સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે ઓઈલ ક્યાંથી ખરીદવું, તેનો નિર્ણય દેશના હિત અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની કિંમતોના આધારે કરવામાં આવશે. અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે આ સમયે વ્યાપાર કરારને લઈને વાટાઘાટો ચાલી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં, ટેરિફ ઘટાડવાના સંકેતો બંને દેશોના સંબંધોમાં નરમાઈનો સંકેત માનવામાં આવી રહ્યા છે. રશિયા રૂપિયામાં ચુકવણી લેવા તૈયાર નથી છેલ્લા બે વર્ષમાં ભારતે રશિયા પાસેથી ઘણું ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદ્યું છે. જ્યારે ભારતે રશિયાને ઘણું ઓછું નિકાસ કર્યું છે. આ અસંતુલનને કારણે રશિયા પાસે ઘણો ભારતીય રૂપિયો જમા થઈ ગયો છે. રશિયા તેને સરળતાથી ડોલરમાં બદલી શકતું નથી અને ન તો તેને અન્ય દેશો સાથેના વેપારમાં વાપરી શકે છે. આનું કારણ એ છે કે રૂપિયો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે હજુ એવી કરન્સી નથી જેને વિશ્વના મોટાભાગના દેશો સરળતાથી સ્વીકારી લે અથવા જેને વૈશ્વિક બજારમાં સરળતાથી બદલી શકાય. આવી સ્થિતિમાં રશિયા રૂપિયાનો ક્યાંય ઉપયોગ કરી શકતું નથી. તેથી તે તેમાં ચુકવણી લેવાનું ટાળે છે. આ ઉપરાંત, રશિયા પાસેથી સસ્તું ઓઈલ ખરીદ્યા પછી સૌથી મોટી સમસ્યા ચુકવણીની આવે છે. અમેરિકા અને યુરોપે રશિયા પર અનેક પ્રકારના આર્થિક પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે. આ કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બેંકો રશિયા સંબંધિત લેણદેણ અંગે ખૂબ જ સાવચેત રહે છે. જ્યારે ભારત રશિયાને ચુકવણી મોકલે છે ત્યારે ઘણી વાર ટ્રાન્ઝેક્શન અટકી જાય છે અથવા મંજૂરી આપવામાં ઘણો સમય લાગે છે. ડોલરમાં પેમેન્ટ કરવા પર અમેરિકી દબાણ અને સેંકશનનું જોખમ રહે છે, તેથી ઘણીવાર કોઈ ત્રીજા દેશની બેંક દ્વારા પૈસા મોકલવા પડે છે, જેનાથી પ્રક્રિયા વધુ જટિલ બની જાય છે. આ બધાની અસર ભારતીય ઓઈલ કંપનીઓ પર પડે છે. ભલે ઓઈલ સસ્તું હોય, પરંતુ પેમેન્ટ અટકી જવાથી શિપમેન્ટ પણ મોડું પહોંચે છે. —————- આ સમાચાર પણ વાંચો… ભારતને રશિયા પાસેથી સસ્તું ઓઈલ કેમ નથી મળી રહ્યું:અમેરિકા, સાઉદી અને UAE પાસેથી ખરીદી વધી; ટ્રમ્પની ધમકી કે કોઈ અન્ય કારણ ભારતે 4 વર્ષમાં પહેલીવાર રશિયા પાસેથી ઓઈલ ખરીદવાનું ઓછું કર્યું છે. વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના રિપોર્ટ અનુસાર, સપ્ટેમ્બર 2024માં રશિયાનો હિસ્સો 41% હતો જે સપ્ટેમ્બર 2025માં ઘટીને 31% થઈ ગયો. આનું એક મોટું કારણ ભારત પર અમેરિકાનો 25% વધારાનો ટેરિફ છે.