ભારતીય રૂપિયો આજે એટલે કે 12 મેના રોજ ડોલર સામે 19 પૈસા ઘટીને 95.50ના રેકોર્ડ નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિવેદન બાદ રૂપિયામાં આ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જોકે, ટ્રમ્પે ઈરાન સાથેના યુદ્ધવિરામને નબળો ગણાવ્યો છે, જેના કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં તેજી આવી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધીને 105 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર પહોંચી ગયા છે. આ પહેલા સોમવારે તે 95.31 પર બંધ થયો હતો. ગયા અઠવાડિયે જ રૂપિયાએ 95.43નો નીચલો સ્તર સ્પર્શ્યો હતો, જે હવે તૂટી ગયો છે. વર્ષ 2026ની શરૂઆતથી જ રૂપિયો દબાણમાં છે. ગયા વર્ષે ડિસેમ્બર 2025માં પહેલીવાર રૂપિયો 90ના સ્તરને પાર ગયો હતો. રૂપિયામાં ઘટાડાના મુખ્ય કારણો ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ: અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાન સાથેના સંઘર્ષ વિરામ એટલે કે સીઝફાયરને નબળું ગણાવવાથી ખાડી દેશોમાં તણાવ વધી ગયો છે. યુદ્ધ કે સંઘર્ષની આશંકાથી રોકાણકારો ઉભરતા બજારો (જેમ કે ભારત) માંથી પોતાના પૈસા કાઢીને સુરક્ષિત રોકાણ તરફ ભાગી રહ્યા છે. ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતોમાં ઉછાળો: ઈરાન સંકટને કારણે ગ્લોબલ માર્કેટમાં સપ્લાયમાં અવરોધ આવવાનો ડર છે. આ જ કારણોસર બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતો 105 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર નીકળી ગઈ છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું લગભગ 80% તેલ આયાત કરે છે, જેનાથી તેલ મોંઘું થવા પર ડોલરની માગ વધી જાય છે અને રૂપિયો નબળો પડે છે. વધતો વેપાર ખાધ: જ્યારે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધે છે, ત્યારે ભારતનું આયાત બિલ એટલે કે ઇમ્પોર્ટ બિલ પણ વધી જાય છે. આનાથી દેશની ‘કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ’ (CAD) વધવાની આશંકા હોય છે, જે સીધી રીતે રૂપિયાની વેલ્યુને ઓછી કરે છે. ડોલરની મજબૂતી: વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાના માહોલમાં ‘અમેરિકી ડોલર’ને સૌથી સુરક્ષિત સંપત્તિ એટલે કે સેફ હેવન માનવામાં આવે છે. ટ્રમ્પના કડક વલણ બાદ દુનિયાભરના બજારોમાં ડોલરની માગ વધી ગઈ છે, જેના કારણે રૂપિયા સહિત અન્ય કરન્સી દબાણમાં છે. વિદેશી રોકાણકારોની ઉપાડ: વૈશ્વિક જોખમ વધવા પર વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો ભારતીય શેરબજારમાંથી પોતાનું રોકાણ કાઢીને ડોલરમાં પાછું લઈ જાય છે. બજારમાંથી ડોલર બહાર જવાના કારણે રૂપિયાની કિંમત ઘટી જાય છે. ડોલર મોંઘો, ભારતમાં મોંઘવારી વધવાનું જોખમ મિડલ ઈસ્ટ સંઘર્ષને દાયકાઓનો સૌથી ગંભીર ઊર્જા સંકટ માનવામાં આવી રહ્યો છે, જેની સીધી અસર ભારત પર પડી રહી છે. તેલની કિંમતો: ક્રૂડ ઓઇલ મોંઘું થવાથી ભારતનું ઇમ્પોર્ટ બિલ વધ્યું છે. જરૂરી સામાન મોંઘો: LPG, પ્લાસ્ટિક અને અન્ય પેટ્રોકેમિકલ પ્રોડક્ટ્સનો સપ્લાય પ્રભાવિત. મોંઘવારીનો ડર: ડોલર મોંઘો થવાથી પેટ્રોલ-ડીઝલ અને ઇમ્પોર્ટેડ સામાન મોંઘા થશે, જેનાથી રિટેલ મોંઘવારી વધી શકે છે. વિદેશમાં અભ્યાસ-ફરવું મોંઘું: વિદેશ જવા કે અભ્યાસ માટે ડોલર ખરીદવા પર હવે વધુ રૂપિયા ખર્ચ કરવા પડશે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મોંઘા: મોબાઇલ, લેપટોપ અને આયાતી પાર્ટ્સ મોંઘા થઈ શકે છે, કારણ કે ચુકવણી ડોલરમાં થાય છે. તેલ ઉત્પાદન છેલ્લા બે દાયકામાં સૌથી નીચલા સ્તરે રોઇટર્સના સર્વે મુજબ, એપ્રિલમાં ઓપેક (OPEC) દેશોનું તેલ ઉત્પાદન છેલ્લા બે દાયકામાં સૌથી નીચા સ્તરે રહ્યું છે. સાઉદી અરામકોના CEO અમીન નાસરે ચેતવણી આપી છે કે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી તેલ નિકાસમાં અવરોધને કારણે બજારમાં સ્થિરતા આવવામાં 2027 સુધીનો સમય લાગી શકે છે. આનાથી દર અઠવાડિયે લગભગ 10 કરોડ બેરલ તેલનું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંક જેપી મોર્ગને તેના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું છે કે જો સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ આવતા મહિને ખુલી પણ જાય, તો પણ તેલની કિંમતો આ વર્ષે 100 ડોલરની આસપાસ રહેશે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે રસ્તો ખુલ્યા પછી પણ લોજિસ્ટિક અને ટેન્કરોની અછતને કારણે સપ્લાય સામાન્ય થવામાં સમય લાગશે. ભારત પર અસર: PM મોદીએ સંયમ રાખવા અપીલ કરી ભારત તેની તેલ જરૂરિયાતોનો 85% હિસ્સો આયાત કરે છે, તેથી ક્રૂડ ઓઇલની વધતી કિંમતો દેશ માટે ચિંતાનો વિષય છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ નાગરિકોને ઇંધણના વપરાશ અને સોનાની ખરીદીમાં સંયમ રાખવા અપીલ કરી છે જેથી અર્થતંત્ર પર પડતા દબાણને ઓછું કરી શકાય. ટ્રેડર્સનું માનવું છે કે આવનારા સમયમાં રૂપિયામાં વધુ ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. કરન્સીની કિંમત કેવી રીતે નક્કી થાય છે? આ સમાચાર પણ વાંચો… સરકારે કહ્યું, પેટ્રોલ-ડીઝલ અને LPGની અછત નથી:એક દિવસ પહેલા PM મોદીએ કહ્યું હતું- આનો ઉપયોગ ઓછો કરો પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંકટ વચ્ચે સરકારે દેશમાં ઇંધણની અછતની અફવાઓને નકારી કાઢી છે. સરકારે સોમવારે નાગરિકોને ખાતરી આપી કે દેશમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ કે LPGની કોઈ અછત નથી. આ નિવેદન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રવિવારે ઇંધણ પર નિર્ભરતા ઘટાડવા અને બચત કરવાની અપીલ કર્યાના એક દિવસ પછી આવ્યું છે… પૂરા સમાચાર વાંચો…