ઈરાનનું ચલણ રિયાલ સવારના કારોબારમાં અમેરિકી ડોલર સામે 20 લાખ પર પહોંચી ગયું. એસોસિએટેડ પ્રેસ (AP)ના અહેવાલ મુજબ, આ રિયાલનું અત્યાર સુધીનું સૌથી નીચું રેકોર્ડ સ્તર છે. અમેરિકી નૌકાદળની નાકાબંધી, લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા આર્થિક પ્રતિબંધો અને યુદ્ધને કારણે ઈરાનનો વિદેશી મુદ્રા ભંડાર લગભગ ખતમ થઈ ચૂક્યો છે. અમેરિકાની ‘ઇકોનોમિક ડી-ડે’ની તૈયારી, નવા પ્રતિબંધોથી વધશે દબાણ ઈરાની રિયાલમાં આ ઘટાડો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે વોશિંગ્ટન નવા અને વધુ કડક પ્રતિબંધોની જાહેરાત કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. અમેરિકાએ આ પગલાંને “ઇકોનોમિક ડી-ડે” ગણાવ્યું છે. અમેરિકાનો હેતુ આ કડક નાણાકીય પ્રતિબંધો દ્વારા ઈરાન પર દબાણને ચરમસીમા પર પહોંચાડવાનો છે, જેનાથી રિયાલ પર આવનારા દિવસોમાં વધુ ઘટાડાનો ખતરો મંડરાઈ રહ્યો છે. યુદ્ધ અને મોંઘવારીથી પહેલેથી જ ઈરાન પરેશાન ઈરાનની કરન્સી 28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઈઝરાયલ દ્વારા ઈરાન પર કરવામાં આવેલા હુમલાઓ પહેલા પણ દબાણમાં હતી. દેશ પહેલાથી જ મોંઘવારી અને નકારાત્મક આર્થિક વિકાસ દરનો સામનો કરી રહ્યો હતો. જોકે, છેલ્લા છ મહિનાથી ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને સંઘર્ષે ઈરાની અર્થતંત્રને ખૂબ ઊંડું નુકસાન પહોંચાડ્યું છે, જેના કારણે રિયાલ સતત નવા નીચલા સ્તરને સ્પર્શી રહ્યો છે. અમેરિકી નેવલ નાકાબંધીથી ક્રૂડ ઓઈલ અને દરિયાઈ વેપાર પ્રભાવિત અમેરિકા દ્વારા ઈરાનની આસપાસ કરવામાં આવેલી નૌકાદળની નાકાબંધીએ દેશની આયાત અને નિકાસ વ્યવસ્થાની કમર તોડી નાખી છે. ઈરાનનો મુખ્ય આવક સ્ત્રોત ક્રૂડ ઓઈલની નિકાસ રહ્યો છે, પરંતુ નાકાબંધીને કારણે તેના તેલ ટેન્કરોની અવરજવર પર રોક લાગી ગઈ છે. આના કારણે દેશમાં વિદેશી મુદ્રા ભંડાર, ખાસ કરીને અમેરિકી ડોલરની ભારે અછત સર્જાઈ છે, જેનાથી અનૌપચારિક બજારોમાં ડોલરની માગ અને કિંમત બંને અનિયંત્રિત રીતે વધી ગઈ છે. આગળ શું: મોંઘવારી અને રોજિંદા વપરાશની વસ્તુઓના ભાવ વધુ વધવાના અણસાર રિયાલ નબળો પડવાનો સીધો પ્રભાવ ઈરાનના સામાન્ય નાગરિકો પર પડવાનો છે. અન્ય દેશોમાંથી આવતો સામાન, ખાદ્યપદાર્થો અને દવાઓની કિંમતો વધી જશે. બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો અમેરિકાની પ્રસ્તાવિત ‘ઇકોનોમિક ડી-ડે’ પાબંદીઓ લાગુ થાય છે અને નાકાબંધી ચાલુ રહે છે, તો આવનારા અઠવાડિયામાં રિયાલમાં વધુ ઘટાડો જોવા મળી શકે છે, જેનાથી ઈરાનમાં મોંઘવારી વધુ વધી શકે છે.