ગયા અઠવાડિયે ભારતીય શેરબજારમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. આ દરમિયાન દેશની 10 સૌથી મૂલ્યવાન કંપનીઓમાંથી 5ના માર્કેટ કેપમાં કુલ મળીને લગભગ 1 લાખ કરોડ રૂપિયાનો ઘટાડો થયો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, IT સેક્ટરની અગ્રણી કંપની ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસિસ (TCS)ના માર્કેટ વેલ્યુએશનમાં સૌથી મોટો ₹34,263 કરોડનો ઘટાડો જોવા મળ્યો. અઠવાડિયાના કારોબારી સત્રો દરમિયાન સેન્સેક્સ 489.92 પોઈન્ટ (0.62%) ઘટીને બંધ થયો. જ્યારે, બીજી તરફ નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જનો નિફ્ટી ઇન્ડેક્સ પણ 204.65 પોઈન્ટ (0.83%) ગગડ્યો. 5 મોટી કંપનીઓને નુકસાન, TCS અને રિલાયન્સ ટોપ લૂઝર અઠવાડિયા દરમિયાન રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ, HDFC બેંક, ICICI બેંક, સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) અને TCSના માર્કેટ વેલ્યુએશનમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો. LIC સહિત 5 કંપનીઓની કુલ વેલ્યુ ₹55,149 કરોડ વધી બજારના દબાણ છતાં ભારતી એરટેલ, બજાજ ફાઇનાન્સ, લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (LT), એલઆઈસી (LIC) અને હિન્દુસ્તાન યુનિલિવરના શેરોમાં મજબૂતી જોવા મળી. આ 5 કંપનીઓએ મળીને તેમની માર્કેટ વેલ્યુમાં ₹55,149.45 કરોડનો વધારો કર્યો છે. માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન શું હોય છે? માર્કેટ કેપ એ કોઈપણ કંપનીના કુલ આઉટસ્ટેન્ડિંગ શેર એટલે કે હાલમાં તેના શેરધારકો પાસે રહેલા તમામ શેરની વેલ્યુ છે. તેની ગણતરી કંપની દ્વારા જાહેર કરાયેલા શેરની કુલ સંખ્યાને તેમની કિંમત વડે ગુણીને કરવામાં આવે છે. આને એક ઉદાહરણથી સમજો… ધારો કે… કંપની ‘A’ ના 1 કરોડ શેર બજારમાં લોકોએ ખરીદ્યા છે. જો એક શેરની કિંમત 20 રૂપિયા હોય, તો કંપનીની માર્કેટ વેલ્યુ 1 કરોડ x 20 એટલે કે 20 કરોડ રૂપિયા થશે. કંપનીઓની માર્કેટ વેલ્યુ શેરની કિંમતો વધવા કે ઘટવાને કારણે વધે-ઘટે છે. તેના બીજા ઘણા કારણો છે… માર્કેટ કેપના ઉતાર-ચઢાવની કંપની અને રોકાણકારો પર શું અસર થાય છે? કંપની પર અસર : મોટો માર્કેટ કેપ કંપનીને બજારમાંથી ભંડોળ એકત્ર કરવામાં, લોન લેવામાં અથવા અન્ય કંપની હસ્તગત કરવામાં મદદ કરે છે. જ્યારે, નાના અથવા ઓછા માર્કેટ કેપથી કંપનીની નાણાકીય નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા ઓછી થઈ જાય છે. રોકાણકારો પર અસર : માર્કેટ કેપ વધવાથી રોકાણકારોને સીધો ફાયદો થાય છે. કારણ કે તેમના શેરની કિંમત વધી જાય છે. તે જ સમયે, ઘટાડાથી નુકસાન થઈ શકે છે, જેનાથી રોકાણકારો શેર વેચવાનો નિર્ણય લઈ શકે છે. ઉદાહરણ: જો TCS નું માર્કેટ કેપ ₹12.43 લાખ કરોડ વધે છે, તો રોકાણકારોની સંપત્તિ વધશે, અને કંપનીને ભવિષ્યમાં રોકાણ માટે વધુ મૂડી મળી શકે છે. પરંતુ જો માર્કેટ કેપ ઘટે છે તો તેનું નુકસાન થઈ શકે છે.