અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાન તારિક રહેમાનને પત્ર લખીને બોઇંગ વિમાન ખરીદવાના નિર્ણય બદલ આભાર માન્યો છે. બાંગ્લાદેશના PM તારિક રહેમાનના નામે 31 ઓગસ્ટે લખેલા આ પત્રમાં ટ્રમ્પે લખ્યું, પ્રિય વડાપ્રધાન, મને બોઇંગ વિમાન ખરીદવા સંબંધિત તમારો પત્ર મળ્યો. હું આ નિર્ણયની ખૂબ પ્રશંસા કરું છું. બોઇંગ તમને નિરાશ નહીં કરે અને હું પણ તેને ભૂલીશ નહીં. હું તમને મળવાની રાહ જોઈ રહ્યો છું. અમેરિકા પાસેથી 25 બોઇંગ પ્લેન ખરીદવાની તૈયારીમાં બાંગ્લાદેશ બાંગ્લાદેશ પાસે હાલમાં 14 બોઇંગ પ્લેન છે. બાંગ્લાદેશે એપ્રિલ 2026માં 14 નવા બોઇંગ વિમાનનો ઓર્ડર પણ આપ્યો હતો. અમેરિકી રાજદૂત સર્જિયો ગોરે 30 ઓગસ્ટે જણાવ્યું હતું કે ટ્રમ્પ અને રહેમાન વચ્ચે બોઇંગ વિમાનોને લઈને મોટી ડીલ થઈ છે. આ અંતર્ગત બાંગ્લાદેશ 25 બોઇંગ વિમાન ખરીદવાની તૈયારીમાં છે. અમેરિકી ટેરિફમાંથી રાહત મેળવવા માટે ડીલ થઈ બાંગ્લાદેશની બોઇંગ ખરીદી માત્ર પોતાની એરલાઇનનો કાફલો વધારવાની યોજના નથી. તેનો એક મોટો હેતુ અમેરિકા સાથે વેપાર ખાધ ઘટાડવાનો અને અમેરિકી ટેરિફમાં રાહત મેળવવાનો પણ છે. આ જ કારણોસર બોઇંગ વિમાન ખરીદવાનો મુદ્દો બંને દેશોના વ્યાપારી સંબંધો સાથે પણ જોડાઈ ગયો છે. જ્યારે અમેરિકાએ બાંગ્લાદેશના સામાન પર 37% ટેરિફ લગાવવાની વાત કરી, ત્યારે બાંગ્લાદેશે અમેરિકા પાસેથી વધુ સામાન ખરીદવાનો પ્રયાસ શરૂ કર્યો. આ દરમિયાન બોઇંગ પાસેથી 25 વિમાન ખરીદવાની વાત સામે આવી. પછી બાંગ્લાદેશે બોઇંગના 14 વિમાનોનો સોદો પાક્કો કર્યો. તેની કિંમત આશરે 3.7 અબજ ડોલર છે. તેમાં 8 બોઇંગ 787-10, 2 બોઇંગ 787-9 અને 4 બોઇંગ 737-8 MAX વિમાનો સામેલ છે. પ્રથમ વિમાન નવેમ્બર 2031માં મળવાની અપેક્ષા છે. આ સોદામાં અમેરિકાની એક્સપોર્ટ-ઇમ્પોર્ટ બેંક પણ મદદ કરશે. બેંક લોનની વ્યવસ્થા કરશે અને બાંગ્લાદેશ સરકાર આ લોનની ગેરંટી આપશે. ટ્રમ્પના કાર્યકાળમાં થયેલી મોટી બોઇંગ ડીલ ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળમાં બાંગ્લાદેશ ઉપરાંત ઓછામાં ઓછા 6 દેશોએ અમેરિકા પાસેથી બોઇંગના વિમાનો ખરીદવાની જાહેરાત કરી છે. 1. સાઉદી અરેબિયા: મે 2025માં ટ્રમ્પની સાઉદી અરેબિયા યાત્રા દરમિયાન સાઉદી કંપની એવિલીઝે બોઇંગના 20 વિમાન ખરીદવાનો ઓર્ડર આપ્યો. કંપનીએ બીજા 10 વિમાન ખરીદવાનો વિકલ્પ પણ રાખ્યો. 2. કતાર: મે 2025માં ટ્રમ્પની કતાર યાત્રા દરમિયાન કતાર એરવેઝ અને બોઇંગ વચ્ચે 210 વિમાનો સુધીનો કરાર થયો. વ્હાઇટ હાઉસે તેને બંને દેશો વચ્ચેના મોટા આર્થિક કરારોનો ભાગ ગણાવ્યો. 3. ઇન્ડોનેશિયા: જુલાઈ 2025માં અમેરિકા પાસેથી 50 બોઇંગ વિમાન ખરીદવાનું વચન આપ્યું. તેના બદલામાં અમેરિકાએ ઇન્ડોનેશિયન સામાન પર ટેરિફમાં ઘટાડો કર્યો. 4. જાપાન: જુલાઈ 2025માં અમેરિકા-જાપાન વ્યાપાર કરાર હેઠળ જાપાને 100 પ્લેન ખરીદવાની વાત કહી. તેમાં બોઇંગ વિમાન સામેલ છે. 5. ચીન: મે 2026માં ટ્રમ્પે કહ્યું કે ચીન 200 બોઇંગ વિમાન ખરીદવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. બાદમાં બોઇંગે પણ તેની પુષ્ટિ કરી. 6. સાઉથ કોરિયા: ઓગસ્ટ 2025માં સાઉથ કોરિયાએ 103 બોઇંગ વિમાન ખરીદવાની જાહેરાત કરી. ત્યારબાદ ટ્રમ્પે તેમના પર લાગુ 25% ટેરિફ ઘટાડીને 10% કરી દીધો. ટ્રમ્પ બોઇંગ વિમાન ખરીદવા પર શા માટે ભાર મૂકે છે અમેરિકામાં મોટા પેસેન્જર વિમાન બનાવતી મુખ્ય કંપની બોઇંગ જ છે. ત્યાં બીજી વિમાન કંપનીઓ પણ છે, પરંતુ તે મોટાભાગે સૈન્ય અથવા નાના વિમાનોના વ્યવસાયમાં છે. મોટા પેસેન્જર વિમાનોના મામલે બોઇંગ જ અમેરિકાની મોટી કંપની છે અને તેની સૌથી મોટી સ્પર્ધા યુરોપની એરબસ સાથે છે. ટ્રમ્પની વેપાર નીતિનો સૌથી મોટો ઉદ્દેશ્ય એ જ છે કે બીજા દેશો અમેરિકા પાસેથી વધુને વધુ સામાન ખરીદે. તેનાથી અમેરિકાની વેપાર ખાધ ઓછી થઈ શકે છે અને અમેરિકન કંપનીઓને મોટા ઓર્ડર મળી શકે છે. અહીં બોઇંગ ખૂબ કામ આવે છે, કારણ કે એક પેસેન્જર વિમાનની કિંમત જ કરોડો ડોલર હોય છે. જો કોઈ દેશ 50, 100 કે 200 વિમાન ખરીદવાનો સોદો કરે છે તો અમેરિકા પાસેથી થતી ખરીદીનો આંકડો એક ઝાટકે અબજો ડોલર વધી જાય છે. તેનો ફાયદો માત્ર બોઇંગને જ નથી મળતો. તેના નિર્માણથી ત્યાંની ફેક્ટરીઓ, એન્જિનિયરો અને અન્ય કામદારોને રોજગાર મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે, વ્હાઇટ હાઉસે દક્ષિણ કોરિયાની 103 બોઇંગ વિમાનોની ડીલને લગભગ 36.2 અબજ ડોલરની ગણાવી અને કહ્યું કે તેનાથી અમેરિકામાં લગભગ 1.35 લાખ નોકરીઓને મદદ મળશે.