જો ‘નર્ડ ઇકોનોમી’ (બૌદ્ધિક અને શોખના રમતોનું બજાર) માટે કોઈ સૌથી મોટો ટર્નિંગ પોઈન્ટ હતો, તો તે ચોક્કસપણે લોકડાઉનનો સમયગાળો હતો. તે સમયે, ઘરોમાં બંધ ગ્રાહકો પાસે પૂરતો સમય અને ખર્ચ કરવા માટે પૈસા હતા. પરંતુ દરેક કંપની લોકડાઉન પછી મળેલી આ તકનો લાભ ઉઠાવવામાં સફળ રહી નહીં. એક જ ઉભરતા બજારમાં એક કંપનીએ રોકાણકારોના પૈસા પાંચ વર્ષમાં ત્રણ ગણા કરી દીધા, જ્યારે બીજી કંપનીનું વળતર માત્ર 2% રહ્યું. ગેમ્સ વર્કશોપ અને હેસ્બ્રોની કહાની દર્શાવે છે કે કોઈપણ વ્યવસાયની સૌથી મોટી મૂડી ગ્રાહકોની વફાદારી અને ઉત્પાદનોની અછત જાળવી રાખવાની ક્ષમતા હોય છે. લોકડાઉનના સમયગાળાએ આપણને જે કંઈ આપ્યું તેમાં ‘નર્ડ ઇકોનોમી’ એટલે કે ગેમ્સ, કોમિક્સ અને ફેન્ટેસીના શોખીનોના ખિસ્સામાંથી ચાલતી અર્થવ્યવસ્થાનો ઉદય સામેલ છે. લોકોએ બોર્ડ ગેમ્સ, ફેન્ટેસી ફિગર્સ અને કાર્ડ ગેમ્સ પર ખર્ચ કર્યો. પરંતુ બધા આ તેજીનો સમાન લાભ ઉઠાવી શક્યા નહીં. બ્રિટિશ કંપની ‘ગેમ્સ વર્કશોપ’ અને અમેરિકન દિગ્ગજ હેસ્બ્રો, બંને એક જ બજારમાં હતા, પરંતુ નસીબ અને સંજોગો તેમને તદ્દન અલગ-અલગ સ્થાનો પર લઈ ગયા. ગેમ્સ વર્કશોપ સાય-ફાઇ (સાયન્સ ફિક્શન) અને ફેન્ટસી થીમ પર આધારિત મિનિએચર ફિગર ગેમ્સ બનાવે છે. આ એક એવો શોખ છે, જે એકવાર લાગી જાય તો છૂટતો નથી. હેસ્બ્રો પાસે મેજિક: ધ ગેધરિંગ (MTG) અને ડન્જન્સ એન્ડ ડ્રેગન્સ (DD) જેવા બ્રાન્ડ્સ છે, જેના ચાહકો દુનિયાભરમાં કરોડોમાં છે. આ દાયકામાં ગેમ્સ વર્કશોપના રોકાણકારોએ ડિવિડન્ડ સહિત પોતાના પૈસા ત્રણ ગણા કર્યા અને કંપની લંડનના FTSE 100 બ્લુ-ચિપ ઇન્ડેક્સમાં સામેલ થઈ ગઈ. બીજી તરફ, હેસ્બ્રોમાં 2020ની શરૂઆતમાં રોકેલો 1 ડોલર આજે પણ માત્ર 1.02 ડોલર જ છે. એટલે કે પાંચ વર્ષમાં લગભગ શૂન્ય રિટર્ન. હેસબ્રોની સૌથી મોટી ભૂલ સ્કારસિટી એટલે કે સંસાધનોની અછતની અર્થવ્યવસ્થાને ન સમજવી હતી. બેંક ઓફ અમેરિકાના વિશ્લેષકોએ 2022માં કહ્યું હતું કે કંપની ખૂબ વધારે MTG કાર્ડ છાપી રહી છે. તેનાથી સેકન્ડરી માર્કેટ બરબાદ થઈ રહ્યું છે અને ખેલાડીઓનો ઉત્સાહ ઠંડો પડી રહ્યો છે. આ કાર્ડ-પ્રિન્ટિંગ વ્યૂહરચના પર કેટલાક શેરધારકોએ આ વર્ષે કંપની વિરુદ્ધ કેસ પણ કર્યો છે. હેસબ્રોની બીજી એક સમસ્યા એ છે કે તે હજુ પણ બાળકોના રમકડાંના વ્યવસાય સાથે જોડાયેલી છે. નર્ફ ગન, સ્ક્રેબલ અને માય લિટલ પોની તેમાં સામેલ છે. આ બજાર મુશ્કેલ સમયમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. આ ડિવિઝનનું વેચાણ છેલ્લા 15માંથી 14 ક્વાર્ટરમાં ઘટ્યું છે. જોકે ‘વિઝાર્ડ્સ ઓફ ધ કોસ્ટ’ ડિવિઝન, જે MTG DD બનાવે છે, તેનું પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં ઓપરેટિંગ માર્જિન 51% રહ્યું અને MTGની આવક વાર્ષિક ધોરણે એક તૃતીયાંશથી વધુ વધી. પરંતુ નર્ડ ઇકોનોમીમાં સફળતાનો માર્ગ નાજુક છે. અહીંના ગ્રાહકો વફાદાર છે, પરંતુ જો તેઓ બળવો કરવા ઉતરી આવે તો બહિષ્કાર કરવામાં પણ પાછળ નથી હટતા. AIથી દૂર, ટ્રેન્ડની પરવા નથી, છતાં શાનદાર રિટર્ન ગેમ્સ વર્કશોપના સીઈઓ કેવિન રાઉન્ટ્રીએ જાન્યુઆરીમાં રોકાણકારોને જણાવ્યું હતું કે તેમની ટીમનો કોઈ પણ અધિકારી હજુ AIને લઈને ઉત્સાહિત નથી. આ અઠવાડિયે કંપનીને સ્પષ્ટતા કરવી પડી કે તેમના વોરહેમર સ્પેસ મરીનની આકૃતિમાં દેખાયેલી છઠ્ઠી આંગળી AI જનરેટેડ નહોતી. આ છતાં અથવા કદાચ આ જ કારણે ગેમ્સ વર્કશોપનો શેર 32 ગણા ફોરવર્ડ અર્નિંગ્સ પર ટ્રેડ કરે છે. બીજી તરફ હેસ્બ્રો માત્ર 15 ગણા પર છે. નર્ડ્સ ભીડની પાછળ ચાલતા નથી. અત્યાર સુધી આ જ રણનીતિ કામ આવી રહી છે.