વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા ભારતીય શેરબજારમાંથી નાણાં ઉપાડવાનો સિલસિલો ચાલુ છે. ઓક્ટોબર મહિનામાં વિદેશી રોકાણકારોએ અત્યાર સુધીમાં ઇક્વિટી માર્કેટમાંથી ₹44,166 કરોડની રકમ ઉપાડી છે. આ સાથે જ વર્ષ 2026માં અત્યાર સુધીમાં FPIsનો કુલ નેટ આઉટફ્લો વધીને ₹3.04 લાખ કરોડથી વધુ થઈ ગયો છે. ક્રૂડ ઓઇલની ઊંચી કિંમતો, મજબૂત બની રહેલો અમેરિકન ડૉલર અને 10 વર્ષના અમેરિકન બૉન્ડ યીલ્ડમાં વધારો વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા કરવામાં આવી રહેલી આ નાણાં ઉપાડવાની પ્રક્રિયાના મુખ્ય કારણો છે. આ ઉપરાંત, નૉર્થ એશિયાઈ બજારોમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સાથે જોડાયેલી કંપનીઓમાં આવેલી તેજી પણ વિદેશી રોકાણકારોને પોતાની તરફ આકર્ષી રહી છે. સપ્ટેમ્બર બાદ ઓક્ટોબરમાં પણ વેચવાલી ચાલુ રહી NSDLના આંકડા અનુસાર, ઓક્ટોબરમાં થયેલી નાણાં ઉપાડવાની પ્રક્રિયા પહેલાં સપ્ટેમ્બર મહિનામાં પણ વિદેશી રોકાણકારોએ ₹35,861 કરોડના શેર વેચ્યા હતા. આ પહેલાં જુલાઈમાં FPIsએ ભારતીય શેરોમાં ₹20,200 કરોડ અને ઓગસ્ટમાં ₹29,631 કરોડનું રોકાણ કર્યું હતું. વર્ષ 2026માં અત્યાર સુધીમાં થયેલી ₹3.04 લાખ કરોડની ઉપાડ, 2025માં નોંધાયેલી કુલ ₹1.66 લાખ કરોડની ઉપાડની સરખામણીએ લગભગ બમણી છે. આ ભારત વિરુદ્ધ નથી, વૈશ્વિક પુનઃસ્થાપન છે: વેદાંત ગુપ્તે ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લેટફોર્મ Trackkના સહ-સ્થાપક અને CEO વેદાંત ગુપ્તેનું કહેવું છે કે વિદેશી રોકાણકારોની આ વેચવાલીને ભારતમાં રોકાણના ખરાબ વાતાવરણ તરીકે નહીં, પરંતુ દુનિયાભરના બજારોમાં પોતાના નાણાંનું નવેસરથી રોકાણ કરવાની પ્રક્રિયા તરીકે જોવી જોઈએ. વેદાંત ગુપ્તેએ જણાવ્યું કે ગલ્ફ સપ્લાયના જોખમને કારણે ક્રૂડની કિંમતો ઊંચી જળવાઈ રહી છે, જ્યારે મજબૂત ડૉલર અને US યીલ્ડ્સ નાણાંને સુરક્ષિત વિકલ્પો તરફ ખેંચી રહ્યા છે. આ સાથે જ FPIs ઉત્તર એશિયાઈ બજારોમાં AI રેલીનો પીછો કરી રહ્યા છે, જ્યાં વેલ્યુએશન હાલમાં સસ્તા જણાઈ રહ્યા છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે ડોમેસ્ટિક ઇન્સ્ટિટ્યૂશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ (DIIs) અને રિટેલ ઇન્વેસ્ટર્સે આ વેચવાલીના દબાણને મોટા ભાગે સંભાળી લીધું છે. આ દર્શાવે છે કે ભારતીય બજારનો પાયો વેચવાલીના આંકડાઓની સરખામણીએ ઘણો મજબૂત છે. નિફ્ટીમાં આ વર્ષે 13.87%નો ઘટાડો: વીકે વિજયકુમાર જિયોજિત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સ લિમિટેડના ચીફ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ વીકે વિજયકુમારે જણાવ્યું કે FPIની વેચવાલી જ આ વર્ષે ભારતીય બજારના નબળા પ્રદર્શનનું મુખ્ય કારણ છે. 2026માં અત્યાર સુધી નિફ્ટીએ -13.87%નું રિટર્ન આપ્યું છે. વિજયકુમારે કહ્યું કે 10 વર્ષના અમેરિકી સરકારી બોન્ડ પર જોખમમુક્ત રિટર્ન 5.2%થી ઉપર જળવાઈ રહ્યો છે, ત્યારે વિદેશી રોકાણકારો માટે ભારતમાંથી નાણાં પાછાં ખેંચવા કોઈ મોટી વાત નથી. જ્યાં સુધી અમેરિકી બોન્ડની યીલ્ડ ઊંચી રહેશે, ત્યાં સુધી FPIsની વેચવાલી ચાલુ રહી શકે છે. ભારતીય શેરોના વેલ્યુએશન આકર્ષક બનશે ત્યારે આ સ્થિતિ બદલાશે. વિદેશી રોકાણકારોએ ડેટ માર્કેટમાંથી પણ નાણાં પાછાં ખેંચ્યાં ઇક્વિટી સાથે વિદેશી રોકાણકારોએ ડેટ (કર્જ) માર્કેટમાં પણ વેચવાલી કરી છે. સપ્ટેમ્બરમાં FPIsએ ફુલી ઍક્સેસિબલ રૂટ (FAR) મારફતે ₹1,921 કરોડ અને વૉલન્ટરી રિટેન્શન રૂટ (VRR) મારફતે ₹233 કરોડ પાછાં ખેંચ્યાં, જ્યારે જનરલ રૂટ મારફતે ₹4,729 કરોડનું રોકાણ કર્યું. FPI અને FAR શું છે?