ઊંચી કદ-કાઠી, રૂપાળો લુક અને ઊંડી આંખો. 18 વર્ષની ઉંમરે કોલેજના દિવસોમાં ઘણી છોકરીઓ વિનોદ ખન્નાના લુકના વખાણ કરતા થાકતી નહોતી. દરેકનું એક જ સૂચન હતું, ‘હીરો જેવા લાગો છો, ફિલ્મોમાં જાઓ’. પરંતુ વિનોદના પિતા ઈચ્છતા હતા કે પુત્ર અભ્યાસ પૂરો કરીને ખાનદાની ટેક્સટાઈલ બિઝનેસ સંભાળે. વિનોદનો બળવાખોર સ્વભાવ ત્યારે જ શરૂ થઈ ગયો હતો, જ્યારે તેમણે પિતાના કહેવા પર કોમર્સ લેવાને બદલે સાયન્સ પસંદ કર્યું. એક દિવસ તેમની કોલેજ પાર્ટીમાં કેટલીક ફિલ્મી હસ્તીઓ પહોંચી, જેમાં તે સમયના નામી હીરો સુનિલ દત્ત અને તેમની મિત્ર અંજુ મહેન્દ્રુ પણ હતા. તેઓ જોવા માંગતા હતા કે ટીનેજર્સ કેવી રીતે પાર્ટી કરે છે. દર વખતની જેમ તે પાર્ટીમાં પણ વિનોદે સૌનું ધ્યાન ખેંચ્યું. સુનિલ દત્તની નજર પણ વારંવાર વિનોદ પર પડી. તે સમયે સુનિલ દત્ત તેમના ભાઈ સોમ દત્તને લોન્ચ કરવાના હતા. બીજા દિવસે સુનિલ દત્તે વિનોદને ઓફિસમાં બોલાવ્યા અને ફિલ્મ ઓફર કરી દીધી. કોઈપણ આ સાંભળીને ખૂબ ખુશ થાય, પરંતુ વિનોદ ગભરાયેલા હતા. તેઓ જાણતા હતા કે પિતા ક્યારેય રાજી નહીં થાય. તે સાંજે તેઓ ઘરે પહોંચ્યા અને હિંમત ભેગી કરીને પિતાને કહ્યું, ‘મને ફિલ્મમાં કામ મળ્યું છે.’ પિતાએ કંઈ પણ જોયા-વિચાર્યા વગર સીધી બંદૂક તાંકી દીધી અને કહ્યું- ‘જો ફિલ્મોમાં ગયા તો ગોળી મારી દઈશ.’ માતાએ ગમે તેમ કરીને પિતાને ખૂબ સમજાવ્યા. આખરે પિતાનું દિલ પીગળ્યું અને તેમણે શરત રાખી, ‘2 વર્ષનો સમય આપું છું, ફિલ્મોમાં કંઈક થયું તો ઠીક નહીંતર બિઝનેસ સંભાળવો પડશે.’ આ રીતે 1968માં વિનોદ ખન્નાનો ફિલ્મો સાથે સંબંધ જોડાયો, જે તેમના નિધન સુધી કાયમ રહ્યો. 27 એપ્રિલ 2017ના રોજ વિનોદ ખન્નાનું 70 વર્ષની વયે નિધન થયું હતું. આજે તેમની ડેથ એનિવર્સરીના અવસરે જાણો તેમની કારકિર્દી, અમિતાભ બચ્ચન સાથેની રાઈવલરી અને સ્ટારડમ છોડીને સન્યાસી બનવાના કેટલાક ખાસ કિસ્સાઓ- કિસ્સો-1: જ્યારે અમિતાભે ફેંકીને માર્યો ગ્લાસ, ટાંકા લગાવવા પડ્યા 1968માં આવેલી વિનોદ ખન્નાની પહેલી ફિલ્મ ‘મન કા મીત’ ફ્લોપ રહી, પરંતુ વિનોદ ખન્નાને તેના કારણે ઘણી મોટી ફિલ્મોમાં કામ મળવા લાગ્યું. 1970માં વિનોદ રાજેશ ખન્ના સાથે ‘સચ્ચા જૂઠા’, ‘આન મિલો સજના’માં અને મનોજ કુમાર સાથે ‘પૂરબ પશ્ચિમ’માં જોવા મળ્યા. ત્રણેય ફિલ્મો સુપરહિટ રહી અને વિનોદ ખન્નાને સ્ટારડમ મળી ગયું. આગળ જતાં લીડ હીરો તરીકે ‘મેરે અપને’, ‘મેરા ગાંવ મેરા દેશ’, ‘દો યાર’, ‘હાથ કી સફાઈ’, ‘ઇમ્તિહાન’ જેવી ફિલ્મોએ તેમને ઇન્ડસ્ટ્રીના ટોપ એક્ટર્સમાં સામેલ કર્યા. 1977માં વિનોદ ખન્નાને મલ્ટીસ્ટારર ફિલ્મ ‘અમર અકબર એન્થોની’માં અમિતાભ બચ્ચન અને રિષિ કપૂર સાથે કાસ્ટ કરવામાં આવ્યા. આ તે સમયની પોતાની રીતે એકમાત્ર એવી ફિલ્મ હતી, જેમાં અમિતાભ-વિનોદ જેવા ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીના બે એવા સ્ટાર્સ હતા, જેમની વચ્ચે ટોપ એક્ટર બનવાની હોડ મચી હતી. બંને વચ્ચે રાઈવલરી હતી. આ ફિલ્મ હિટ રહી, તો બંનેને ફરી ‘મુકદ્દર કા સિકંદર’માં સાથે કાસ્ટ કરવામાં આવ્યા. ફિલ્મના એક સીન માટે અમિતાભ બચ્ચને વિનોદ પર કાચનો ગ્લાસ ફેંકવાનો હતો અને વિનોદે બચવાનું હતું. જેવું એક્શન બોલાયું, અમિતાભે ગ્લાસ ફેંક્યો, પરંતુ તે વિનોદ ખન્નાના ચહેરા પર વાગ્યો. ઘણું લોહી વહ્યું અને એક્ટરને ટાંકા લેવા પડ્યા. અમિતાભ બચ્ચને માફી પણ માંગી, પરંતુ ચહેરો બગડી જવાના ડરથી વિનોદ ખન્ના એટલા ગુસ્સે થયા કે તેમણે લાંબા સમય સુધી અમિતાભ બચ્ચન સાથે વાત કરી નહીં. ઓશોના ભાઈ સ્વામી શૈલેન્દ્ર સરસ્વતીએ ‘ગલાટા ઇન્ડિયા’ને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે ઓરેગનમાં આશ્રમમાં રહેતી વખતે ઓશો પારખી ગયા હતા કે વિનોદ ખન્ના, અમિતાભ બચ્ચનથી ચીડાય છે. તેમણે વિનોદને અમિતાભ વિરુદ્ધ ચૂંટણીમાં ઊભા રહેવાનું પણ સૂચન કર્યું હતું. કિસ્સો-2: પરિવારમાં થઈ રહેલા મોતથી ડર્યા, મિત્ર મહેશ ભટ્ટના કહેવા પર ઓશોના આશ્રમ ગયા એક સમયમાં મહેશ ભટ્ટ અને વિનોદ ખન્નાની મિત્રતા ચર્ચામાં હતી. મહેશ ભટ્ટના સંઘર્ષના દિવસોમાં વિનોદ ખન્ના ઘણીવાર તેમનો ખર્ચ પણ ઉપાડતા હતા. 1971માં વિનોદે ગીતાંજલિ સાથે લગ્ન કર્યા હતા. 1975માં પત્નીએ પુત્ર અક્ષય ખન્નાને જન્મ આપ્યો. તે જ સમયે 6 મહિનાના અંતરમાં જ એક પછી એક પરિવારમાં 4 મૃત્યુ થયા. જેમાં તેમની માતા કમલા ખન્ના અને એક બહેન પણ સામેલ હતા. આ જોઈને તેમને મૃત્યુનો આભાસ થવા લાગ્યો. તેઓ ડરવા લાગ્યા કે ક્યાંક તેમનું પણ મૃત્યુ ન થઈ જાય. આ સમયે તેમને મિત્ર મહેશ ભટ્ટે ઓશોના આશ્રમ જવાનું સૂચન કર્યું. થોડા સમય માટે તેઓ પુણે સ્થિત આશ્રમ જઈને રહ્યા. 31 ડિસેમ્બર 1975માં વિનોદ ખન્નાને ઓશોના આશ્રમમાં દીક્ષા અપાવવામાં આવી. 1977માં એક દિવસ વિનોદ ખન્નાએ પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરીને ઇન્ડસ્ટ્રી છોડી સન્યાસી બનવાની જાહેરાત કરી. આનાથી તેમને ફિલ્મમેકર્સની ટીકાનો સામનો કરવો પડ્યો, કારણ કે તેમની પાસે ઘણી ફિલ્મો હતી. વિનોદે વાયદો કર્યો કે તેઓ બધી ફિલ્મો પૂરી કરશે. ફિલ્મો પૂરી થતા જ તેઓ 1981માં યુએસએના ઓરેગન સ્થિત ઓશોના આશ્રમ ‘રજનીશપુરમ’માં જઈને રહેવા લાગ્યા. કિસ્સો-3: મહેશ ભટ્ટે માળા કમોડમાં ફેંકી, તો ધમકી આપી વિનોદ ખન્નાની સાથે મહેશ ભટ્ટ પણ ઓશોના આશ્રમ ગયા હતા. ત્યાં તેમને માળા પહેરાવવામાં આવી હતી. થોડા દિવસો પછી જ્યારે મહેશ ભટ્ટ પાછા ફર્યા, ત્યારે તેમણે તે માળા તોડીને કમોડમાં ફેંકી દીધી. જેવી આ વાત વિનોદને ખબર પડી, તેઓ ખૂબ ગુસ્સે થયા. તેમણે એક દિવસ મહેશ ભટ્ટને ફિલ્મિસ્તાન સ્ટુડિયો બોલાવ્યા અને કહ્યું- ભગવાન તમારાથી ખૂબ નારાજ છે. મહેશે પૂછ્યું કેમ, તો જવાબ મળ્યો- કારણ કે તમે માળા તોડી નાખી અને કમોડમાં ફેંકી દીધી. મહેશે ફરી કહ્યું- મને તે કુતરાના પટ્ટા જેવી લાગતી હતી. વિનોદે આ સાંભળીને કહ્યું, તેમણે (કથિત રીતે ઓશોએ) કહ્યું છે કે મહેશને કહો કે તે જાતે મને તે માળા લાવીને આપે. આગળ વિનોદે ફુસફુસાવતા કહ્યું- તેમણે કહ્યું કે જો આવું નહીં કરો, તો તેઓ તમને બરબાદ કરી દેશે. આ કિસ્સો ખુદ મહેશ ભટ્ટે અરબાઝ ખાનના ચેટ શો ‘ધ ઇન્વિન્સિબલ વિથ અરબાઝ ખાન’માં સંભળાવ્યો હતો. કિસ્સો-4: ઓશોના આશ્રમમાં ટોયલેટ સાફ કર્યા, ઘરમાં માળી બન્યા વિનોદ ખન્ના આશ્રમમાં જ બનેલા સાદા લાલ કપડાં પહેરતા હતા, સામાન્ય લોકોની જેમ આશ્રમમાં ટોયલેટ સાફ કરતા હતા. ત્યાં રહેતા વિનોદ ખન્નાએ પોતાનું નામ સ્વામી વિનોદ ભારતી કરી લીધું હતું. 1994માં ઓશો ટાઇમ્સને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં વિનોદ ખન્નાએ કહ્યું હતું, મારા અંદરથી મૃત્યુનો ડર હટાવવા માટે મને એક એવા રૂમમાં રાખવામાં આવ્યો, જ્યાં બે મૃત્યુ થયા હતા. તે રૂમ એટલો નાનો હતો, જ્યાં પગ પણ ફેલાવી શકાતા નહોતા. પરંતુ ત્યાં શાંતિ હતી. ઓશોના ઘરમાં જવાની પરવાનગી કોઈને નહોતી, પરંતુ વિનોદને ત્યાં માળી બનાવી દેવામાં આવ્યા હતા, જેથી તેમને ત્યાં જ સૂવાની જગ્યા પણ મળી ગઈ. વિનોદ અને ઓશોના ખભાની સાઈઝ લગભગ એક જેવી હતી, એવામાં જ્યારે પણ ઓશોના ડિઝાઇનર તેમના નવા કપડાં લાવતા, તો તેનું ટ્રાયલ વિનોદ પર જ કરવામાં આવતું હતું. ઓશોને ઓરેગનથી કાઢવામાં આવ્યા તેના થોડા સમય પહેલા એક કઝિન વિનોદને 1984માં ભારત લાવ્યા. જેના થોડા સમય પછી જ ઓશોના સેક્રેટરીની ધરપકડ થઈ અને ઓરેગનનું રજનીશપુરમ ખતમ થઈ ગયું. કિસ્સો-5: ઓશોએ આશ્રમ ચલાવવાની જવાબદારી આપી, તો ઇનકાર કરી દીધો જ્યારે ઓશોને વિવાદના કારણે ઓરેગનથી ભારત લાવવામાં આવ્યા, ત્યારે વિનોદ ખન્ના તેમને મળવા પુણે સ્થિત આશ્રમ ગયા નહોતા. થોડા સમય પછી ઓશો દિલ્હી ગયા, તો વિનોદ તેમને મળવા પહોંચ્યા. ઓશોના કહેવા પર વિનોદ પોતે ડ્રાઈવ કરીને તેમને મનાલી લઈ ગયા, જ્યાં તેઓ થોડા દિવસ રોકાયા. પાછા ફરતી વખતે ઓશોએ વિનોદ ખન્નાને કહ્યું- હું ઈચ્છું છું કે તું પુણેના આશ્રમનો ઇનચાર્જ બને. વિનોદે જવાબમાં સાફ ઇનકાર કરી દીધો. તે દિવસ પછી વિનોદ ક્યારેય ઓશોને મળ્યા નહીં. 5 વર્ષ સુધી ફિલ્મોથી દૂર રહ્યા પછી વિનોદ ખન્નાએ ફિલ્મ ‘ઇન્સાફ’ (1987) થી હિન્દી સિનેમામાં કમબેક કર્યું. આગળ તેમની ફિલ્મ ‘દયાવાન’ પણ રિલીઝ થઈ, પરંતુ હિટ થઈ ફિલ્મ ‘સૂર્યા’ (1989). આગળ રિષિ કપૂર અને શ્રીદેવી સાથે આવેલી તેમની ફિલ્મ ‘ચાંદની’ બ્લોકબસ્ટર રહી. વધતી ઉંમર સાથે વિનોદ ખન્ના સાઈડ રોલમાં જોવા મળવા લાગ્યા. છેલ્લી વર્ષોમાં તેમણે ‘વોન્ટેડ’, ‘દબંગ’, ‘દબંગ 2’ અને ‘દિલવાલે’માં કામ કર્યું છે. કિસ્સો-6: હાઉસપાર્ટીમાં મળી ફ્યુચર વાઈફ, ડેટ પર જવાનો ઇનકાર કર્યો વિનોદ ખન્નાના લગ્ન 1971માં ભારતના પ્રથમ ક્રિકેટ કોમેન્ટન્ટર એએફએસ તાલેયારખાનની પુત્રી ગીતાંજલિ તાલેયાર સાથે થયા હતા, જેનાથી તેમને બે પુત્રો અક્ષય ખન્ના અને રાહુલ ખન્ના થયા. 1985માં બંનેના છૂટાછેડા થઈ ગયા. આશ્રમથી પાછા ફર્યા પછી વિનોદે 43માં જન્મદિવસની પાર્ટી રાખી હતી. તે પાર્ટીમાં તેમના કેટલાક મિત્રો કવિતા દફ્તરીને લઈ આવ્યા. તેઓ અનઇનવાઈટેડ, મિત્રોના કહેવા પર પાર્ટીમાં આવ્યા હતા. તેઓ બસ એટલું જાણતા હતા કે વિનોદ એક એક્ટર છે. પાર્ટીમાં તેમની વિનોદ સાથે વાત ન થઈ. જતી વખતે કવિતાએ જોયું કે વિનોદની સીડીઓ ગુલદસ્તાથી ભરેલી છે. વિનોદ બહાર સુધી છોડવા આવ્યા તો કવિતાએ કહ્યું, તમે આ ગુલદસ્તાનું શું કરશો. વિનોદે કહ્યું- હું તેને રાખીશ. કવિતાએ ફરી કહ્યું- આને કોઈ હોસ્પિટલ મોકલી દો. નહીંતર આ મરી જશે. જવાબ મળ્યો- મારા ફૂલ ક્યારેય નથી મરતા. બીજા દિવસે વિનોદે કવિતાનો નંબર શોધ્યો અને કોલ કરીને ડિનર પર જવા માટે પૂછ્યું. કવિતાએ એમ કહીને ઇનકાર કરી દીધો કે તેઓ મિત્ર બની શકે છે, પરંતુ ડેટ પર જવા માંગતા નથી. ઇનકાર પછી વિનોદ ખન્ના તેમને મનાવવા માટે દિવસમાં 5 વાર કોલ કરતા હતા અને જવાબ દર વખતે ઇનકાર આવતો હતો. જોકે તેઓ કોમન મિત્રોની પાર્ટી એટેન્ડ કરતા હતા. વિનોદ ખન્નાએ હાર ન માની અને દરરોજ કોલ કરવા લાગ્યા. એક દિવસ કવિતાએ કહ્યું- તમે જોગિંગમાં સાથે આવી શકો છો. બીજા દિવસે તેઓ સાથે ગયા, તેના પછીના દિવસે પણ આવું જ થયું અને બંને રોજ સાથે જોગિંગ પર જવા લાગ્યા. સાથે વિતાવેલા સમયએ બંનેને નજીક લાવી દીધા. વિનોદ બીજા લગ્ન કરવા માંગતા નહોતા. તો બીજી તરફ કવિતાના પરિવારે પણ તેમને છૂટાછેડા લીધેલા વિનોદથી દૂર રહેવાનું સૂચન કર્યું હતું, પરંતુ પછી 1990માં બંનેના લગ્ન થયા. કવિતા ત્યારે 28 ના અને વિનોદ 44 ના હતા. આ લગ્નથી તેમને 2 બાળકો છે. કિસ્સો-7: દરરોજ 40-50 સિગારેટ પીતા હતા, 2001માં થયું લંગ કેન્સર વિનોદ ખન્નાની પત્ની કવિતાએ યુટ્યુબ ચેનલ પર જણાવ્યું છે કે 2001માં એક્ટરને લંગ કેન્સર ડિટેક્ટ થયું હતું. ત્યારે તેઓ આધ્યાત્મિક ગુરુ રવિશંકરને ફોલો કરતા હતા. ડોક્ટરોએ તેમને તરત જ સર્જરી કરાવવાની સલાહ આપી હતી, પરંતુ રવિશંકરના કહેવા પર તેઓ ઋષિકેશના આશ્રમ ચાલ્યા ગયા અને ત્યાં ધ્યાન અને યોગ કરવા લાગ્યા. થોડા મહિનાઓ પછી તેમને ખભામાં અસહ્ય દુખાવો થયો. જ્યારે ટેસ્ટ કરાવ્યો, તો દુખાવાનું કારણ સ્પષ્ટ ન થયું, પરંતુ ત્યારે તેઓ કેન્સર ફ્રી થઈ ચૂક્યા હતા. આ ડોક્ટરો માટે પણ ચમત્કાર જેવું હતું. કેન્સર ડિટેક્ટ થતા પહેલા વિનોદ ખન્ના દરરોજ 40-50 સિગારેટ પીતા હતા, પરંતુ બાદમાં તેમણે સ્મોકિંગ છોડી દીધું. 2010માં એક્ટરને બ્લેડર કેન્સર થયું. વિનોદ અને પત્નીએ આ વાત ગુપ્ત રાખી, જેથી તેમની પુત્રી પર તેની ખરાબ અસર ન પડે. વર્ષ 2017માં વિનોદ ખન્નાનું 70 વર્ષની વયે નિધન થયું. મૃત્યુ પહેલા તેઓ ખૂબ જ નબળા પડી ગયા હતા. કિસ્સો-8: છેલ્લી ઈચ્છા હતી પાકિસ્તાન જવાની વિનોદ ખન્નાનો જન્મ 6 ઓક્ટોબર 1946ના રોજ અખંડ ભારતના પેશાવરમાં થયો હતો. જોકે આઝાદી પછી ભાગલા વખતે પરિવાર ભારતના બોમ્બે આવીને વસી ગયો. વર્ષ 2014માં પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તુનખ્વાહમાં સાંસ્કૃતિક ધરોહર પરિષદના મહાસચિવ શકીલ વહીદુલ્લા ભારત પ્રવાસે હતા. તેમણે વિનોદ ખન્ના સાથે પણ મુલાકાત કરી હતી. ત્યારે ઓટોગ્રાફ આપતા વિનોદ ખન્નાએ પેશાવરના લોકોને શુભેચ્છાઓ આપી અને કહ્યું કે આ તેમની છેલ્લી ઈચ્છા છે કે તેઓ મૃત્યુ પહેલા એકવાર પેશાવર જઈને તેમની વારસાગત હવેલી જુએ.