અદાણી ગ્રુપની પાંચ કંપનીઓએ સેબી સાથે ચાલી રહેલી કાનૂની કાર્યવાહીનો ઉકેલ લાવી લીધો છે. આ માટે અદાણી ગ્રુપની કંપનીઓએ કુલ 1.5 કરોડ રૂપિયા સેટલમેન્ટ અમાઉન્ટ ચૂકવી છે. આ મામલો રિલેટેડ-પાર્ટી ટ્રાન્ઝેક્શન, ઓડિટ અને લિમિટેડ રિવ્યૂ રિપોર્ટ્સના ખુલાસા સંબંધિત નિયમોના ઉલ્લંઘન સાથે જોડાયેલો હતો. સેબીના સેટલમેન્ટ ઓર્ડર અનુસાર, આ સમગ્ર કાર્યવાહી જાન્યુઆરી 2023માં બંધ થઈ ચૂકેલી અમેરિકન શોર્ટ-સેલિંગ ફર્મ હિન્ડનબર્ગ રિસર્ચના અહેવાલ બાદ શરૂ થયેલી તપાસ પર આધારિત હતી. અદાણી ગ્રુપ પર શું આરોપો હતા? આ સમગ્ર મામલો રિલેટેડ-પાર્ટી ટ્રાન્ઝેક્શનનો ખુલાસો ન કરવા અને અમાન્ય પીઅર રિવ્યૂ સર્ટિફિકેટ ધરાવતી ઓડિટ ફર્મ પાસે રિપોર્ટ પર હસ્તાક્ષર કરાવવા સાથે જોડાયેલો હતો. RPT જાહેર ન કરવું: અદાણી એન્ટરપ્રાઇઝિસ લિમિટેડ (AEL) પર આરોપ હતો કે તેણે FY13ના પોતાના વાર્ષિક અહેવાલમાં તેની સહાયક કંપની અદાણી એસ્ટેટ્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ અને તેની સંબંધિત-પક્ષ વાકોડર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ લિમિટેડ વચ્ચે થયેલા RPTનો ખુલાસો કર્યો ન હતો. પીયર રિવ્યૂ સર્ટિફિકેટ વિના હસ્તાક્ષર: AELના FY15ના ઓડિટ રિપોર્ટ અને જૂન 2015ના ત્રિમાસિક ગાળાના લિમિટેડ રિવ્યૂ રિપોર્ટ પર એવી ઓડિટ ફર્મે હસ્તાક્ષર કર્યા હતા, જેની પાસે માન્ય પીયર રિવ્યૂ સર્ટિફિકેટ ન હતું. આ ઉપરાંત જૂન 2017, સપ્ટેમ્બર 2017 અને ડિસેમ્બર 2021ના ત્રિમાસિક ગાળાના લિમિટેડ રિવ્યૂ રિપોર્ટ પર પણ આવી જ રીતે પીયર રિવ્યૂ સર્ટિફિકેટ વિનાની ફર્મે હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. અન્ય 4 કંપનીઓ પર આરોપ: અદાણી ટોટલ ગેસ, AWL એગ્રી બિઝનેસ, અદાણી ગ્રીન એનર્જી અને અદાણી એનર્જી સોલ્યુશન્સ પર પણ માન્ય પીયર રિવ્યૂ સર્ટિફિકેટ વિનાની ઓડિટ ફર્મ પાસે લિમિટેડ-રિવ્યૂ અથવા ઓડિટ રિપોર્ટ પર હસ્તાક્ષર કરાવવાનો આરોપ હતો. સેબીએ ફેબ્રુઆરી 2024માં કારણદર્શક નોટિસ મોકલી હતી સેબીએ ફેબ્રુઆરી 2024માં આ કંપનીઓને કારણ બતાવો એટલે કે શો-કૉઝ નોટિસ જાહેર કરી હતી. તેમાં કંપનીઓને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે નિયમોના ઉલ્લંઘન માટે તેમની સામે તપાસ કેમ ન કરવામાં આવે અને દંડ કેમ ન ફટકારવામાં આવે. કાર્યવાહી પ્રલંબિત રહેવા દરમિયાન અદાણી ગ્રુપની આ કંપનીઓએ તથ્યોના તારણો અને કાયદાકીય પરિણામોને સ્વીકાર્યા કે નકાર્યા વિના સમાધાનનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. જૂન 2026માં ભલામણ કરવામાં આવી હતી, ઓગસ્ટમાં મંજૂરી મળી સેબીની હાઈ પાવર્ડ એડવાઇઝરી કમિટીએ જૂન 2026માં સમાધાનની શરતોની ભલામણ કરી હતી. ત્યારબાદ 13 ઓગસ્ટે પૂર્ણકાલીન સભ્યોની પેનલે તેને સ્વીકારી લીધી. સમાધાનની રકમ પ્રાપ્ત થયા બાદ સેબીએ આ સંબંધમાં ઔપચારિક આદેશ જાહેર કર્યો. હિંડનબર્ગના આરોપોમાંથી સપ્ટેમ્બર 2025માં રાહત મળી હતી જાન્યુઆરી 2023માં હિન્ડનબર્ગ રિસર્ચે અદાણી ગ્રુપ વિરુદ્ધ એક અહેવાલ જાહેર કર્યો હતો. તેમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે એડિકોર્પ એન્ટરપ્રાઇઝિઝ, માઇલસ્ટોન ટ્રેડલિંક્સ અને રહવર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવી કંપનીઓનો ઉપયોગ અદાણી પાવર અને અદાણી એન્ટરપ્રાઇઝિઝમાં ફંડ રુટ કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, સપ્ટેમ્બર 2025માં સેબીએ ગૌતમ અદાણી અને તેમના ગ્રુપને સ્ટોક મેનિપ્યુલેશન (શેરોમાં હેરફેર)ના આરોપોમાંથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત કરી દીધા હતા. સેબીની તપાસમાં એવો કોઈ પુરાવો મળ્યો નહોતો, જેનાથી સાબિત થઈ શકે કે ગ્રુપે પોતાની લિસ્ટેડ કંપનીઓમાં નાણાં રુટ કરવા માટે સંબંધિત પક્ષોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. RPT અને પિયર રિવ્યૂ સર્ટિફિકેટ શું હોય છે?