ટાટા ગ્રુપની હોલ્ડિંગ કંપની ટાટા સન્સના ચેરમેન એન ચંદ્રશેખરને પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. જોકે, તેઓ ફેબ્રુઆરી 2027 સુધી આ પદ પર રહેશે. ચંદ્રશેખરનનો આ નિર્ણય 18 ઑગસ્ટે યોજાનારી ટાટા સન્સની AGM પહેલા આવ્યો છે. ચંદ્રશેખરન 2017માં ટાટા સન્સના ચેરમેન બન્યા હતા. તેઓ ટાટા પરિવારની બહારના પહેલા એવા વ્યાવસાયિક મેનેજર હતા, જેમણે આ સમૂહની કમાન સંભાળી. તેમના કાર્યકાળમાં ટાટા ગ્રુપનો રેવન્યુ બમણાથી વધુ વધ્યો, પરંતુ તાજેતરના દિવસોમાં નવા બિઝનેસમાં ભારે રોકાણ અને તેમના પરફોર્મન્સને લઈને ટાટા ટ્રસ્ટ્સ સાથે મતભેદ ઊંડા થયા હતા. નોએલ ટાટાના વિરોધ અને AGMમાં વોટિંગના સસ્પેન્સ વચ્ચે નિર્ણય સૂત્રો અનુસાર, ચંદ્રશેખરનનું આ પગલું 18 ઑગસ્ટની મિટિંગ અને તેમાં થનારા સંભવિત મતદાનથી ઊભી થયેલી અનિશ્ચિતતા પછી આવ્યું છે. ટાટા સન્સમાં લગભગ 66% હિસ્સેદારી ધરાવતા ટાટા ટ્રસ્ટ્સના ચેરમેન નોએલ ટાટા, ચંદ્રશેખરનના કાર્યકાળના વિસ્તરણની વિરુદ્ધ મનાઈ રહ્યા હતા. ફેબ્રુઆરી 2024માં બોર્ડે ચંદ્રશેખરનના આગામી 5 વર્ષના કાર્યકાળની ભલામણ કરી હતી, પરંતુ બાદમાં નોએલ ટાટાએ નવા બિઝનેસના પ્રદર્શન પર સવાલો ઉઠાવ્યા અને ચંદ્રશેખરન માટે ફક્ત 2 વર્ષના કાર્યકારી કાર્યકાળની હિમાયત કરી. રતન ટાટાના નિધન પછી ટ્રસ્ટની અંદર વધેલા મતભેદો રતન ટાટાના નિધન પછી ટાટા ગ્રુપના આંતરિક મતભેદો ખુલ્લેઆમ સામે આવવા લાગ્યા હતા. ઘણા ટ્રસ્ટીઓ પદ છોડી ચૂક્યા છે અને વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીઓએ પણ ટ્રસ્ટીઓને સલાહ આપી હતી કે તેમના પરસ્પર મતભેદની અસર ગ્રુપની કંપનીઓના કામકાજ પર ન પડે. ઘણા અધિકારીઓ અને એક્ઝિક્યુટિવ્સે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે આ ખેંચતાણથી ગ્રુપના મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયોમાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે. ચંદ્રશેખરને કહ્યું- લીડરશીપ પર સ્પષ્ટતા જરૂરી ચંદ્રશેખરને કહ્યું કે, “ટાટા સન્સના ચેરમેન તરીકે મારો વર્તમાન કાર્યકાળ 20 ફેબ્રુઆરી 2027ના રોજ પૂરો થઈ રહ્યો છે. સર દોરાબજી ટાટા ટ્રસ્ટ અને સર રતન ટાટા ટ્રસ્ટ દ્વારા સર્વસંમતિથી પ્રસ્તાવ પાસ કરીને મારા આગામી 5 વર્ષના કાર્યકાળના વિસ્તરણની ભલામણ કરવામાં આવી હતી. આને ટાટા સન્સની નોમિનેશન એન્ડ રેમ્યુનરેશન કમિટી અને બોર્ડે નોંધ્યું હતું અને આગળ વધારવાની ભલામણ કરી હતી. આ પછી, આ પ્રસ્તાવ 24 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ ટાટા સન્સ બોર્ડ સમક્ષ મૂકવામાં આવ્યો હતો. જોકે, આ પ્રસ્તાવ આગળ વધી શક્યો નહીં કારણ કે બોર્ડના એક સભ્યએ તેનું સમર્થન ન કર્યું. સર્વસંમત સમર્થન ન મળવાને કારણે મેં આ નિર્ણયને મુલતવી રાખવાનો વિકલ્પ પસંદ કર્યો. તે બોર્ડ મિટિંગને 6 મહિના વીતી ચૂક્યા છે અને આજ સુધી કોઈ નિર્ણય થઈ શક્યો નથી. ટાટા સન્સ એક ખૂબ જ મોટી સંસ્થા છે અને ઘણા મોટા વ્યૂહાત્મક પ્રોજેક્ટ્સ અત્યારે મહત્વના વળાંક પર છે. ફેબ્રુઆરી 2027 પછી ગ્રુપની આગેવાની કરવા માટે ન માત્ર એક લીડરનું હોવું જરૂરી છે, પરંતુ કર્મચારીઓ, રોકાણકારો, પાર્ટનર્સ અને બાકીના સ્ટેકહોલ્ડર્સ માટે લીડરશિપને લઈને સ્પષ્ટતા હોવી પણ ખૂબ જ જરૂરી છે.” ટાટા ગ્રુપના શેર 3% સુધી નીચે એન ચંદ્રશેખરનના રાજીનામાના સમાચાર બાદ ટાટા ગ્રુપની લિસ્ટેડ કંપનીઓના શેરોમાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. TCS, ટાટા મોટર્સ, ટાટા સ્ટીલ અને ટાટા કન્ઝ્યુમરના શેર 3% સુધી નીચે આવ્યા છે. રોકાણકારોને એ વાતની ચિંતા છે કે હોલ્ડિંગ કંપની (ટાટા સન્સ)માં નેતૃત્વ પરિવર્તન અને ટાટા ટ્રસ્ટ સાથે ચાલી રહેલા મતભેદોની અસર ગ્રુપની ભવિષ્યની વ્યૂહરચનાઓ પર પડી શકે છે. ચંદ્રશેખરનની 9 વર્ષની સફર: રેવન્યુ ₹16.24 લાખ કરોડ પહોંચી ચંદ્રશેખરને 2017માં કમાન સંભાળ્યા પછી ટાટા ગ્રુપનો વ્યાપ ઘણો બદલાયો છે. TCSના પ્રમુખ રહેલા ચંદ્રશેખરને ટાટા સન્સની કમાન સંભાળ્યા પછી ગ્રુપને એવિએશન (એર ઇન્ડિયાનું અધિગ્રહણ), સેમિકન્ડક્ટર, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ, બેટરી અને ડિજિટલ બિઝનેસ જેવા નવા ક્ષેત્રોમાં ઉતાર્યું. નવા નેતૃત્વની શોધ અને ગ્રુપના મોટા પ્રોજેક્ટ્સ પર અસર ચંદ્રશેખરનનું રાજીનામું એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ટાટા જૂથ સેમિકન્ડક્ટર ફેબ, ઇવી બેટરી અને એર ઇન્ડિયાના વિલિનીકરણ જેવા ઇતિહાસના સૌથી મોટા રોકાણના નિર્ણયોમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. ચંદ્રશેખરન માત્ર ટાટા સન્સના જ નહીં, પરંતુ TCS, ટાટા મોટર્સ અને ટાટા કન્ઝ્યુમર પ્રોડક્ટ્સ જેવી મુખ્ય કંપનીઓના પણ ચેરમેન છે. તેમના હટવાથી સમગ્ર જૂથમાં નેતૃત્વ પરિવર્તનનો સમયગાળો શરૂ થઈ ગયો છે. ટાટા ગ્રુપમાં ટાટા સન્સની 66% હિસ્સેદારી ટાટા ગ્રુપની સ્થાપના જમશેદજી ટાટાએ 1868માં કરી હતી. આ ભારતની સૌથી મોટી મલ્ટીનેશનલ કંપની છે, 10 અલગ-અલગ બિઝનેસમાં તેની 30 કંપનીઓ વિશ્વના 100થી વધુ દેશોમાં કારોબાર કરે છે. ટાટા સન્સના ચેરમેન ચૂંટવાની પ્રક્રિયા 4 મુખ્ય સ્ટેપ્સમાં થાય છે: 1. ટાટા ટ્રસ્ટ્સની ભલામણ (પ્રસ્તાવ પાસ કરવો)- ટાટા સન્સમાં 66% હિસ્સેદારી ‘ટાટા ટ્રસ્ટ્સ’ની છે. તેથી સૌથી પહેલા ટ્રસ્ટના લોકો મળીને નક્કી કરે છે કે વર્તમાન ચેરમેનને જ આગળ રાખવાના છે કે કોઈ નવો ચહેરો લાવવાનો છે. તેઓ પોતાની પસંદગીનો એક પ્રસ્તાવ પાસ કરે છે. 2. બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સ સમક્ષ વાત મૂકવી- ટ્રસ્ટનો આ પ્રસ્તાવ ‘ટાટા સન્સ’ના બોર્ડ પાસે મોકલવામાં આવે છે, જેથી તેના પર આખરી મંજૂરી લાગી શકે. 3. કામનો હિસાબ-કિતાબ જોવો (પરફોર્મન્સ રિવ્યૂ)- બોર્ડના સભ્યો બેસીને એ જુએ છે કે ચેરમેને છેલ્લાં વર્ષોમાં કેવું કામ કર્યું છે, કંપનીને કેટલો ફાયદો પહોંચાડ્યો છે અને આગળની યોજનાઓ શું છે. 4. આખરી નિર્ણય લેવો- તમામ બાબતો જોયા પછી બોર્ડ પાસે નિર્ણય લેવાના 3 રસ્તા હોય છે: પહેલો રસ્તો: જો જૂના ચેરમેનનું કામ પસંદ આવ્યું અને નિયમો મંજૂરી આપે છે, તો તેમને જ 5 વર્ષ માટે ફરીથી ચેરમેન બનાવી દો. બીજો રસ્તો: જો કોઈ નવી વ્યક્તિને લાવવાની હોય, તો એક ‘સર્ચ કમિટી’ બનાવવામાં આવે છે જે દેશ-દુનિયામાંથી નવો કાબિલ ચેરમેન શોધે છે. ત્રીજો રસ્તો: ટાટા ગ્રુપની જ કોઈ બીજી કંપનીના મોટા અધિકારી (જેમ કે TCS કે ટાટા મોટર્સના બોસ)ને પ્રમોટ કરીને ટાટા સન્સના ચેરમેન બનાવી દેવામાં આવે છે. સીધો અર્થ: નિર્ણય ભલે બોર્ડ ઑફ ડિરેક્ટર્સ લે છે, પરંતુ સૌથી વધુ ચાલ ‘ટાટા ટ્રસ્ટ્સ’ની જ છે કારણ કે તેઓ જ કંપનીના અસલી મોટા માલિક છે.