વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) એ જૂનના પ્રથમ 15 દિવસમાં ભારતીય શેરબજારમાંથી ₹62,853 કરોડથી વધુ ઉપાડી લીધા છે. નેશનલ સિક્યોરિટીઝ ડિપોઝિટરી લિમિટેડ (NSDL) ના આંકડા મુજબ, આ હાલના ઉપાડ સાથે વર્ષ 2026માં અત્યાર સુધીમાં ભારતીય ઇક્વિટીમાંથી કુલ વિદેશી ભંડોળનો ઉપાડ ₹2.87 લાખ કરોડ પર પહોંચી ગયો છે. આ આંકડો વર્ષ 2025ના આખા કેલેન્ડર વર્ષ દરમિયાન ઉપાડવામાં આવેલી ₹1.66 લાખ કરોડની રકમ કરતાં ઘણો વધારે છે. વિદેશી રોકાણકારોના આ સતત વેચાણ પાછળ વધતો ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ, વૈશ્વિક આર્થિક વૃદ્ધિ અંગેની ચિંતાઓ અને ડોલર સામે રૂપિયાની સતત નબળાઈ મુખ્ય કારણો છે. વિદેશી વેચાણ પાછળ 3 મોટા કારણો મોર્નિંગસ્ટાર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિસર્ચ ઇન્ડિયાના પ્રિન્સિપલ મેનેજર રિસર્ચ, હિમાંશુ શ્રીવાસ્તવે વિદેશી રોકાણકારોના સતત વેચાણ પાછળના મુખ્ય કારણો સ્પષ્ટ કર્યા છે. તેમના મતે, રોકાણકારો હાલમાં મુખ્ય કેન્દ્રીય બેંકોના વ્યાજ દરોના ભવિષ્ય, ભૌગોલિક રાજકીય ઘટનાક્રમો અને વૈશ્વિક વિકાસને લઈને પ્રવર્તતી અત્યંત અનિશ્ચિતતાના માહોલમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે. વર્ષ 2026માં અત્યાર સુધી રૂપિયો 6% ઘટ્યો RBI દ્વારા ચલણને સ્થિર કરવાના તમામ પ્રયાસો છતાં ભારતીય ચલણમાં ઘટાડો ચાલુ છે. વર્ષ 2026માં અત્યાર સુધી રૂપિયો લગભગ 6% અને છેલ્લા એક વર્ષમાં લગભગ 10% નબળો પડ્યો છે. રૂપિયો અગાઉના મધ્ય-80ના સ્તરથી ઘટીને હવે અમેરિકી ડોલર સામે લગભગ 95ના સ્તરે આવી ગયો છે. આ સતત અવમૂલ્યનને કારણે બજારમાંથી સતત આઉટફ્લો થઈ રહ્યો છે. અઠવાડિયાના છેલ્લા દિવસોમાં વેચવાલીની ગતિ ધીમી પડી જોકે, છેલ્લા અઠવાડિયામાં FPIs દ્વારા ભંડોળ ઉપાડવાની ગતિમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. આ સૂચવે છે કે ભલે બજારમાં જોખમ ટાળવાની ભાવના ઊંચી રહી હોય, પરંતુ વિદેશી વેચાણની તીવ્રતા ધીમે ધીમે ઓછી થઈ છે. શુક્રવારે કેશ માર્કેટમાં FPIs એ માત્ર ₹1,082 કરોડના શેરનું વેચાણ કર્યું, જે અગાઉની સરખામણીમાં ઘણું ઓછું છે. ક્રૂડના ભાવમાં ઘટાડો ભારત માટે સકારાત્મક જિયોજિત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સના ચીફ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ વી. કે. વિજયકુમારે જણાવ્યું કે હાલના ભૌગોલિક રાજકીય ઘટનાક્રમો અને અમેરિકા તથા ઈરાન વચ્ચે શાંતિ સમજૂતીની અપેક્ષાઓને કારણે બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં ઝડપી સુધારો થયો છે. ક્રુડ ઓઈલ ઘટીને હવે 87 ડોલર પ્રતિ બેરલથી નીચે આવી ગયું છે. ભારત જેવા મોટા તેલ આયાતકાર દેશ માટે આ એક મોટા પોઝિટિવ સમાચાર છે, કારણ કે ભારત નાણાકીય વર્ષ 2027 (FY27) માં લગભગ 60 બિલિયન ડોલરની બેલેન્સ ઓફ પેમેન્ટ્સની ખાધનો સામનો કરી રહ્યું છે. વિદેશી રોકાણ વધારવા માટે સરકાર અને RBIએ 4 મોટા પગલાં ભર્યા ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD) ને પૂરી કરવા અને બેલેન્સ ઓફ પેમેન્ટ જાળવી રાખવામાં FPIની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા હોય છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, નીતિ નિર્માતાઓએ વિદેશી મૂડી આકર્ષવા માટે ઘણા પગલાંની જાહેરાત કરી છે… ઇક્વિટીમાંથી બહાર નીકળ્યા છતાં ડેટ માર્કેટમાં FPIs એ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો શેરબજારમાં જોવા મળી રહેલા ભારે વેચાણથી વિપરીત, વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય ડેટ સિક્યોરિટીઝમાં સારો વિશ્વાસ દર્શાવ્યો છે. જૂનના પ્રથમ 15 દિવસમાં, FPIsએ FAR રૂટ દ્વારા ડેટ સિક્યોરિટીઝમાં ₹13,200 કરોડથી વધુનું રોકાણ કર્યું છે. આ રોકાણને ઉમેરીને, આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં આ ચેનલ દ્વારા કુલ ડેટ રોકાણ લગભગ ₹28,000 કરોડ પર પહોંચી ગયું છે. આગામી સપ્તાહે બજારની નજર આ 4 પરિબળો પર રહેશે બજાજ બ્રોકિંગના ડેપ્યુટી વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ-રિસર્ચ, પવિત્ર મુખર્જીના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી સપ્તાહે FPIsનું વલણ આ મુખ્ય પરિબળો પર નિર્ભર રહેશે… ‘ફુલ્લી એક્સેસિબલ રૂટ’ (FAR) શું છે? આ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) દ્વારા શરૂ કરાયેલ એક ખાસ માધ્યમ છે, જે અંતર્ગત વિદેશી રોકાણકારો (FPIs) ને કોઈ ઉપલી મર્યાદા કે પ્રતિબંધ વિના પસંદગીની સરકારી સિક્યોરિટીઝ એટલે કે સરકારી બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરવાની સંપૂર્ણ છૂટ મળે છે. આના દ્વારા ભારત સરકાર વિદેશી મૂડીને સરળતાથી દેશના ડેટ માર્કેટમાં આકર્ષિત કરે છે, જેનાથી દેશના વિકાસ કાર્યો માટે ભંડોળ એકત્ર કરવામાં મદદ મળે છે.