મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે માત્ર મિસાઇલો અને તેલના જહાજો પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી, પરંતુ તે હવે વૈશ્વિક ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધી પહોંચી ગયો છે. ઈરાની મીડિયા અને સુરક્ષા એજન્સીઓએ સંકેત આપ્યો છે કે જો તણાવ વધશે તો હોર્મુઝની સામુદ્રધુની અને લાલ સમુદ્રના પેટાળમાં રહેલા ઇન્ટરનેટ કેબલ્સને નિશાન બનાવવામાં આવી શકે છે. આ ધમકીએ ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં સનસનાટી મચાવી દીધી છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની: વિશ્વનો ડિજિટલ ગેટવે
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની માત્ર તેલના પરિવહન માટે જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક ડેટા ટ્રાફિક માટે પણ અત્યંત મહત્વની છે. સમુદ્રના પેટાળમાં બિછાવેલા ફાઇબર ઓપ્ટિક કેબલ્સ એશિયા, યુરોપ અને આફ્રિકાને એકબીજા સાથે જોડે છે. અહેવાલો અનુસાર, વિશ્વના 95% થી વધુ ઇન્ટરનેટ ડેટા આ પાણીની અંદરના કેબલ્સ દ્વારા મુસાફરી કરે છે. લાલ સમુદ્ર અને હોર્મુઝની આસપાસ ડઝનબંધ આવા કેબલ્સ છે, જેમાંથી 15 થી 20 કેબલ અત્યંત વ્યૂહાત્મક છે.
ભારત માટે શા માટે છે જોખમ?
ભારત આ સંકટથી અલિપ્ત રહી શકે તેમ નથી. ભારતનો લગભગ 60% ઇન્ટરનેટ ટ્રાફિક પશ્ચિમ તરફ (મધ્ય પૂર્વ અને યુરોપ) જતા કેબલ્સ પર નિર્ભર છે. જો આ માર્ગમાં કેબલ્સને નુકસાન પહોંચાડવામાં આવે, તો ભારતમાં ઇન્ટરનેટની ગતિ નોંધપાત્ર રીતે ધીમી પડી શકે છે. ખાસ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય વેબસાઇટ્સ, ક્લાઉડ સ્ટોરેજ અને ગ્લોબલ સર્વર પર ચાલતી સેવાઓ ઠપ્પ થઈ શકે છે.
દૈનિક જીવન પર સંભવિત અસર
જો ઈરાન દ્વારા સામૂહિક રીતે કેબલ્સ કાપવામાં આવે તો તેની અસરો ભયાનક હોઈ શકે છે:
બેંકિંગ અને UPI: ઓનલાઇન પેમેન્ટ અને બેંકિંગ ટ્રાન્ઝેક્શન અટકી શકે છે.
ડિજિટલ સેવાઓ: વીડિયો સ્ટ્રીમિંગ, ક્લાઉડ સેવાઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કોલિંગ ખોરવાઈ શકે છે.
રિપેરિંગમાં વિલંબ: દરિયાના ઊંડાણમાં કેબલ રિપેર કરવા માટે ખાસ જહાજોની જરૂર પડે છે. જો યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ હોય, તો આ રિપેરિંગમાં અઠવાડિયા કે મહિનાઓ લાગી શકે છે.
વ્યૂહાત્મક સંકેત કે વાસ્તવિકતા?
નિષ્ણાતો માને છે કે આ ધમકી એક વ્યૂહાત્મક સંકેત છે. જો ઈરાન કેબલ કાપે છે, તો તેની અસર તેના પોતાના ઇન્ટરનેટ પર પણ પડશે. છતાં, આધુનિક યુદ્ધમાં ‘ડેટા હાઈવે’ પર હુમલો કરવો એ દુશ્મનને આર્થિક રીતે પાયમાલ કરવાનું મોટું હથિયાર બની શકે છે. ભારત પાસે પૂર્વ તરફ (સિંગાપોર માર્ગે) બેકઅપ છે, પરંતુ તે પશ્ચિમના રૂટની ખોટ પૂરી કરવા માટે પૂરતું નથી. આમ, જો આ ‘ડેટા વોર’ શરૂ થાય છે, તો દુનિયાએ માત્ર તેલની અછત જ નહીં, પણ ડિજિટલ અંધકારનો પણ સામનો કરવો પડી શકે છે.
આ પણ વાંચોઃ Strait of Hormuz માં ઈરાની લેન્ડમાઈન્સનું જાળ, 6 મહિના સુધી તેલનો પુરવઠો ઠપ્પ થવાની ભીતિ!
