નેપાળના ઉત્તરીય પહાડી વિસ્તારોમાં બુધવારે જે દ્રશ્યો સામે આવ્યા, તે માત્ર પૂર કે ભૂસ્ખલન નહોતા. તે એક એવી તબાહી હતી જેને શબ્દોમાં ‘વિનાશકારી’ કહેવું પણ ઓછું લાગે છે. કાઠમંડુથી માત્ર 45 કિલોમીટર ઉત્તરમાં સ્થિત 7,234 મીટર ઊંચા એટલે કે 23733 ફૂટ લાંગટાંગ લિરુંગ પર્વત પરથી શરૂ થયેલી ઘટનાએ નેપાળ-તિબેટ સરહદી વિસ્તારને ખરાબ રીતે તબાહ કરી દીધો.

સેટેલાઇટ તસવીરો અને નિષ્ણાતોના વિશ્લેષણ પરથી જાણવા મળે છે કે આ આફતની શરૂઆત ગ્લેશિયર સાથે સંકળાયેલા એક વિશાળ હિમપ્રપાતથી થઈ હતી. લગભગ 17,000 ફૂટની ઊંચાઈએથી લગભગ 2,000 ફૂટ પહોળો ગ્લેશિયરનો ટુકડો તૂટ્યો. એટલે કે અડધા કિલોમીટરથી વધુ મોટો. લગભગ 4,000 ફૂટ નીચે ખીણમાં પડ્યો. આ ટક્કરની તાકાત હિરોશિમા પરમાણુ વિસ્ફોટના લગભગ 6.3 ટકા જેટલી હોવાનું કહેવાય છે, જેણે 5.2 તીવ્રતાનો ભૂકંપ જેવો કંપન પેદા કર્યો.

પડતાની સાથે જ આ બરફ અને ખડકનો ઢગલો પાણી, માટી અને કાટમાળના 100 ફૂટ ઊંચા સુનામી મોજામાં ફેરવાઈ ગયો, જે ત્રિશુલી નદીમાં સમાઈ ગયો. નેપાળની ઊભી અને ખરબચડી ટેકરીઓએ આ મોજાને વધુ ઝડપી બનાવ્યું, જેના કારણે વસાહતો માટે તે મોતની દીવાલ બની ગઈ.

GLOF ત્યારે આવે છે, જ્યારે ગ્લેશિયરની પાછળ જમા થયેલું તળાવનું પાણી અચાનક બહાર નીકળી જાય છે. પાણીના વધુ દબાણ અથવા ગ્લેશિયરમાં તિરાડ પડવાથી તળાવનો રસ્તો ખુલી શકે છે. આ પછી તળાવનું પાણી અને કાટમાળ ખૂબ જ ઝડપથી પહાડો પરથી નીચે આવે છે, જેનાથી અચાનક અને ભારે પૂર આવી શકે છે.

તે દિવસે સવારે 8:37 વાગ્યે નેપાળના સમય મુજબ ચીન સરહદ નજીક 4.4 તીવ્રતાનો ભૂકંપ પણ નોંધાયો હતો. વૈજ્ઞાનિકો હજુ પણ આ વાત પર વિભાજિત છે કે ભૂકંપે ઢોળાવને ધ્વસ્ત કર્યો કે વિશાળ હિમસ્ખલને પોતે ભૂકંપીય ઘટના પેદા કરી. જો ભૂકંપ ટ્રિગર હતો, તો તેણે પહેલાથી જ બરફને હલાવી દીધો.

ગ્લોબલ વોર્મિંગને કારણે બરફ અને ગ્લેશિયર પહેલાથી જ નબળા હતા. લાંગટાંગ લિરુંગ સંપૂર્ણપણે નેપાળમાં સ્થિત છે, પરંતુ કાટમાળના પ્રવાહે ચીન સરહદ બનાવતી લ્હેન્દે ખોલા નદીને રોકી દીધી. રોકાયેલી નદી તળાવ બની ગઈ. જલ્દી જ તૂટી પણ ગઈ. કાદવ અને મોટા પથ્થરોની દીવાલ ત્રિશુલી નદીમાં નેપાળ તરફ પડી.

નેપાળ-તિબેટ સરહદ પર બુધવારે સવારે અચાનક આવેલા પૂરને કારણે અત્યાર સુધીમાં 175 લોકોના મોત થયા. જ્યારે 1400 થી વધુ લોકો હજુ પણ ગુમ છે. નેપાળમાં 826 લોકો ગુમ છે. નેપાળના વિદેશ મંત્રી શિશિર ખનાલના જણાવ્યા અનુસાર, તેમાં 300થી વધુ ભારતીયો છે.

તિબેટમાં 550થી વધુ લોકોનો કોઈ પત્તો નથી. ચીનની સરકારી વેબસાઇટ CCTVએ આ માહિતી આપી છે. રાહત અને બચાવ ટીમો ખરાબ હવામાન અને તૂટેલા રસ્તાઓ વચ્ચે કાટમાળ નીચે દટાયેલા લોકોની શોધ કરી રહી છે.

નેપાળી સેનાએ રસુવાના ટિમુરેથી આજે સવારે 116 લોકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢ્યા છે. જેમાં 95 નેપાળી અને 21 ભારતીય નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે. પૂરનું પાણી લગભગ 30 ફૂટ સુધી ઉપર આવી ગયું હતું. તેજ પ્રવાહમાં ઘરો, ગાડીઓ અને સરકારી માળખાં તણાઈ ગયા. શરૂઆતમાં એવું માનવામાં આવતું હતું કે પૂર પહેલા ભૂકંપ આવ્યો હતો, પરંતુ અમેરિકી જિયોલોજિકલ સર્વે અનુસાર ચીન તરફ લ્હેંદે નદીમાં પહાડનો મોટો હિસ્સો ખસીને પડ્યો હતો.

નેપાળનો પ્રતિષ્ઠિત 25 મેગાવોટનો ગ્રીડ-સ્કેલ સોલર પ્લાન્ટ નુવાકોટમાં કાદવમાં દબાઈ ગયો. નિર્માણાધીન પ્રોજેક્ટ્સને પણ ભારે નુકસાન થયું. ભોટેકોસી અને ત્રિશુલી પર એક ડઝન પુલ વહી ગયા, જેમાંથી કેટલાક 70 કિલોમીટર નીચે હતા. તેનાથી ઉત્તર તરફ જતા હાઇવે કપાઈ ગયા. માળખાકીય સુવિધાઓ અને સંપત્તિનું નુકસાન અબજો ડોલરમાં થવાનો અંદાજ છે.

કેદારનાથ દુર્ઘટના જેવી છે નેપાળની ઘટના

2013ની કેદારનાથ દુર્ઘટનામાં પણ ગ્લેશિયર સાથે જોડાયેલા ચોરાબારી તળાવે વિનાશ વેર્યો હતો. 15-16 જૂને ભારે વરસાદ થયો અને 16 જૂનની સાંજે લગભગ 5:15 વાગ્યે પહેલું મોટું પૂર આવ્યું.

ત્યારબાદ 17 જૂન 2013ના રોજ સવારે 6:45 વાગ્યે ચોરાબારી તળાવનો કુદરતી મોરેન બંધ તૂટી ગયો, જેના કારણે મોટી માત્રામાં પાણી, ખડકો અને કાટમાળ નીચે આવ્યો અને કેદારનાથ, ગૌરીકુંડ, સોનપ્રયાગ સહિત આસપાસના વિસ્તારોમાં ભારે વિનાશ થયો.

સરકારી આંકલન મુજબ, 2013ની ઉત્તરાખંડ આપત્તિમાં 580 લોકોના મોત થયા હતા, 4,473 લોકો ઘાયલ થયા હતા અને 5,526થી વધુ લોકો ગુમ થયા હતા. નેપાળની વર્તમાન દુર્ઘટનામાં પણ અત્યાર સુધી આવી જ ઘટનાની જાણકારી છે.

—————————-

આ સમાચાર પણ વાંચો:

નેપાળના ડરામણાં 20 ફોટો-વીડિયો:પવનની ગતિએ આવ્યું પાણી, પુલ-વાહનો બધું જ તણાયું; તિબેટમાં 5 માળની ઇમારત તોડીને નેપાળમાં ઘૂસી લહેરો

નેપાળમાં બુધવારે તિબેટમાંથી આવેલા અચાનક પૂરથી રસૂવા જિલ્લામાં ભારે તબાહી મચી ગઈ. ટિમુરેથી ત્રિશૂલી બજાર અને બેત્રાવતી સુધી પૂરના પાણી અને કાટમાળથી ઘરો, રસ્તાઓ અને પુલ તબાહ થઈ ગયા, જ્યારે એક હાઈડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ પણ તણાઈ ગયો. ઘણા વિસ્તારોમાં પૂરનો નજારો એવો હતો કે હેલિપેડ પણ તણાઈ ગયું અને રેસ્ક્યુ હેલિકોપ્ટરને ઉતર્યા વિના પાછા ફરવું પડ્યું. વાંચો સંપૂર્ણ સમાચાર…

દિવ્ય ભાસ્કરને Google પર મનપસંદ સોર્સ બનાવો