વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ફ્રાન્સના નીસ શહેરમાં ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન સાથે મુલાકાત કરી. બંનેએ સાથે મળીને ‘ભારત ઇનોવેટ્સ’ કાર્યક્રમનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. આ કાર્યક્રમ ભારત, ફ્રાન્સ અને અન્ય દેશોના સ્ટાર્ટઅપ્સ અને વેન્ચર કેપિટલ ફંડ્સને એક મંચ પર લાવવા માટે આયોજિત કરવામાં આવી રહ્યો છે. કાર્યક્રમ પહેલાં પીએમ મોદીએ રોકાણકારો અને રોકાણ ભંડોળના પ્રતિનિધિઓ સાથે મુલાકાત કરી. આજે મોદી અને મેક્રોન વચ્ચે દ્વિપક્ષીય બેઠક પણ યોજાશે. તેમાં વેપાર, રોકાણ, સંરક્ષણ સહયોગ અને વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર પણ ચર્ચા થઈ શકે છે. વડાપ્રધાન મોદી ભારતીય સમય અનુસાર શનિવારે રાત્રે ફ્રાન્સ પહોંચ્યા હતા. હોટલમાં ભારતીય સમુદાયે તેમનું સ્વાગત કર્યું. આ દરમિયાન પીએમએ એક બાળકને ખોળામાં લીધું અને તેને લાડ લડાવ્યા. મહિલાઓએ પીએમના હાથને પોતાના કપાળ પર મૂક્યો. ત્યારબાદ સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો યોજાયા. PMનું ફ્રાન્સમાં સ્વાગત, 5 તસવીરો… ભારત-ફ્રાન્સમાં 114 રાફેલની ખરીદી પર ચર્ચા શક્ય ભારત ઇનોવેટ્સ કાર્યક્રમના ઉદ્ઘાટન પછી પીએમ મોદી અને ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન દ્વિપક્ષીય બેઠક કરશે. બંને દેશો વચ્ચે ટેકનોલોજી, ઇનોવેશન, હેલ્થ ટેક, મેડિકલ ટેકનોલોજી, AI, સેમિકન્ડક્ટર અને સ્પેસ ટેકનોલોજી સંબંધિત 12 કરારો થઈ શકે છે. ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચે 114 રાફેલ લડાકુ વિમાનોની ડીલ પર મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા થશે. ભારત ઈચ્છે છે કે આ વિમાનોમાં પોતાના હથિયારો જોડવાની સુવિધા મળે. આ માટે સોર્સ કોડનો મુદ્દો પણ ઉઠાવવામાં આવશે. ડીલ પર હજુ કેબિનેટની સુરક્ષા બાબતોની સમિતિ (CCS)ની મંજૂરી મળી નથી. વડાપ્રધાનની મુલાકાત પછી જ આ અંગે અંતિમ નિર્ણય લેવાશે. PMનો 6 દિવસનો ફ્રાન્સ અને સ્લોવાકિયાનો પ્રવાસ વડાપ્રધાન 13 થી 18 જૂન સુધી ફ્રાન્સ અને સ્લોવાકિયાના 6 દિવસના પ્રવાસે છે. વડાપ્રધાન બન્યા પછી તેમની આ 7મી ફ્રાન્સ યાત્રા છે. તેમનો ફ્રાન્સ પ્રવાસ બે તબક્કામાં થશે. આ દરમિયાન તેઓ નીસ, એવિયાન અને પેરિસ એમ 3 શહેરોની મુલાકાત લેશે. તેઓ 13-14 જૂન સુધી નીસમાં રહેશે. 16 થી 17 જૂને એવિયાનમાં G7 સમિટમાં ભાગ લેશે. 18 જૂને પેરિસમાં રાષ્ટ્રપતિ મેક્રોન સાથે વિવાટેક સંમેલનમાં જશે. 17 જૂને G7 સમિટ દરમિયાન મોદીની અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ સાથે દ્વિપક્ષીય મુલાકાત થશે. બંને નેતાઓ 16 મહિના પછી મળશે. બંને છેલ્લે ફેબ્રુઆરી 2025માં વોશિંગ્ટનમાં મળ્યા હતા. ફ્રાન્સ પ્રવાસ દરમિયાન મોદી 14 જૂનની સાંજે ફ્રાન્સથી સ્લોવાકિયા જશે અને 15 જૂન સુધી રોકાશે. આ દરમિયાન તેઓ સ્લોવાકિયાના વડાપ્રધાન રોબર્ટ ફિકો અને રાષ્ટ્રપતિ પીટર પેલેગ્રીની સાથે મુલાકાત કરશે. 1993માં સ્લોવાકિયાના સ્વતંત્ર દેશ બન્યા પછી કોઈ ભારતીય વડાપ્રધાનનો આ પહેલો પ્રવાસ છે. હોર્મુઝ સંરક્ષણ ગઠબંધનમાં ભારતના સામેલ થવા પર નિર્ણય સંભવ વડાપ્રધાનની યાત્રા દરમિયાન ઈરાન યુદ્ધના કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજોની અવરજવરને લઈને મોટો નિર્ણય થઈ શકે છે. બ્રિટનના નેતૃત્વમાં એપ્રિલમાં થયેલી પેરિસ વાર્તામાં ભારત સામેલ થયું હતું. હોર્મુઝ ખોલવા અંગે ભારત કોઈ એક દેશની પહેલ પર થતી સુરક્ષા વ્યવસ્થાને બદલે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના નિયમોને અનુકૂળ બહુપક્ષીય સુરક્ષા વ્યવસ્થાની તરફેણમાં છે. આવી સ્થિતિમાં, ભારત ફ્રાન્સ અને બ્રિટનની પહેલ સાથે તાલ મિલાવીને હોર્મુઝ સંરક્ષણ ગઠબંધનમાં જોડાવા માટે સંમતિ આપી શકે છે. G7 શું છે, તેમાં કયા કયા દેશો છે? G7 એટલે ‘ગ્રુપ ઓફ સેવન’, દુનિયાના એ 7 દેશોનું જૂથ છે, જેમને દુનિયાના ‘આધુનિક અર્થતંત્ર’ વાળા દેશો કહેવાય છે. તેમાં અમેરિકા, ફ્રાન્સ, બ્રિટન, જાપાન, ઇટાલી, કેનેડા અને જર્મનીનો સમાવેશ થાય છે. તેની શરૂઆત 1975માં G6 તરીકે થઈ હતી. 1976માં કેનેડાના જોડાણ પછી તે G7 બન્યું. 1998માં રશિયાને સામેલ કરીને તેનું નામ G8 કરવામાં આવ્યું, પરંતુ 2014માં યુક્રેનના ક્રિમિયા ક્ષેત્ર પર રશિયાના કબજા પછી તેને જૂથમાંથી બહાર કરી દેવામાં આવ્યું. ત્યારબાદ તે ફરીથી G7 કહેવાવા લાગ્યું. ભારત G7માં ગેસ્ટ નેશન, PM 7મી વખત સામેલ થશે ભારત G7 નો સભ્ય નથી, પરંતુ વિશ્વની મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થા અને મહત્વપૂર્ણ વૈશ્વિક ભૂમિકાને કારણે તેને અવારનવાર વિશેષ આમંત્રિત દેશ (Guest Country) તરીકે બોલાવવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે ભારતના વડાપ્રધાનને સમિટનું આમંત્રણ મળે છે. પૂર્વ વડાપ્રધાન મનમોહન સિંહે 2005 થી 2013 ની વચ્ચે પાંચ વખત G7 (પહેલા G8) સમિટમાં ભાગ લીધો હતો. PM મોદીને પહેલીવાર 2019 માં ફ્રાન્સના બિયારિટ્ઝમાં આયોજિત G7 સમિટમાં આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. 2020માં અમેરિકાને યજમાની કરવાની હતી, પરંતુ તેણે ત્યારે સમિટ રદ કરી દીધી. ત્યારબાદ 2021માં બ્રિટનની યજમાનીમાં આયોજિત સંમેલનમાં PM મોદી વર્ચ્યુઅલી સામેલ થયા. આ ઉપરાંત મોદી 2022માં જર્મની, 2023માં જાપાન, 2024માં ઇટાલી અને 2025માં કેનેડામાં આયોજિત G7 સમિટમાં સામેલ થયા. ભારતના ટોપ-2 હથિયાર સપ્લાયર્સમાં સામેલ ફ્રાન્સ વર્ષ 2025માં ફ્રેન્ચ અખબાર લા મોન્ડના સમાચાર મુજબ ફ્રાન્સ એવા સમયે પણ ભારતનો સાથ આપતું આવ્યું છે, જ્યારે અમેરિકા સહિત દુનિયાની તમામ મોટી શક્તિઓએ ભારતનો સાથ છોડી દીધો હતો. પોખરણમાં પરમાણુ પરીક્ષણ પછી અમેરિકા, જાપાન, જર્મની અને બ્રિટન જેવા દેશોએ ભારત પર ઘણા પ્રતિબંધો લગાવ્યા, પરંતુ ફ્રાન્સે ભારતનું સમર્થન કર્યું. ફ્રાન્સે અમેરિકી પ્રતિબંધોની અવગણના કરતા ભારતને હથિયારો વેચવાનું શરૂ કર્યું અને હવે તે રશિયા પછી ભારતનો બીજો સૌથી મોટો રક્ષા હથિયાર સપ્લાયર બની ગયો છે. ભારતને ફ્રાન્સ પાસેથી મિરાજ 2000 ફાઇટર જેટ, રાફેલ ફાઇટર જેટ અને સ્કોર્પિન સબમરીન મળી ચૂકી છે. ફ્રાન્સે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર હંમેશા ભારતને સમર્થન આપ્યું છે સપ્ટેમ્બર 2023માં યોજાયેલી G20 સમિટ દરમિયાન PM મોદીએ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ જો બાઈડનને 2024ના ગણતંત્ર દિવસ સમારોહમાં સામેલ થવા માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું, પરંતુ ડિસેમ્બરમાં તેમણે ભારત આવવાનો ઇનકાર કરી દીધો. આવા સમયે ભારતે ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોનને ગણતંત્ર દિવસમાં સામેલ થવા માટે આમંત્રણ મોકલ્યું. તેમણે તરત જ તેનો સ્વીકાર પણ કરી લીધો. આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ફ્રાન્સે ભારતને હંમેશા સમર્થન આપ્યું છે. ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોને સપ્ટેમ્બર 2024માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતને સુરક્ષા પરિષદનો કાયમી સભ્ય બનાવવાની માગ કરી હતી. આ ઉપરાંત, ફ્રાન્સ ન્યુક્લિયર સપ્લાય ગ્રુપ (NSG) માં પણ ભારતને સભ્ય બનાવવાની તરફેણમાં છે. G7 સમિટ શું છે, આ વખતે તેના એજન્ડાની ખાસ વાત શું છે? એક નિર્ધારિત એજન્ડા પર વાતચીત કરવા માટે દર વર્ષે G7 સમિટ યોજાય છે, જેનું આયોજન G7 નો અધ્યક્ષ દેશ કરે છે. વાસ્તવમાં, G7 ના તમામ 7 દેશો વારાફરતી તેની અધ્યક્ષતા કરે છે. આ વર્ષે ફ્રાન્સ અધ્યક્ષતા કરી રહ્યું છે. આવા સંજોગોમાં G7 સમિટ ફ્રાન્સના એવિયાં શહેરમાં યોજાશે. આ સમિટના એજન્ડામાં ભૂ-રાજકીય સંકટ (યુક્રેન યુદ્ધ, ઈરાન-ઈઝરાયેલ તણાવ, ગાઝા, લેબનોન અને હોર્મુઝ રૂટની સ્થિતિ, મધ્ય પૂર્વના સુરક્ષા પડકારો), વૈશ્વિક આર્થિક સહયોગ અને અસંતુલન અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના મુદ્દાઓ શામેલ છે. આ ઉપરાંત G7 ના સભ્ય દેશોના નેતાઓ અને અધિકારીઓ વર્ષમાં ઘણી બેઠકો કરે છે, જેમાં ઘણા કરારો થાય છે અને વિશ્વની મોટી ઘટનાઓ પર સત્તાવાર નિવેદનો બહાર પાડવામાં આવે છે. શરૂઆતમાં G7 નો એજન્ડા આર્થિક પડકારો અને ક્લાઇમેટ ચેન્જ જેવા મુદ્દાઓનો ઉકેલ લાવવાનો હતો. પાછળથી રાજકીય અને સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ પણ તેમાં સામેલ થયા. વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર G7 ના નિર્ણયોની અસર સમગ્ર વિશ્વ પર પડે છે. ઉદાહરણ તરીકે G7 એ 2002 માં મેલેરિયા અને એઇડ્સ સામે લડવા માટે ગ્લોબલ ફંડ બનાવ્યું. 1998 માં નાણાકીય સંકટ દરમિયાન ઇન્ડોનેશિયા અને થાઇલેન્ડ જેવા દેશોને આર્થિક મદદ કરી. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન રશિયા પર કડક પ્રતિબંધો લગાવવા અને યુક્રેનને મદદ કરવાનો નિર્ણય કર્યો. G20 થી G7 કેવી રીતે અલગ છે G7 ની કોઈ કાયમી ઓફિસ નથી અને તેના સભ્ય દેશો કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો પસાર કરી શકતા નથી. G20 માં સૌથી મોટો મુદ્દો વર્લ્ડ ઇકોનોમી હોય છે, જ્યારે G7 માટે રાજકીય મુદ્દાઓ પણ મહત્વના હોય છે. 1999 માં બનેલા G20 માં G7 ના દેશો ઉપરાંત BRICS ના દેશો પણ સામેલ છે. આ દેશોમાં ભારત ઉપરાંત આર્જેન્ટિના, ઓસ્ટ્રેલિયા, બ્રાઝિલ, ચીન, ઇન્ડોનેશિયા, મેક્સિકો, રશિયા, સાઉદી અરેબિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા, દક્ષિણ કોરિયા, તુર્કીયે અને યુરોપિયન યુનિયન સામેલ છે. રાજન કુમારના મતે G20 માં નવા અને વિકસતા અર્થતંત્રવાળા દેશોને પણ સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. ભલે G7 અને G20 નો એજન્ડા એક સરખો હોય, પરંતુ આ સમયે G20 વધુ પ્રભાવી જૂથ છે. 2020 માં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે પણ G7 ને ખૂબ જ જૂનું જૂથ કહ્યું હતું.