પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવને કારણે વધતી મોંઘવારી છતાં ભારતની અર્થવ્યવસ્થા RBIના અંદાજ કરતાં વધુ મજબૂત રહી. આ વર્ષના પ્રથમ ક્વાર્ટર એટલે કે એપ્રિલ-જૂનમાં GDP 7.8% રહ્યો. RBIનો અંદાજ 7% હતો. એક વર્ષ પહેલાંના આ જ ક્વાર્ટરમાં તે 6.9%ના દરે વધ્યો હતો. બેંકિંગ/ફાઇનાન્સ, રિયલ એસ્ટેટ, IT અને અન્ય બિઝનેસ સર્વિસિસ સેક્ટરમાં 10%થી વધુ વૃદ્ધિ જોવા મળી. આનાથી મોંઘવારીની અસર GDP વૃદ્ધિ પર પડી નહીં. સોમવારે આ આંકડા કેન્દ્ર સરકારના આંકડા વિભાગ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યા. ચાલો, સરળ ભાષામાં સવાલ-જવાબ દ્વારા સમજીએ કે દેશના આર્થિક સ્વાસ્થ્યનો આ આંકડો તમારા માટે શું મહત્વ ધરાવે છે. સવાલ: પ્રથમ ક્વાર્ટર (Q1)માં ભારતનો GDP અને GVA વૃદ્ધિ દર કેટલો રહ્યો? જવાબ: આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI)ના આંકડા મુજબ, વાસ્તવિક GDP 7.8%ના દરે વધીને ₹81.36 લાખ કરોડ રહ્યો. એક વર્ષ પહેલાં તે ₹75.46 લાખ કરોડ હતો. જ્યારે વાસ્તવિક GVA 8.2% વધીને ₹73.82 લાખ કરોડ રહ્યો. નોમિનલ જીડીપી 10.3% વધીને ₹88.27 લાખ કરોડ નોંધાઈ. ગયા વર્ષે તે ₹80 લાખ કરોડ હતી. નોમિનલ જીવીએ 11.5%ની વૃદ્ધિ સાથે ₹80.53 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગયું. સવાલ: પશ્ચિમ એશિયા યુદ્ધથી વધેલી મોંઘવારી વચ્ચે આ આંકડો શા માટે મહત્વનો છે? જવાબ: પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસના ભાવ ઝડપથી વધ્યા છે અને ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઇન પ્રભાવિત થઈ છે. આના કારણે ભારતમાં મોંઘવારી વધી ગઈ છે. સામાન્ય રીતે ઊર્જાના ઊંચા ભાવ અને મોંઘવારીથી આર્થિક ગતિવિધિઓ ધીમી પડે છે, પરંતુ ભારતીય અર્થતંત્રએ આ દબાણ વચ્ચે પણ 7.8%નો વિકાસ હાંસલ કર્યો. સવાલ: શું જીડીપીની ગણતરી પદ્ધતિમાં કોઈ ફેરફાર થયો છે? જવાબ: હા, મંત્રાલયે ફેબ્રુઆરી 2026માં 2022-23ને નવું બેઝ યર માનીને નવી શ્રેણી લાગુ કરી હતી. આમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરના GVA માટે ‘ડબલ ડિફ્લેશન એપ્રોચ’ અપનાવવામાં આવી છે. આ હેઠળ, આઉટપુટ અને ઇનપુટ (કાચા માલ)ની કિંમતોને અલગ-અલગ પ્રોડ્યુસર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (PPI) દ્વારા એડજસ્ટ કરવામાં આવે છે, જેનાથી મેન્યુફેક્ચરિંગની સાચી વેલ્યુ-એડેડ સ્થિતિ સામે આવે છે. સવાલ: સામાન્ય નાગરિક અને ઉદ્યોગ જગત માટે આ જીડીપી ડેટાનો શું અર્થ છે? જવાબ: વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે 7.8%નો વિકાસ એ વાતનો સંકેત છે કે ઘરેલું માંગ અને રોકાણ બંને મજબૂત છે. પેસેન્જર વ્હીકલ અને હાઉસહોલ્ડ વ્હીકલ રજીસ્ટ્રેશનમાં 13.9% અને 15.9%નો વિકાસ એ દર્શાવે છે કે સામાન્ય ગ્રાહકની ખરીદ શક્તિ અને વિશ્વાસ બંને જળવાઈ રહ્યા છે. સવાલ: જીડીપીના આગામી આંકડા ક્યારે જાહેર કરવામાં આવશે? જવાબ: સરકારના કેલેન્ડર મુજબ, ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2026-27ના બીજા ક્વાર્ટર (જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર)ના જીડીપી આંકડા 30 નવેમ્બર 2026ના રોજ જાહેર કરવામાં આવશે. સવાલ: આખા વર્ષ (FY27) માટે RBIનો અંદાજ શું કહે છે? જવાબ: 5 ઓગસ્ટના રોજ RBI દ્વારા જાહેર કરાયેલા અંદાજ મુજબ, સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે ભારતનો GDP વૃદ્ધિ દર 6.7% રહેવાનો અંદાજ છે. જોકે, પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં અપેક્ષા કરતાં સારા આંકડા આવ્યા બાદ તેમાં પણ સમીક્ષાની શક્યતા બની શકે છે. સવાલ: આગામી ક્વાર્ટર્સમાં વૃદ્ધિની શું ગતિ રહેવાનો અંદાજ છે? જવાબ: આગળ વધવાની સાથે વૃદ્ધિ દરમાં હળવી નરમાઈ જોવા મળી શકે છે… સવાલ: વધતી મોંઘવારી અને યુદ્ધની અસર આગળ અર્થતંત્ર પર શું થઈ શકે છે? જવાબ: પ્રથમ ત્રિમાસિકના આંકડા મજબૂત છે, પરંતુ જો પશ્ચિમ એશિયામાં સંકટ લાંબુ ચાલે છે, તો ક્રૂડ ઓઇલની ઊંચી કિંમતો ખર્ચ વધારી શકે છે. આનાથી કંપનીઓના માર્જિન અને ગ્રાહક ખર્ચ પર અસર પડી શકે છે, જેના કારણે જ આગળની ત્રિમાસિકમાં વૃદ્ધિ 6.4%થી 6.8% ની વચ્ચે રહેવાનો અંદાજ લગાવવામાં આવ્યો છે. નોકરો, ડ્રાઇવર અને ઇ-વાહન ડેટા પણ શામેલ કર્યો જીડીપીની નવી સિરીઝમાં 2022-23ને બેઝ યર બનાવવામાં આવ્યું છે. આર્થિક અનુમાનોને વધુ સચોટ બનાવવા માટે તેમાં હવે જીએસટી નેટવર્ક, ઇ-વાહન ડેટાબેઝ અને ઘરોમાં કામ કરતા રસોઈયા, ડ્રાઇવર અને ઘરેલું નોકરોની સેવાઓ સાથે સંકળાયેલ ડેટા પણ શામેલ કરવામાં આવ્યો છે. સામાન્ય રીતે દર 5 વર્ષે બેઝ-યર બદલવામાં આવે છે સમય સાથે અર્થતંત્રમાં આવતા મોટા ફેરફારોને નોંધવા માટે સમયાંતરે બેઝ યર બદલવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે મંત્રાલય દર પાંચ વર્ષે ડેટા સિરીઝને અપડેટ કરે છે, પરંતુ કોવિડ મહામારી અને જીએસટી લાગુ થવાને કારણે આ કામમાં વિલંબ થયો. 1950 સુધીના નવા આંકડા ડિસેમ્બર 2026 સુધીમાં આવશે સરકાર માત્ર નવા આંકડા જ નહીં બહાર પાડશે, પરંતુ જૂના આંકડાઓને પણ નવા આધાર વર્ષ મુજબ ફરીથી ગણતરી કરશે. મંત્રાલયે સંકેત આપ્યો છે કે આ નવી ફ્રેમવર્ક હેઠળ ‘બેક-સિરીઝ’ ડેટા (1950-51 સુધીના આંકડા) ડિસેમ્બર 2026 સુધીમાં આવવાની અપેક્ષા છે. નવા માપદંડથી ચોકસાઈ વધશે; દર 5થી 10 વર્ષે ધોરણ બદલવું જોઈએ આખરે જીડીપી માપવાની રીત શા માટે બદલવામાં આવી? 2011-12નો માપદંડ 14 વર્ષ જૂનો થઈ ગયો હતો. ત્યારે યુપીઆઈ, ઝોમેટો, ઓટીટી, ગીગ ઇકોનોમી જેવી વસ્તુઓ હતી જ નહીં. એટલા માટે આ જરૂરી હતું. 2022-23ને જ આધાર વર્ષ શા માટે પસંદ કરવામાં આવ્યું? આ વર્ષ ‘સામાન્ય’ હતું. કોરોના સમાપ્ત થઈ ગયો હતો. અર્થતંત્ર સ્થિર હતું. ડિજિટલ ઇન્ડિયા સ્થાપિત થઈ ચૂક્યું હતું. આધાર વર્ષ હંમેશા એવું પસંદ કરવામાં આવે છે જ્યારે ન તો બહુ ઉછાળો હોય, ન તો ઘટાડો. આનાથી સામાન્ય માણસ પર શું અસર પડશે? ખિસ્સા પર સીધી અસર નહીં, પરંતુ સાચા આંકડાઓથી સરકાર વધુ સારી નીતિઓ બનાવશે. યોગ્ય જગ્યાએ પૈસા લાગશે અને વિદેશી રોકાણ પણ વધશે, જેનો ફાયદો ધીમે ધીમે સામાન્ય નાગરિકને મળશે. આંકડા બદલવામાં આવ્યા છે કે કંઈ છુપાવવામાં આવ્યું નથી? ના. નવા માપદંડથી માપવાથી માપ બદલાય છે, તે સ્વાભાવિક છે. અમેરિકા, બ્રિટન, ચીન બધા આ જ કરે છે. આંકડા બદલવા એ ચોકસાઈની નિશાની છે. નોલેજ પાર્ટ: બેઝ યર શું હોય છે બેઝ યર તે વર્ષ છે જેની કિંમતોને ‘ફિક્સ’ માનીને આજની આર્થિક પ્રગતિને માપવામાં આવે છે. તે મોંઘવારીની અસરને દૂર કરીને દેશની ‘વાસ્તવિક’ વૃદ્ધિ દર્શાવવામાં મદદ કરે છે. ઉદાહરણ: જો 2011માં એક પેન 5 રૂપિયાની હતી અને આજે 10 રૂપિયાની છે. જો આપણે આજે પણ 100 પેન બનાવી રહ્યા છીએ, તો 2011ના હિસાબે GDP 500 રૂપિયા દેખાશે. આજની તારીખે તે 1000 રૂપિયા હશે. બેઝ યર આપણને એ સમજવામાં મદદ કરે છે કે આપણે વધુ પેન બનાવી રહ્યા છીએ કે માત્ર પેન મોંઘી થઈ ગઈ છે. બેઝ યર શા માટે બદલવામાં આવે છે? સમય જતાં બજારમાં આવતા ફેરફારો, નવી તકનીકો અને વપરાશની નવી પદ્ધતિઓને જીડીપીની ગણતરીમાં સામેલ કરવા માટે આધાર વર્ષ (Base Year)ને બદલવામાં આવે છે, જેથી આર્થિક વિકાસના સચોટ અને સાચા આંકડા મળી શકે.