Trump Adds Condition to Saudi-US Nuclear Deal; Israel Ties Mandated
વોશિંગ્ટન ડીસી18 મિનિટ પેહલા
- કૉપી લિંક
અમેરિકા અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે લગભગ બે દાયકાથી અટકેલા પરમાણુ કરાર પર બુધવારે હસ્તાક્ષર થયા, પરંતુ 24 કલાકની અંદર જ આ ડીલ અટકી ગઈ છે.
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કરારમાં નવી શરત ઉમેરી છે. તેમણે કહ્યું કે ડીલ ત્યારે જ આગળ વધશે, જ્યારે સાઉદી અરેબિયા અબ્રાહમ એકોર્ડ્સમાં સામેલ થઈને ઇઝરાયલ સાથે રાજદ્વારી સંબંધો સામાન્ય કરશે.
ટ્રમ્પે એમ પણ કહ્યું કે સાઉદી અરેબિયાને યુરેનિયમ સંવર્ધન (એનરિચમેન્ટ)ની મંજૂરી નહીં મળે.
ટ્રમ્પે ટ્રુથ સોશિયલ પર પોસ્ટ કરીને સાઉદીને અબ્રાહમ કરારમાં જોડાવા કહ્યું.
જાણ કર્યા વિના ડીલની જાહેરાતથી ટ્રમ્પ નારાજ
વોશિંગ્ટનમાં યોજાયેલા હસ્તાક્ષર સમારોહમાં અમેરિકી ઊર્જા મંત્રી ક્રિસ રાઈટ હાજર રહ્યા હતા. રિપોર્ટ અનુસાર, ટ્રમ્પ એ વાતથી નારાજ હતા કે રાઈટે તેમની મંજૂરી વિના કરારની જાહેરાત કરી દીધી. ત્યારબાદ ફોક્સ ન્યૂઝ અને વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલમાં થયેલી ટીકાથી તેમની નારાજગી વધુ વધી ગઈ.
રિપોર્ટ મુજબ, વ્હાઇટ હાઉસે ઊર્જા વિભાગને કરારની જાહેરાત ટાળવા કહ્યું હતું, પરંતુ વિભાગે હસ્તાક્ષર સમારોહ પણ કર્યો અને મીડિયામાં તેની જાણકારી પણ આપી. જોકે વ્હાઇટ હાઉસનું કહેવું છે કે અબ્રાહમ એકોર્ડ્સની શરત શરૂઆતથી જ ટ્રમ્પની નીતિનો ભાગ હતી. જ્યારે ઊર્જા વિભાગે કોઈપણ મતભેદનો ઇનકાર કર્યો.
તસવીર અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (જમણે) અને ઊર્જા મંત્રી ક્રિસ રાઈટની છે.
ટ્રમ્પની નવી શરતે સાઉદીને પણ ચોંકાવ્યા
CNNના રિપોર્ટ અનુસાર, ટ્રમ્પની જાહેરાતથી સાઉદી અરબ પણ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયું. કરારના મુસદ્દામાં કેટલીક શરતો પૂરી થવા પર સાઉદી અરબને પોતાની જમીન પર યુરેનિયમ સંવર્ધનની મંજૂરી મળવાની વાત હતી, પરંતુ ટ્રમ્પે તેને જાહેરમાં નકારી કાઢ્યું.
બંને દેશોએ લગભગ બે દાયકા પહેલા પરમાણુ ઊર્જા સહયોગની પહેલ કરી હતી. ગયા વર્ષે ઓક્ટોબરમાં પ્રારંભિક સહમતિ બની હતી. રિપોર્ટ અનુસાર, ઈરાન યુદ્ધ અને કોંગ્રેસના સંભવિત વાંધાઓને કારણે કરાર મહિનાઓ સુધી અટવાયેલો રહ્યો. ગયા અઠવાડિયે ઊર્જા વિભાગને લાગ્યું કે ટ્રમ્પની મંજૂરી મળી ગઈ છે, ત્યારબાદ તેની જાહેરાત કરવામાં આવી.
પરમાણુ નિષ્ણાતોએ યુરેનિયમ સંવર્ધનની મંજૂરી અને IAEAના વધારાના સુરક્ષા પ્રોટોકોલની ગેરહાજરી અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી. જ્યારે સમર્થકોનો તર્ક હતો કે જો અમેરિકા પીછેહઠ કરશે તો ચીન કે રશિયા સાઉદી અરેબિયામાં પોતાની વ્યૂહાત્મક પકડ મજબૂત કરી શકે છે.
આખરે અબ્રાહમ એકોર્ડ્સ શું છે, જેના કારણે ડીલ અટકી ગઈ?
ખરેખરમાં, અબ્રાહમ એકોર્ડ્સ 2020માં અમેરિકાની પહેલ પર થયેલો એક એવો કરાર છે, જેના હેઠળ કેટલાક આરબ દેશોએ પહેલીવાર ઇઝરાયલ સાથેના પોતાના સંબંધો સામાન્ય કર્યા. UAE, બહેરીન, મોરોક્કો અને સુદાન આ હેઠળ ઇઝરાયલ સાથે જોડાઈ ચૂક્યા છે.
હવે અમેરિકા ઈચ્છે છે કે સાઉદી અરેબિયા પણ આ જ સમજૂતીનો ભાગ બને. ટ્રમ્પનું માનવું છે કે જો સાઉદી ઇઝરાયલ સાથે સંબંધો સામાન્ય કરશે, તો પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકાનું વ્યૂહાત્મક ગઠબંધન વધુ મજબૂત બનશે.
રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે બાઈડેન પ્રશાસન પણ સાઉદી પરમાણુ સમજૂતીને ઇઝરાયલ સાથે સંબંધો સામાન્ય કરવા સાથે જોડીને આગળ વધારી રહ્યું હતું.
જોકે, 7 ઓક્ટોબર 2023ના હમાસ હુમલા અને ગાઝા યુદ્ધ પછી આ પ્રક્રિયા અટકી ગઈ. સાઉદીનું કહેવું છે કે પેલેસ્ટાઈન માટે અલગ રાજ્યનો માર્ગ સ્પષ્ટ થયા વિના તે ઇઝરાયલ સાથે સત્તાવાર સંબંધો નહીં બનાવે. આ જ કારણ છે કે હવે ન્યુક્લિયર ડીલ પણ આ શરત પર અટકી ગઈ છે.
તેલ હોવા છતાં સાઉદીને પરમાણુ ઊર્જાની જરૂર કેમ?
પ્રશ્ન એ છે કે દુનિયાના સૌથી મોટા તેલ ઉત્પાદકોમાં સામેલ સાઉદી અરબ પાસે તેલની કોઈ કમી નથી, તો તેને પરમાણુ ઊર્જાની જરૂર કેમ પડી રહી છે. એનું કારણ છે વિઝન-2030. એ અંતર્ગત સાઉદી પોતાની અર્થવ્યવસ્થા અને ઊર્જા વ્યવસ્થાને માત્ર તેલ પર નિર્ભર રાખવા માંગતું નથી.
ખરેખર, દેશમાં વીજળીની માગ સતત વધી રહી છે અને હાલમાં તેનો મોટો હિસ્સો તેલ અને ગેસથી પૂરો કરવામાં આવે છે. જો વીજળી પરમાણુ ઊર્જાથી બનવા લાગશે, તો તેલ અને ગેસનો વપરાશ ઘટશે. આનાથી સાઉદી વધુ તેલ નિકાસ કરી શકશે અને તેની કમાણી પણ વધશે.
આની સાથે જ સાઉદી સૌર, પવન અને પરમાણુ ઊર્જાનો ઉપયોગ વધારીને પોતાની ઊર્જા વ્યવસ્થાને ભવિષ્ય માટે વધુ મજબૂત અને સંતુલિત બનાવવા માગે છે. આ જ રણનીતિ અંતર્ગત તે લાંબા સમયથી અમેરિકા સહિત અન્ય દેશો સાથે અસૈન્ય પરમાણુ સહયોગનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
ટ્રમ્પે યુરેનિયમ એનરિચમેન્ટ પર ઇનકાર કેમ કર્યો
પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટ ચલાવવા માટે યુરેનિયમને એક ખાસ સ્તર સુધી એનરિચ (સંવર્ધિત) કરવામાં આવે છે. પરંતુ જો આ જ ટેકનોલોજી ખૂબ ઊંચા સ્તર સુધી પહોંચી જાય, તો તે જ યુરેનિયમનો ઉપયોગ પરમાણુ હથિયારો બનાવવા માટે પણ થઈ શકે છે. તેથી યુરેનિયમ એનરિચમેન્ટને વિશ્વની સૌથી સંવેદનશીલ પરમાણુ ટેકનોલોજીઓમાંની એક માનવામાં આવે છે.
આ જ કારણ છે કે અમેરિકા સામાન્ય રીતે કોઈપણ દેશને તેની જમીન પર યુરેનિયમ એનરિચમેન્ટની મંજૂરી આપવાનું ટાળે છે. તેને આશંકા રહે છે કે ભવિષ્યમાં આ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ સૈન્ય કાર્યક્રમ માટે પણ થઈ શકે છે. સાઉદી અરેબિયાને લઈને પણ આ જ ચિંતા છે, તેથી ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કરી દીધું કે ન્યુક્લિયર ડીલ થશે, પરંતુ યુરેનિયમ એનરિચમેન્ટની મંજૂરી નહીં મળે.
latest video
news via inbox
Subscribe for the latest updates, promotions, and ads.
