સંયુક્ત રાષ્ટ્રના વર્તમાન મહાસચિવ એન્ટોનિયો ગુટેરેસનો બીજો પાંચ વર્ષનો કાર્યકાળ 31 ડિસેમ્બર 2026ના રોજ સમાપ્ત થશે. તેમના પછી આગળના મહાસચિવની પસંદગી પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે. આ પદ માટે આ સમયે 8 ઉમેદવારો મેદાનમાં છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના 15 સભ્યો ગુપ્ત મતદાન દ્વારા આ ઉમેદવારોના સમર્થનનો અંદાજ લગાવી રહ્યા છે. ગયા મહિને થયેલા પ્રથમ અનૌપચારિક મતદાનમાં કોસ્ટા રિકાના રેબેકા ગ્રિન્સપેન સૌથી આગળ રહ્યા. આજે શુક્રવારે બીજા રાઉન્ડનું અનૌપચારિક મતદાન થશે. આ પછી પણ ઘણા અનૌપચારિક મતદાન થઈ શકે છે, જેમાં ધીમે ધીમે ઉમેદવારોની સંખ્યા ઘટશે. ઓક્ટોબરમાં ઔપચારિક ચૂંટણીઓ થઈ શકે છે. UN ચીફ કેવી રીતે પસંદ કરાય છે? સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મહાસચિવ સીધા જનતા કે તમામ દેશોના મતથી પસંદ કરાતા નથી. પહેલા સુરક્ષા પરિષદ ઉમેદવારો પર વિચાર કરે છે અને ગુપ્ત મતદાન દ્વારા તે શોધી કાઢે છે કે કયા ઉમેદવારને કેટલો ટેકો મળી રહ્યો છે. સુરક્ષા પરિષદમાં કુલ 15 સભ્યો હોય છે. કોઈ ઉમેદવારને આગળ વધવા માટે ઓછામાં ઓછા 9 મત મળવા જરૂરી છે. પરંતુ 9 મત મેળવવા જ પૂરતા નથી. સુરક્ષા પરિષદના પાંચ કાયમી સભ્યો અમેરિકા, રશિયા, ચીન, બ્રિટન અને ફ્રાન્સમાંથી કોઈ એકનો વીટો પણ ઉમેદવારની વિરુદ્ધ ન હોવો જોઈએ. ત્યારબાદ સુરક્ષા પરિષદ જે ઉમેદવાર પર સહમત થાય છે, તેનું નામ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા પાસે મોકલવામાં આવે છે. મહાસભાની મંજૂરી બાદ તે સંયુક્ત રાષ્ટ્રનો નવો મહાસચિવ બને છે. ગુટેરેસનો કાર્યકાળ 31 ડિસેમ્બર 2026ના રોજ સમાપ્ત થશે. તેથી તે પહેલાં નવા મહાસચિવની પસંદગી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાની તૈયારી છે. આ રેસમાં સામેલ 8 ઉમેદવારોનું બેકગ્રાઉન્ડ અલગ-અલગ છે. તેમાં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ, વરિષ્ઠ રાજદ્વારી અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મોટા પદો પર કામ કરી ચૂકેલા લોકો સામેલ છે. જાણીએ કે કોણ-કોણ આ દોડમાં છે અને કોની શું દાવેદારી છે. 1. રેબેકા ગ્રિન્સપેન- કોસ્ટા રિકા 70 વર્ષીય રેબેકા ગ્રિન્સપેન હાલમાં આ રેસમાં સૌથી આગળ ચાલી રહ્યા છે. ગયા મહિને થયેલા પ્રથમ અનૌપચારિક મતદાનમાં તેમને સૌથી વધુ સમર્થન મળ્યું હતું. ગ્રિન્સપેન કોસ્ટા રિકાના પૂર્વ ઉપરાષ્ટ્રપતિ છે અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના વેપાર અને વિકાસ સંગઠનના પ્રમુખ છે. તેમણે મહાસચિવ પદ માટે પ્રચાર કરવા પોતાની વર્તમાન જવાબદારીઓમાંથી રજા લીધી છે. જો ગ્રિન્સપેન ચૂંટાય છે, તો તેઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના પ્રથમ મહિલા અને પ્રથમ યહૂદી મહાસચિવ હશે. તેમના માતા-પિતા બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન યુરોપથી ભાગી ગયેલા યહૂદી શરણાર્થીઓ હતા. વિવાદ: UNDPમાં કામ કરતી વખતે મોંઘા ખાનગી વિમાનના ઉપયોગને લઈને સવાલો ઉભા થયા હતા. દુબઈથી લઈ જવા માટે UNના ચાર્ટર્ડ વિમાનનો ઉપયોગ કર્યો, જેનો ખર્ચ લગભગ 40 હજાર ડોલર હતો. 2. મિશેલ બેચેલેટ- ચિલી 74 વર્ષીય મિશેલ બેચેલેટ ચિલીના સમાજવાદી નેતા છે. તેઓ 2006માં ચિલીના પ્રથમ મહિલા રાષ્ટ્રપતિ બન્યા હતા. ત્યારબાદ તેમણે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકાર પ્રમુખ તરીકે કામ કર્યું. માનવાધિકાર પ્રમુખ તરીકે, બેચેલેટે ચીનના શિનજિયાંગમાં ઉઈગર મુસ્લિમોની સ્થિતિ પર એક અહેવાલ બહાર પાડ્યો હતો. આને લઈને ચીને તેમની ટીકા કરી હતી. બેચેલેટને મેક્સિકો અને બ્રાઝિલનું સમર્થન મળ્યું છે. જોકે, જમણેરી રાષ્ટ્રપતિ જોસ એન્ટોનિયો કાસ્ટ સત્તામાં આવ્યા પછી ચિલીએ તેમનું સમર્થન પાછું ખેંચી લીધું. અમેરિકા પણ તેમના ગર્ભપાતના અધિકારો સંબંધિત વલણને લઈને તેમની ટીકા કરતું રહ્યું છે. વિવાદ: બેચેલેટે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકાર પ્રમુખ તરીકે ભારતના કાશ્મીર અને નાગરિકતા સંબંધિત મામલાઓ પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. 2019માં તેમણે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સંચાર પર પ્રતિબંધ અને નેતાઓની અટકાયત પર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. ભારતે તેમના નિવેદનને ખોટું અને અયોગ્ય ગણાવીને ફગાવી દીધું હતું. 3. મારિયા ફર્નાન્ડા એસ્પિનોસા- ઇક્વાડોર 61 વર્ષીય મારિયા ફર્નાન્ડા એસ્પિનોસા ઇક્વાડોરના પૂર્વ વિદેશ મંત્રી છે. તેઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના અધ્યક્ષ પણ રહી ચૂક્યા છે. એસ્પિનોસાનું કહેવું છે કે દુનિયાની સામાન્ય સમસ્યાઓનો સામનો કરવા માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સૌથી મહત્વપૂર્ણ વૈશ્વિક મંચ છે. જોકે, તેઓ સંગઠનમાં મોટા સુધારાની પણ હિમાયત કરે છે. તેમની ઉમેદવારીને એન્ટિગુઆ અને બાર્બુડાનું સમર્થન મળ્યું છે, પરંતુ તેમના પોતાના દેશ ઇક્વાડોરે તેમનું સમર્થન કર્યું નથી. વિવાદ: એસ્પિનોસાના રાજકીય કારકિર્દીમાં વિવાદો પણ રહ્યા છે. 2019માં ઇક્વાડોરની સંસદમાં તેમને પદ પરથી હટાવવાનો પ્રયાસ થયો હતો. તેમના પર વિદેશ મંત્રી તરીકે જુલિયન અસાંજેને નાગરિકતા આપવા અને કોલંબિયા સરહદ પર સુરક્ષા સંકટનો યોગ્ય રીતે સામનો ન કરવાના આરોપો લાગ્યા હતા. જોકે, તેમને હટાવવા માટે જરૂરી મત મળ્યા નહોતા અને તેઓ પદ પર યથાવત રહ્યા. 4. રાફેલ મારિયાનો ગ્રોસી- આર્જેન્ટિના 65 વર્ષીય રાફેલ મારિયાનો ગ્રોસી આર્જેન્ટિનાના કારકિર્દી રાજદ્વારી છે. તેઓ 2019થી આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સી (IAEA)ના પ્રમુખ છે. ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને યુક્રેનના ઝાપોરિઝ્ઝિયા પરમાણુ પ્લાન્ટને લઈને ગ્રોસી છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ચર્ચામાં રહ્યા છે. મહાસચિવ પદ માટે ચૂંટણી લડી રહ્યા છે, પરંતુ તેમણે IAEA ચીફનું પદ છોડ્યું નથી. તેમનું કહેવું છે કે પદ છોડવું પોતાની જવાબદારીમાંથી પીછેહઠ કરવા જેવું હશે. ગ્રોસી ઈચ્છે છે કે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દુનિયામાં થતી મોટી કટોકટીઓમાં વધુ સક્રિય ભૂમિકા ભજવે અને સંગઠનમાં જરૂરી ફેરફારો કરવામાં આવે. વિવાદ: ઈરાન તેમના પર પક્ષપાત કરવાનો આરોપ લગાવતો રહ્યો છે. 2025માં IAEAના રિપોર્ટ પછી ઈરાને કહ્યું હતું કે તેનાથી તેની વિરુદ્ધ કાર્યવાહીનો માર્ગ ખુલ્યો. ગ્રોસીએ આરોપોને નકારી કાઢતા કહ્યું કે રિપોર્ટ તપાસના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. 5. કેરોલિન રોડ્રિગ્સ બિર્કેટ – ગુયાના 52 વર્ષીય કેરોલિન રોડ્રિગ્સ-બિર્કેટ ગુયાનાના ભૂતપૂર્વ વિદેશ મંત્રી છે. તેઓ ગુયાનાના આદિવાસી સમુદાયમાંથી આવે છે અને માત્ર 27 વર્ષની ઉંમરે મંત્રી બન્યા હતા. હાલમાં તેઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં પોતાના દેશના રાજદૂત છે. તેમનું કહેવું છે કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રને વિશ્વમાં પોતાની વિશ્વસનીયતા ફરીથી સ્થાપિત કરવાની જરૂર છે. વિવાદ: કોઈ મોટો વિવાદ નથી 6. ઇવોન એ-બાકી- ઇક્વાડોર 75 વર્ષના ઇવોન એ-બાકી ઇક્વાડોરના રાજદ્વારી અને નેતા છે. તેઓ અમેરિકામાં ઇક્વાડોરના રાજદૂત રહી ચૂક્યા છે. આ સમયગાળા દરમિયાન તેમના અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે સારા સંબંધો રહ્યા. તેમની ઉમેદવારીનો પ્રસ્તાવ ટોંગાએ મૂક્યો છે. ખાડી દેશો સાથે પણ તેમના સારા સંબંધો છે. તેઓ કતારમાં ઇક્વાડોરના રાજદૂત રહી ચૂક્યા છે. વિવાદ: ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે જૂની મિત્રતા છે. 2004માં ઇક્વાડોરમાં મિસ યુનિવર્સ સ્પર્ધા યોજવામાં પણ તેમની ભૂમિકા હતી, ત્યારે ટ્રમ્પ આ સ્પર્ધાના માલિક હતા. વિરોધીઓ આરોપ લગાવે છે કે ટ્રમ્પ સાથેના તેમના અંગત સંબંધોનો ઉપયોગ ઇક્વાડોર-અમેરિકા સંબંધોમાં કેટલો કરવામાં આવી રહ્યો છે. 7. મેકી સેલ – સેનેગલ 64 વર્ષીય મેકી સેલ સેનેગલના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ છે. તેઓ આફ્રિકન યુનિયનના વર્તમાન અધ્યક્ષ પણ છે. મેકી તેમના અભિયાનમાં શાંતિ અને વિકાસને સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો જણાવી રહ્યા છે. તેમની ઉમેદવારીનો પ્રસ્તાવ બુરુન્ડીએ મૂક્યો હતો અને જુલાઈમાં સેનેગલે પણ તેમનું સમર્થન કર્યું હતું. વિવાદ: રાષ્ટ્રપતિ તરીકે 2021 થી 2024 દરમિયાન સેનેગલમાં ઘણા હિંસક પ્રદર્શનો થયા હતા. આ પ્રદર્શનોને સંભાળવાની તેમની રીત પર સવાલો ઉઠ્યા હતા. આ દરમિયાન ઘણા લોકોના મોત થયા હતા. 8. ઓલારા ઓટુન્નુ- યુગાન્ડા 75 વર્ષના ઓલારા ઓટુન્નુ સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં યુગાન્ડાના રાજદૂત પણ રહી ચૂક્યા છે. તેઓ થોડા સમય માટે પોતાના દેશના વિદેશ મંત્રી પણ રહ્યા. 2011માં તેમણે યુગાન્ડા પીપલ્સ કોંગ્રેસ તરફથી રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી લડી હતી. જોકે, તેઓ લાંબા સમયથી સત્તામાં રહેલા રાષ્ટ્રપતિ યોવેરી મુસેવેની સામે ચૂંટણી હારી ગયા. વિવાદ: કોઈ મોટો વિવાદ નથી પ્રથમ રાઉન્ડના મતદાનમાં ગ્રિન્સપેનને 10 મત પ્રથમ રાઉન્ડનું અનૌપચારિક મતદાન એટલે કે પ્રથમ સ્ટ્રો પોલ 30 જુલાઈ 2026ના રોજ થયું હતું. તેમાં કોસ્ટા રિકાના રેબેકા ગ્રિન્સપેન સૌથી આગળ રહ્યા હતા. ત્યારે રેસમાં 7 ઉમેદવારો હતા. ઇવોન એ-બાકી આ મતદાનમાં સામેલ નહોતા. તેઓ 18 ઓગસ્ટના રોજ આઠમા ઉમેદવાર બન્યા.