અમેરિકી ગુપ્તચર એજન્સી CIAના પ્રમુખ જ્હોન રેટક્લિફની હવાના યાત્રા પછી ક્યુબામાં અમેરિકી હુમલાની આશંકા વધી ગઈ છે. ક્યુબા સરકારે સંભવિત સૈન્ય સંઘર્ષને ધ્યાનમાં રાખીને યુદ્ધ જેવી તૈયારીઓ તેજ કરી દીધી છે. દેશભરમાં લોકોને ગુરિલ્લા યુદ્ધની ટ્રેનિંગ આપવામાં આવી રહી છે અને ઈમરજન્સીની સ્થિતિ માટે તૈયાર રહેવા જણાવાયું છે. CNNના રિપોર્ટ મુજબ, હવાનામાં ઘણી સરકારી ઇમારતોને સંભવિત અમેરિકી હુમલાની સ્થિતિમાં તૈયારી કરવાના નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા છે. ક્યુબા લાંબા સમયથી અમેરિકી તેલ નાકાબંધી અને આર્થિક દબાણનો સામનો કરી રહ્યું છે. પરિસ્થિતિ એવી છે કે ઘણા વિસ્તારોમાં વીજળી કાપ, ઇંધણ સંકટ અને જરૂરી ચીજવસ્તુઓની અછત જોવા મળી રહી છે. લોકોને ગુરિલ્લા વોર શીખવવામાં આવી રહ્યું છે ક્યુબાના સરકારી મીડિયામાં સામાન્ય નાગરિકોને લશ્કરી તાલીમ લેતા બતાવવામાં આવ્યા છે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, લોકોને પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ફિદેલ કાસ્ટ્રોની ‘સમગ્ર વસ્તીની લડાઈ’ની રણનીતિ હેઠળ ગુરિલ્લા વોર શીખવવામાં આવી રહ્યું છે. કેટલાક વીડિયોમાં સૈનિકો જૂના સોવિયેત હથિયારો સાથે અભ્યાસ કરતા જોવા મળ્યા. એક વીડિયોમાં એન્ટી-એરક્રાફ્ટ ગનને બળદોથી ખેંચતા પણ બતાવવામાં આવ્યું. લશ્કરી ઇતિહાસકાર હાલ ક્લેપાકે CNN ને જણાવ્યું કે આધુનિક હથિયારોની અછત હોવા છતાં ક્યુબાની સેના અમેરિકી હુમલાનો લાંબો પ્રતિકાર કરી શકે છે. તેમના મતે, કુદરતી આફતો દરમિયાન પણ ક્યુબાએ મોટા પાયે લોકોને સંગઠિત કરવાની ક્ષમતા દર્શાવી છે. આ અઠવાડિયે ક્યુબા પહોંચ્યા હતા અમેરિકી ગુપ્તચર વડા અમેરિકી ગુપ્તચર એજન્સી CIAના વડા જ્હોન રેટક્લિફ આ અઠવાડિયે ક્યુબાની રાજધાની હવાના પહોંચ્યા. રિપોર્ટ મુજબ, તેઓ ‘યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકા’ લખેલા વિમાનથી પહોંચ્યા હતા, જેણે લોકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું. ઘણા ક્યુબાઈ લોકોએ તેને એક મોટો રાજકીય સંકેત માન્યો. ક્યુબા સરકાર લાંબા સમયથી CIAને દુશ્મન માનતી રહી છે. 1960ના દાયકામાં ફિદેલ કાસ્ટ્રોની હત્યા માટે CIAએ વિસ્ફોટક સિગાર અને ઝેરી સ્કુબા સૂટ જેવી યોજનાઓ બનાવી હતી. ક્યુબામાં CIAની ગતિવિધિઓ સાથે સંબંધિત સંગ્રહાલયો પણ આવેલા છે. ક્યુબાના મામલાઓના નિષ્ણાત પીટર કોર્નબ્લુહે CNNને જણાવ્યું કે રેટક્લિફ ક્યુબાને એવી દરખાસ્ત આપવા પહોંચ્યા હતા, જેને નકારવી મુશ્કેલ હોય. તેમણે તેને દબાણયુક્ત રાજદ્વારી નીતિ ગણાવી. અમેરિકાએ ક્યુબાને થતી તેલ સપ્લાય રોકી જાન્યુઆરીથી જ અમેરિકાએ વેનેઝુએલાથી ક્યુબાને થઈ રહેલી તેલ સપ્લાયને લગભગ રોકી દીધી છે. અન્ય દેશોને પણ ચેતવણી આપવામાં આવી રહી છે કે તેઓ ક્યુબાને તેલ ન આપે. હાલમાં અમેરિકન કોસ્ટ ગાર્ડે કોલંબિયાથી ક્યુબા જઈ રહેલા એક તેલ ટેન્કરને પણ રોકી લીધું. તેની અસર ક્યુબામાં સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. 9 જાન્યુઆરી પછી ત્યાં કોઈ મોટી તેલ સપ્લાય પહોંચી નથી. ત્યાં પરિસ્થિતિ ઝડપથી બગડી રહી છે. ક્યુબાના બ્લેક માર્કેટમાં પેટ્રોલ લગભગ 35 ડોલર પ્રતિ ગેલન સુધી પહોંચી ગયું છે રોજ વીજળી કપાઈ રહી છે. હોસ્પિટલોમાં સર્જરીઓ મુલતવી રાખવામાં આવી રહી છે. દવાઓની અછત થઈ રહી છે અને ખાવાની સમસ્યા વધી રહી છે. આ પરિસ્થિતિઓમાં ક્યુબાની સરકાર પર દબાણ વધી ગયું છે. ટ્રમ્પ ક્યુબામાં રોકાણની તક ઊભી કરવા માંગે છે ટ્રમ્પ ક્યુબાને માત્ર રાજકીય જ નહીં, પરંતુ વ્યવસાયિક દૃષ્ટિકોણથી પણ જોઈ રહ્યા છે. તેઓ પહેલાથી જ આ ટાપુમાં રોકાણની સંભાવનાઓ જોતા રહ્યા છે. 1998માં તેમની કંપનીએ ગુપ્ત રીતે ક્યુબાની મુલાકાત લીધી હતી. 2011-12માં પણ તેમના સંગઠનના લોકો ત્યાં ગોલ્ફ કોર્સ બનાવવાની સંભાવનાઓ જોઈ ચૂક્યા છે. 2016ની ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન પણ ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે ક્યુબા રોકાણ માટે સારી તક હોઈ શકે છે. હવે તેમણે ફરી કહ્યું, “તેઓ અમારી સાથે વાત કરી રહ્યા છે. આ એક નિષ્ફળ દેશ છે. તેમની પાસે પૈસા નથી, તેલ નથી, કંઈ જ નથી.” આ સાથે તેમણે ક્યુબાની જમીન અને હવામાનની પ્રશંસા પણ કરી અને તેને એક સુંદર ટાપુ ગણાવ્યો. પરંતુ તેમના નિવેદનથી એ પણ જોવા મળ્યું કે તેમને ભૌગોલિક જાણકારી પૂરી નથી. તેમણે કહ્યું કે ક્યુબા વાવાઝોડાં (હરિકેન)ના ક્ષેત્રમાં આવતું નથી, જ્યારે હકીકતમાં ક્યુબા વારંવાર હરિકેનથી પ્રભાવિત થાય છે. અંતે ટ્રમ્પે એવા સંકેતો આપ્યા જાણે ક્યુબા પહેલેથી જ અમેરિકાની સંપત્તિ હોય. તેમણે કહ્યું, “તેમને દર અઠવાડિયે વાવાઝોડાં માટે અમારી પાસેથી પૈસા માંગવા નહીં પડે.” આઝાદ થયા પછી ક્યુબાને અમેરિકા નિયંત્રિત કરતું હતું 1898માં સ્પેન-અમેરિકા યુદ્ધ પછી ક્યુબા સ્પેનથી આઝાદ થયું, પરંતુ વાસ્તવિક નિયંત્રણ અમેરિકાના હાથમાં જતું રહ્યું. અમેરિકાએ ક્યુબાની રાજનીતિ, સેના અને અર્થવ્યવસ્થા પર મોટી અસર રાખી. ત્યાંની જમીન, ખાંડ ઉદ્યોગ અને વેપારમાં અમેરિકન કંપનીઓનું વર્ચસ્વ હતું. વર્ષ 1959માં ક્રાંતિકારી ફિદેલ કાસ્ટ્રોએ પોતાના ગોરિલા સૈનિકો સાથે મળીને તાનાશાહ બતિસ્તાને સત્તા પરથી હટાવી દીધો. બતિસ્તા એક તાનાશાહ હતો. તેની વિરુદ્ધ લડાઈ દરમિયાન અમેરિકાએ જ ફિદેલ કાસ્ટ્રોને સમર્થન આપ્યું હતું. અમેરિકી અખબારોમાં કાસ્ટ્રોના ઇન્ટરવ્યુ છપાતા હતા. સત્તા હાંસલ કર્યા પછી કાસ્ટ્રોએ મોટા ફેરફારો કર્યા. તેમણે દેશમાં સામ્યવાદી નીતિ અપનાવી. અમેરિકી કંપનીઓની સંપત્તિ જપ્ત કરી લીધી અને જમીન તથા ઉદ્યોગને સરકારના નિયંત્રણમાં લીધા. USએ પ્રતિબંધ લગાવ્યો તો સોવિયત સંઘનો નજીકનો બન્યો ક્યુબા અમેરિકાએ જવાબમાં ક્યુબા પર આર્થિક પ્રતિબંધો લગાવી દીધા. વેપાર બંધ કરી દીધો અને તેલ તથા જરૂરી સામાનનો પુરવઠો રોકી દીધો. આનાથી ક્યુબાની અર્થવ્યવસ્થા ખરાબ થવા લાગી. આ પછી ક્યુબાએ સોવિયત સંઘ (રશિયા) તરફ વળ્યું. આ કારણે અમેરિકા અને ક્યુબાના સંબંધો વધુ ખરાબ થતા ગયા. આ બંનેના સંબંધો એટલા ખરાબ હતા કે 55 વર્ષ સુધી કોઈ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ક્યુબા ગયા જ નહીં. આ સિલસિલો 2015માં ત્યારે સમાપ્ત થયો જ્યારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ તરીકે બરાક ઓબામા ક્યુબા ગયા, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં ફિદેલની જગ્યાએ ક્યુબામાં તેમના ભાઈ રાઉલ સત્તા સંભાળી ચૂક્યા હતા. અમેરિકાએ કાસ્ટ્રોને મારવાની 600 વાર કોશિશ કરી હતી ફિદેલ કાસ્ટ્રોને અમેરિકા પોતાના સૌથી મોટા દુશ્મનોમાંથી એક માનતું હતું. ઘણા અહેવાલો અનુસાર, અમેરિકાએ ફિદેલ કાસ્ટ્રોને મારવા માટે 60 વર્ષમાં 600થી વધુ વાર નિષ્ફળ પ્રયાસ કર્યા. અમેરિકી ગુપ્તચર એજન્સીએ ફિદેલને મારવા માટે ઝેરી સિગારથી લઈને ઝેરી પેન સુધીના ઘણા ઉપાયો અજમાવ્યા હતા, જોકે આ તમામ પ્રયાસો નિષ્ફળ રહ્યા હતા. એક વાર ફિદેલ કાસ્ટ્રોને મારવાના ષડયંત્રમાં સામેલ થવા માટે તેમની એક પૂર્વ ગર્લફ્રેન્ડ પણ તૈયાર થઈ ગઈ હતી. આ ષડયંત્ર હેઠળ કાસ્ટ્રોને મારવા માટે ઝેરી કોલ્ડ ક્રીમનો જાર તેમના સુધી પહોંચાડવાનો હતો, પરંતુ કાસ્ટ્રોને તેની જાણ પહેલાથી જ થઈ ગઈ હતી અને આ યોજના પણ નિષ્ફળ ગઈ. 25 નવેમ્બર 2016 ના રોજ 90 વર્ષની ઉંમરે ક્યુબાના હવાનામાં ફિદેલ કાસ્ટ્રોનું નિધન થયું હતું.