આજે 13 મેના રોજ રૂપિયો ડોલર સામે 25 પૈસા ઘટીને 95.75ના રેકોર્ડ નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો છે. આ પહેલા મંગળવારે પણ રૂપિયો 95.50ના ઓલ ટાઈમ લો પર પહોંચ્યો હતો. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી રૂપિયામાં સતત ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. વર્ષ 2026ની શરૂઆતથી જ રૂપિયો દબાણમાં છે. ગયા વર્ષે ડિસેમ્બર 2025માં પહેલીવાર રૂપિયો 90ના સ્તરને પાર ગયો હતો. તેનાથી મોંઘવારી વધવાનો ખતરો વધી ગયો છે. રૂપિયામાં ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધને કારણે ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘું થવું છે. 28 ફેબ્રુઆરીએ યુદ્ધ શરૂ થયા પછી બ્રેન્ટ ક્રૂડની કિંમતો લગભગ 50% સુધી વધી ગઈ છે, જેના કારણે રૂપિયાના મૂલ્યમાં 5% થી વધુનો ઘટાડો થયો છે. રૂપિયામાં ઘટાડાના મુખ્ય કારણો ડોલર મોંઘો, ભારતમાં મોંઘવારી વધવાનો ખતરો મિડલ ઇસ્ટ સંઘર્ષને દાયકાઓનો સૌથી ગંભીર ઊર્જા સંકટ માનવામાં આવી રહ્યું છે, જેની સીધી અસર ભારત પર પડી રહી છે. ઓઈલના ભાવ: ક્રૂડ ઓઇલ મોંઘું થવાથી ભારતનું આયાત બિલ વધ્યું છે. જરૂરી સામાન મોંઘો: એલપીજી, પ્લાસ્ટિક અને અન્ય પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનોનો પુરવઠો પ્રભાવિત. મોંઘવારીનો ડર: ડોલર મોંઘો થવાથી પેટ્રોલ-ડીઝલ અને આયાતી સામાન મોંઘા થશે, જેનાથી રિટેલ મોંઘવારી વધી શકે છે. વિદેશમાં અભ્યાસ-ફરવું મોંઘું: વિદેશ જવા કે અભ્યાસ માટે ડોલર ખરીદવા પર હવે વધુ રૂપિયા ખર્ચ કરવા પડશે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મોંઘા: મોબાઇલ, લેપટોપ અને આયાતી પાર્ટ્સ મોંઘા થઈ શકે છે, કારણ કે ચુકવણી ડોલરમાં થાય છે. ઓઈલ ઉત્પાદન છેલ્લા બે દાયકામાં સૌથી નીચા સ્તરે રોઇટર્સના સર્વે મુજબ, એપ્રિલમાં ઓપેક (OPEC) દેશોનું ઓઈલ ઉત્પાદન છેલ્લા બે દાયકામાં સૌથી નીચા સ્તરે રહ્યું છે. અરામકોના CEO અમીન નાસરે ચેતવણી આપી છે કે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી ઓઈલ નિકાસમાં અવરોધને કારણે બજારમાં સ્થિરતા આવવામાં 2027 સુધીનો સમય લાગી શકે છે. તેનાથી દર અઠવાડિયે લગભગ 10 કરોડ બેરલ ઓઈલનું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંક જેપી મોર્ગને તેના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું છે કે જો સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ આવતા મહિને ખુલી પણ જાય, તો પણ આ વર્ષે ઓઈલની કિંમતો 100 ડોલરની આસપાસ જ રહેશે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે રસ્તો ખુલ્યા પછી પણ લોજિસ્ટિક અને ટેન્કરોની અછતને કારણે સપ્લાય સામાન્ય થવામાં સમય લાગશે. વડાપ્રધાનની અપીલ અને સરકારના કડક પગલાં રૂપિયામાં સતત આવી રહેલા ઘટાડાને જોતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશવાસીઓને વિદેશી મુદ્રા ભંડાર બચાવવા અપીલ કરી હતી. તેમણે લોકોને ખર્ચ ઘટાડવા અને દેશહિતમાં આર્થિક અનુશાસન જાળવી રાખવા જણાવ્યું હતું. આ જ કડીમાં સરકારે મંગળવારે રાત્રે કિંમતી ધાતુઓની આયાત પર ટેરિફ વધારી દીધા હતા જેથી ડોલર બહાર જવાની ગતિને ઓછી કરી શકાય. વેપારીઓનું માનવું છે કે આવનારા સમયમાં રૂપિયામાં વધુ ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. કરન્સીની કિંમત કેવી રીતે નક્કી થાય છે? ડોલરની સરખામણીમાં કોઈ ચલણની કિંમત ઘટે તો તેને ચલણનું ઘટવું કે નબળાઈ (કરન્સી ડેપ્રિસિયેશન) કહેવાય છે. દરેક દેશ પાસે ફોરેન કરન્સી રિઝર્વ હોય છે, જેનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવહારો થાય છે. તેના ઘટવા-વધવાની અસર કરન્સી પર પડે છે. જો ભારતના ફોરેન રિઝર્વમાં ડોલર પર્યાપ્ત હશે તો રૂપિયો સ્થિર રહેશે. ડોલર ઘટે તો રૂપિયો નબળો, વધે તો મજબૂત થશે.