સિંગર શાનનું નવું સાંઈ ભજન ‘સાઈ નામ સાંચા’ તાજેતરમાં રિલીઝ થયું છે. તેને સંગીતકાર લલિત પંડિતે કમ્પોઝ કર્યું છે. દિવ્ય ભાસ્કર સાથેની વાતચીતમાં શાને પોતાના ગુરુ, માતા સાથે જોડાયેલી સાંઈ બાબાની યાદો, લલિત પંડિત સાથે કામ કરવાના કિસ્સાઓ, AIના વધતા પ્રભાવ અને પોતાના દીકરાના મ્યુઝિક કરિયર પર વાત કરી. પ્રશ્ન: તમારી જિંદગીમાં સૌથી મોટા ગુરુ કોણ રહ્યા છે? જવાબ: મારા ઘણા ગુરુ રહ્યા છે, પરંતુ જો એક નામ લેવું હોય, તો ઉસ્તાદ ગુલામ મુસ્તફા ખાન સાહેબનું લઈશ. મેં તેમની પાસેથી સંગીતની તાલીમ લીધી. આજે પણ તેમના પરિવાર પાસેથી શીખવાનું ચાલુ છે. હું જે કંઈ પણ ગાઈ શકું છું, તે તેમની જ દેન છે. પ્રશ્ન: તમે કહ્યું કે જે કંઈ શીખ્યા, તે ગુરુની દેન છે. શું અત્યાર સુધી તેમની ગુરુ દક્ષિણા ચૂકવી શક્યા છો? જવાબ: બિલકુલ નહીં. હું આજ સુધી કોઈ ખાસ ગુરુ દક્ષિણા આપી શક્યો નથી. મારા માટે સૌથી મોટી ગુરુ દક્ષિણા એ જ હશે કે મારી ગાયકી દરરોજ વધુ સારી થતી રહે. જો ગુરુજી મને ક્યાંકથી સાંભળી રહ્યા હશે, તો તેઓ એ જ ઈચ્છશે કે હું વધુ મહેનત કરું અને સારું ગાઉં. પ્રશ્ન: તમે જણાવ્યું હતું કે, તમારા માતા સાંઈ બાબામાં ખૂબ આસ્થા રાખતા હતા. આ ભજન ગાતી વખતે તેમની કઈ યાદ સૌથી વધુ આવી? જવાબ: મારી માતા બહુ ધાર્મિક નહોતી, પણ તેમને સાંઈ બાબામાં ઊંડી શ્રદ્ધા હતી. દર ગુરુવારે અમે બંને સાંઈ મંદિરે જતા અને અગરબત્તી પ્રગટાવતા. તે સમયે અમારું જીવન ખૂબ જ સાદું હતું. આ ભજન ગાતી વખતે એ જ પળો યાદ આવી. માતાની યાદની સાથે સાંઈ મંદિરોની યાદ પણ તાજી થઈ ગઈ. પ્રશ્ન: આ ભજનના રેકોર્ડિંગનો કિસ્સો શું છે? જવાબ: હું જાપાન રજાઓ પર જવાનો હતો. ત્યારે લલિતજીનો ફોન આવ્યો. તેમણે કહ્યું કે જો અત્યારે રેકોર્ડ નહીં કરીએ તો વાત રહી જશે. હું તરત જ સ્ટુડિયો પહોંચ્યો, મારી લાઈનો રેકોર્ડ કરી અને જતો રહ્યો. તે દિવસે મારો અવાજ સંપૂર્ણપણે ઠીક નહોતો, તેથી ચાર લાઈનો ગાવામાં ઘણી મહેનત કરવી પડી. આખું ગીત તૈયાર થયું ત્યારે ખૂબ ખુશી થઈ. પ્રશ્ન: તમે લલિત પંડિત સાથે ઘણા સુપરહિટ ગીતો ગાયા છે. તેમની સાથે કામ કરવાનો અનુભવ અન્ય સંગીતકારોથી કેટલો અલગ હોય છે? જવાબ: તેમની સાથે કામ કરવું હંમેશા ખાસ હોય છે. તેમણે મારી પાસે દરેક પ્રકારના ગીતો ગવડાવ્યા છે. ટેકનોલોજી આગળ વધી ગઈ છે, પરંતુ લલિતજી આજે પણ શુદ્ધ ગાયકી પર ભરોસો કરે છે. તેમની સાથે રેકોર્ડિંગ કરવું એવું લાગે છે કે જાણે ફરીથી સ્કૂલે પહોંચી ગયા હોઈએ. પ્રશ્ન: ફિલ્મ ‘ફના’ના ગીત ‘ચાંદ સિફારિશ’ના રેકોર્ડિંગ દરમિયાન ઓટો-ટ્યુનને લઈને શું થયું હતું? જવાબ: ગીતની શરૂઆતમાં જે આલાપ છે, તેને રેકોર્ડ કર્યા પછી લલિતજીને લાગ્યું કે તેને વધુ સારો બનાવી શકાય છે. મેં મજાકમાં કહ્યું કે ટ્યુનરથી ઠીક કરી દો. આ સાંભળતા જ લલિતજી બોલ્યા, ‘તમારા જેવા સિંગર પાસેથી આવી વાતની અપેક્ષા નહોતી.’ પછી હું તરત જ સ્ટુડિયો પહોંચ્યો અને આખો આલાપ ફરીથી રેકોર્ડ કર્યો. પ્રશ્ન: જતિન-લલિત સાથે કામ કરતી વખતે તમે સૌથી મોટી શીખ શું લીધી? જવાબ: મારા શરૂઆતી ગીતોથી લઈને આજ સુધી પ્લેબેક સિંગિંગની ઘણી બધી ઝિણવટો મેં તેમની પાસેથી જ શીખી છે. હું તેમના 90ના દાયકાના સંગીતનો મોટો પ્રશંસક છું. આજે પણ તેમના કામનો ફેન છું. પ્રશ્ન: હવે AI પણ મ્યુઝિક ઇન્ડસ્ટ્રીનો ભાગ બનતું જઈ રહ્યું છે. તેને તમે કયા દૃષ્ટિકોણથી જુઓ છો? જવાબ: AI એક સારું રેફરન્સ ટૂલ હોઈ શકે છે, પરંતુ તેને સંપૂર્ણપણે સર્જનાત્મક કાર્યનો વિકલ્પ ન બનાવવો જોઈએ. મેં મારા કેટલાક મ્યુઝિક વીડિયો AIની મદદથી બનાવ્યા છે, પરંતુ ગીતનું સંગીત અને રેકોર્ડિંગ સંપૂર્ણપણે અસલી છે. AI સમય અને પૈસા બચાવે છે, પરંતુ તેનાથી ઘણા લોકોની રોજગારી પ્રભાવિત થઈ રહી છે. આવનારા સમયમાં આ એક મોટો મુદ્દો બની શકે છે. પ્રશ્ન: લલિત પંડિતની આગામી પેઢીના કામને તમે કેવી રીતે જુઓ છો? જવાબ: મેં રોહાંશ અને અબીરને બાળપણથી જોયા છે. બંને સંસ્કારી, મહેનતુ અને પ્રતિભાશાળી છે. સંગીત તેમને વારસામાં મળ્યું છે. મને તેઓ મારા બાળકો જેવા લાગે છે. પ્રશ્ન: તમારા બંને દીકરા પણ મ્યુઝિકમાં છે. આ સમયે તેઓ શું કરી રહ્યા છે? જવાબ: મારા બંને દીકરા સંગીત સાથે જોડાયેલા છે. નાના દીકરા માહીએ ફિલ્મો માટે ગીતો ગાયા છે. મોટો દીકરો સોહમ મ્યુઝિક પ્રોડ્યુસર અને મ્યુઝિક ડાયરેક્ટર છે. તે ‘નેવર સોબર’ નામથી કામ કરે છે અને મોટાભાગે પડદા પાછળ રહીને સંગીત બનાવે છે. બંને ખૂબ સારું કામ કરી રહ્યા છે.