વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) દ્વારા ભારતીય શેરબજારમાંથી નાણાં ઉપાડવાનો સિલસિલો મે મહિનામાં પણ ચાલુ રહ્યો. વિદેશી રોકાણકારોએ મે મહિનામાં ઇક્વિટી માર્કેટમાંથી 32,963 કરોડ રૂપિયા પાછા ખેંચ્યા છે. કંપનીઓની ધીમી કમાણી વૃદ્ધિ, રૂપિયામાં આવી રહેલી નબળાઈ અને વૈશ્વિક બજારોમાં મળી રહેલી સારી તકોને કારણે રોકાણકારોએ આ પગલું ભર્યું છે. 2026માં અત્યાર સુધી ₹2.25 લાખ કરોડનું વેચાણ NSDLના ડેટા અનુસાર, આ તાજા વેચાણ સાથે વર્ષ 2026માં અત્યાર સુધી FPIsના કુલ વેચાણનો આંકડો 2.25 લાખ કરોડ રૂપિયા પર પહોંચી ગયો છે. આ આંકડો વર્ષ 2025માં આખા વર્ષ દરમિયાન થયેલા 1.66 લાખ કરોડ રૂપિયાના કુલ વેચાણ કરતાં પણ ઘણો વધારે છે. ફેબ્રુઆરી સિવાય દર મહિને વિદેશી રોકાણકારો નેટ સેલર્સ રહ્યા વર્ષ 2026માં ફક્ત ફેબ્રુઆરી મહિનાને બાદ કરતાં FPIsએ દર મહિને ભારતીય બજારમાં સતત વેચાણ કર્યું છે. ભારતીય બજારમાંથી વિદેશી રોકાણકારો શા માટે શિફ્ટ થઈ રહ્યા છે? 2026માં અત્યાર સુધીમાં રૂપિયો 6% નબળો પડ્યો સેન્ટ્રિસિટી વેલ્થટેકના ફાઉન્ડિંગ પાર્ટનર અને હેડ ઓફ ઇક્વિટીઝ સચિન જાસુજાએ જણાવ્યું હતું કે રૂપિયાની સતત ઘટતી કિંમત FPIsના બહાર જવા પાછળનું બીજું સૌથી મોટું કારણ છે. વર્ષ 2026માં અત્યાર સુધી રૂપિયો લગભગ 6% અને છેલ્લા આખા એક વર્ષમાં લગભગ 10% સુધી નબળો પડ્યો છે. આરબીઆઈના પ્રયાસો છતાં રૂપિયો મિડ-80 (લગભગ 85)ના સ્તરથી ઘટીને ડોલર સામે 95.5ના સ્તર સુધી પહોંચી ગયો છે. નબળા રૂપિયાને કારણે વિદેશી રોકાણકારોનું ડોલર-ડિનોમિનેટેડ રિટર્ન (ડોલરના સંદર્ભમાં નફો) સીધી રીતે પ્રભાવિત થાય છે. ઓઈલની વધતી કિંમતો અને હોર્મુઝમાં તણાવથી ચિંતા વધી સચિન જાસુજાના મતે, ભારત તેની જરૂરિયાતનો 80% થી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરે છે, જેનાથી મુશ્કેલીઓ વધુ વધી છે. ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ની આસપાસ ચાલી રહેલા તણાવ અને અવરોધોને કારણે બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ 70 ડોલર પ્રતિ બેરલની રેન્જમાંથી ઉછળીને 95-105 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયા છે. તેનાથી ભારતનું ઇમ્પોર્ટ બિલ અને કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ બંને વધી ગયા છે. મે મહિનામાં વેચવાલીની ગતિ ધીમી પડી, વૈશ્વિક સેન્ટિમેન્ટ સુધર્યા જોકે, છેલ્લા મહિનાઓની સરખામણીમાં મે મહિનામાં વેચવાલીની ગતિ થોડી ધીમી પડી છે. મોર્નિંગસ્ટાર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિસર્ચ ઇન્ડિયાના પ્રિન્સિપાલ-મેનેજર રિસર્ચ હિમાંશુ શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું કે આઉટફ્લોમાં આવેલો આ ઘટાડો દર્શાવે છે કે વિદેશી રોકાણકારો હવે વર્ષની શરૂઆત જેવી આક્રમક વેચવાલી નથી કરી રહ્યા. તેનું મુખ્ય કારણ વૈશ્વિક જોખમો અને સેન્ટિમેન્ટમાં ધીમે ધીમે થયેલો સુધારો છે. વૈશ્વિક વેપાર તણાવ, ટેરિફ સંબંધિત ઘટનાક્રમ અને વૃદ્ધિને લઈને અનિશ્ચિતતાઓ હજુ પણ યથાવત છે, પરંતુ કેટલાક મહિના પહેલાની સરખામણીમાં તેમનું દબાણ થોડું ઓછું થયું છે. ફ્યુચર આઉટલુક: ઝડપી સુધારાની આશા ઓછી બજારના ભાવિ વલણ પર વાત કરતા સચિન જાસુજાએ જણાવ્યું કે જ્યાં સુધી દેશની મેક્રો-ઇકોનોમિક સ્થિતિઓ (ક્રૂડ ઓઇલ, રૂપિયા અને ખાધની સ્થિતિ) માં કોઈ મોટો અને નક્કર સુધારો નહીં આવે, ત્યાં સુધી શોર્ટ ટર્મ એટલે કે નજીકના ભવિષ્યમાં FPIs ના ઇનફ્લોમાં કોઈ મોટા યુ-ટર્ન (વાપસી) ની આશા ઓછી છે. FPIs શું છે અને તેમનું આવવું-જવું શા માટે મહત્વનું છે? FPI એટલે ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટર્સ તે વિદેશી રોકાણકારો, કંપનીઓ કે સંસ્થાઓને કહેવાય છે જેઓ કોઈ બીજા દેશના શેરબજાર, બોન્ડ્સ કે અન્ય નાણાકીય અસ્કયામતોમાં રોકાણ કરે છે. ભારતીય શેરબજારમાં તેમને ‘હોટ મની’ પણ માનવામાં આવે છે, કારણ કે તેઓ બજારની તેજી-મંદીને મોટા પાયે પ્રભાવિત કરે છે. જ્યારે દેશમાં કમાણીની વૃદ્ધિ નબળી હોય કે ચલણ ઘટી રહ્યું હોય, ત્યારે તેઓ પોતાનું રોકાણ ડોલરમાં સુરક્ષિત કરવા માટે પૈસા પાછા ખેંચી લે છે.