ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પજશકિયાને અમેરિકાને ચેતવણી આપી છે કે જો સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લા અલી ખામેની પર હુમલો થશે, તો તેને ઈરાન વિરુદ્ધ યુદ્ધ ગણવામાં આવશે. પજશકિયાને X પર પોસ્ટ કરીને કહ્યું કે કોઈપણ હુમલાનો કઠોર અને પસ્તાવો કરાવનારો જવાબ આપવામાં આવશે. પજશકિયાનની આ પ્રતિક્રિયા અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિવેદનો પછી આવી છે. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી હતી કે જો પ્રદર્શનકારીઓની હત્યાઓ કે ફાંસી ચાલુ રહેશે, તો અમેરિકા દખલ કરી શકે છે. ઈરાનમાં 28 ડિસેમ્બરથી ચાલી રહેલા હિંસક પ્રદર્શનોમાં અત્યાર સુધીમાં 5,000 લોકોના મોત થયા છે. જેમાં લગભગ 500 સુરક્ષાકર્મીઓ સામેલ છે. એક ઈરાની અધિકારીએ નામ ન જણાવવાની શરતે રોયટર્સને આ માહિતી આપી છે. દાવો- ટ્રમ્પના દબાણ હેઠળ 800 લોકોની ફાંસી અટકી ટ્રમ્પે 15 જાન્યુઆરીએ જણાવ્યું હતું કે હત્યાઓ હવે ઓછી થઈ રહી છે. વ્હાઇટ હાઉસે પણ દાવો કર્યો કે ટ્રમ્પના દબાણ બાદ ઈરાને 800 લોકોની ફાંસીની યોજના રોકી દીધી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સહાયક મહાસચિવ માર્થા પોબીએ પરિષદને જણાવ્યું કે આ પ્રદર્શનો ઝડપથી ફેલાયા. તેમાં ઘણું જાન-માલનું નુકસાન થયું છે. માનવાધિકાર સંગઠનો અનુસાર અત્યાર સુધીમાં 3,428 પ્રદર્શનકારીઓને મારી નાખવામાં આવ્યા છે, જ્યારે 18,000થી વધુ લોકોને ધરપકડ કરવામાં આવી છે. જોકે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર આ આંકડાઓની પુષ્ટિ કરી શક્યું નથી. ક્રાઉન પ્રિન્સ પહેલવીએ કહ્યું- જલદી ઈરાન પાછો ફરીશ ઈરાનના નિર્વાસિત ક્રાઉન પ્રિન્સ રઝા પહેલવીએ કહ્યું છે કે તેઓ જલદી ઈરાન પાછા ફરશે અને દેશનું નેતૃત્વ કરશે. પેરિસથી જારી કરાયેલા એક વીડિયો સંદેશમાં તેમણે કહ્યું, આજે ઈરાનમાં લડાઈ કબજા અને આઝાદી વચ્ચે છે. ઈરાની જનતાએ મને નેતૃત્વ માટે બોલાવ્યો છે. હું ઈરાન પાછો ફરીશ. પહેલવીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર કહ્યું કે તેઓ એક ‘મુક્ત ઈરાન’નું સપનું જુએ છે, જે ઈસ્લામિક રિપબ્લિકની નીતિઓથી સંપૂર્ણપણે અલગ હશે. તેમણે કહ્યું કે તેમનો લક્ષ્ય શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ તરફ પાછા ફરવાનું છે. તેમણે કહ્યું કે જો ઈરાનમાં લોકતાંત્રિક સરકાર બનશે તો દેશ પોતાનો પરમાણુ સૈન્ય કાર્યક્રમ સમાપ્ત કરશે, આતંકવાદી સંગઠનોને સમર્થન આપવાનું બંધ કરશે અને અમેરિકા સાથેના સંબંધો સામાન્ય કરશે. પહેલવીએ એમ પણ કહ્યું કે એક મુક્ત ઈરાન ઈઝરાયેલને માન્યતા આપશે અને મધ્ય-પૂર્વમાં સ્થિરતા લાવનાર શક્તિ બનશે. અમેરિકાએ ઈરાની નેતૃત્વ પર નવા પ્રતિબંધો લગાવ્યા ટ્રમ્પ પ્રશાસને 18 ઈરાની વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ વિરુદ્ધ નવા પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે. આમાં ઈરાનની સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના સચિવ અલી લારીજાની અને અન્ય ઘણા અધિકારીઓ શામેલ છે. અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ એ જ લોકો છે, જેમણે પ્રદર્શનો પર ક્રૂર કાર્યવાહી કરવાની યોજના બનાવી. અમેરિકી નાણા મંત્રી સ્કોટ બેસેન્ટે તેની ઘોષણા કરતા કહ્યું, ‘રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ ઈરાનના લોકો સાથે ઊભા છે અને તેમણે નાણા મંત્રાલયને પ્રતિબંધો લગાવવાનો આદેશ આપ્યો છે.’ ઈરાન પહેલાથી જ કડક આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહ્યું છે, જેનાથી તેની અર્થવ્યવસ્થા વધુ નબળી પડી છે. આ જ આર્થિક સંકટને વર્તમાન વિરોધ-પ્રદર્શનોનું મોટું કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. ઈરાનમાં થયેલા પ્રદર્શનોનું કારણ જાણો… ઈરાનમાં 28 ડિસેમ્બરથી શરૂ થયેલી હિંસા ઘણા કારણોસર ભડકી છે. આ પ્રદર્શનો અત્યાર સુધીના સૌથી મોટા પ્રદર્શનોમાંથી એક માનવામાં આવે છે. મોંઘવારી અને આર્થિક સંકટ: ઈરાની ચલણ રિયાલની કિંમત ઇતિહાસમાં સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. 1 અમેરિકી ડોલરની કિંમત લગભગ 1,455,000 થી 1,457,000 રિયાલ (ઓપન માર્કેટ રેટ) થઈ ગઈ છે. ચા, બ્રેડ જેવી રોજિંદી વસ્તુઓ પણ ખૂબ મોંઘી થઈ ગઈ (મોંઘવારી 50-70% થી વધુ). વેપારીઓની હડતાળ: 28 ડિસેમ્બર 2025ના રોજ તેહરાનના મોટા બજારના વેપારીઓએ દુકાનો બંધ કરીને વિરોધ શરૂ કર્યો, જે ઝડપથી આખા દેશમાં ફેલાઈ ગયો. લોકો મૂળભૂત જરૂરિયાતો માટે પરેશાન છે. સરકાર વિરુદ્ધ ગુસ્સો: લોકો સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લાહ ખામેની અને ઇસ્લામિક રિપબ્લિકની સમગ્ર વ્યવસ્થા વિરુદ્ધ સૂત્રોચ્ચાર કરી રહ્યા છે. ઘણા લોકો જૂની રાજાશાહી (શાહનું શાસન) પાછી લાવવાની માગ કરી રહ્યા છે. કડક કાર્યવાહી: સુરક્ષા દળોએ જીવંત ગોળીબાર કર્યો, ગોળીઓ ચલાવી, જેનાથી હજારો મૃત્યુ થયા (અંદાજ 2,000 થી 12,000 સુધી, વિવિધ સ્ત્રોતો અનુસાર). ઇન્ટરનેટ અને ફોન બંધ કરી દેવામાં આવ્યા, જેનાથી હિંસા વધુ વધી. આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ: ઈરાન સરકાર, અમેરિકા અને ઇઝરાયેલને હિંસા ભડકાવવા માટે જવાબદાર ઠેરવી રહી છે. ટ્રમ્પે પ્રદર્શનકારીઓનું સમર્થન કર્યું હતું અને હસ્તક્ષેપ કરવાની ધમકી આપી હતી.