બાંગ્લાદેશે અમેરિકાને બે મહત્વપૂર્ણ બંદરોનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ સાથે જ બંને દેશો વચ્ચે ગુપ્ત માહિતી શેર કરવા અંગે પણ સમજૂતી થઈ છે. રિપોર્ટ અનુસાર, અમેરિકા અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે કુલ ત્રણ મોટા કરારો થયા છે. આ કરારો પછી બંગાળની ખાડી ક્ષેત્રમાં અમેરિકાની હાજરી અને પ્રભાવ ઘણો વધી શકે છે. અમેરિકાને બાંગ્લાદેશના ચિટગાંવ અને મતારવાડી બંદરો સુધી પહોંચ મળશે. આ બંદરોનો ઉપયોગ અમેરિકી નૌકાદળ અને સૈન્ય જહાજો કરી શકશે. આનાથી અમેરિકાને હિન્દ મહાસાગર અને બંગાળની ખાડી ક્ષેત્રમાં પોતાની સૈન્ય અને વ્યૂહાત્મક તાકાત વધારવામાં મદદ મળશે. ચિટગાંવ બંદર ભારતનાં અંદમાન-નિકોબાર ક્ષેત્રથી માત્ર 1100 કિમી દૂર છે. અમેરિકાની નજર મલક્કા સ્ટ્રેટ પર અમેરિકાની ખાસ નજર મલક્કા સ્ટ્રેટ પર છે. આ દુનિયાનો સૌથી જરૂરી ટ્રેડ રૂટ્સમાંથી એક માનવામાં આવે છે. દુનિયાનો લગભગ 60% દરિયાઈ વેપાર આ જ રસ્તેથી થાય છે. તેલ, ગેસ અને અન્ય જરૂરી સામાનની સપ્લાય માટે પણ આ માર્ગ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ વિસ્તારમાં પોતાની હાજરી વધારીને અમેરિકા ચીનની હિલચાલ પર પણ નજર રાખવા માંગે છે. બાંગ્લાદેશ-અમેરિકાના 3 મોટા કરાર મલક્કા ચીન માટે સૌથી મોટી નબળાઈ મલક્કાને આખી દુનિયાના વેપારની લાઇફલાઇન કહી શકાય છે. અહીંથી તેલની સાથે-સાથે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, મશીનો અને અન્ય સામાન પણ મોટા પ્રમાણમાં એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ પહોંચે છે. ચીન માટે તો મલક્કાને સૌથી મોટી વ્યૂહાત્મક નબળાઈ માનવામાં આવે છે. ચીનની લગભગ 80% તેલ આયાત આ જ રસ્તેથી આવે છે. આ ઔદ્યોગિક અર્થતંત્ર અને એક્સપોર્ટ સિસ્ટમ માટે અત્યંત જરૂરી છે. આ જ કારણોસર ચીન લાંબા સમયથી તેના પરની પોતાની નિર્ભરતાને એક નબળાઈ માને છે. આ જ કારણ છે કે પૂર્વ ચીની રાષ્ટ્રપતિ હુ જિન્તાઓએ તેને ‘મલક્કા ડિલેમા’ કહ્યું હતું. હાલમાં ચીને આ વિસ્તારની આસપાસ દરિયાઈ મેપિંગ અને મોનિટરિંગ પ્રવૃત્તિઓ વધારી છે. ભારત માટે શા માટે મહત્વનું છે મલક્કા મલક્કા સ્ટ્રેટ ભારત માટે પણ એટલો જ મહત્વનો છે. દેશનો લગભગ 55% વેપાર આ જ માર્ગે અને સિંગાપોર ક્ષેત્રમાંથી પસાર થાય છે. ભારતની ભૌગોલિક સ્થિતિ તેને આ વિસ્તારમાં વ્યૂહાત્મક લાભ આપે છે. અંદમાન અને નિકોબાર ટાપુઓ આ સ્ટ્રેટના પશ્ચિમી મુખ પાસે છે, જ્યાંથી પોર્ટ બ્લેરથી 24 કલાકમાં પહોંચી શકાય છે. ભારતનું INS બાઝ એર સ્ટેશન, જે કેમ્પબેલ બેમાં છે, આ વિસ્તારની દેખરેખમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ ભારતને દરિયાઈ ટ્રાફિક પર નજર રાખવાની શક્તિ આપે છે. શું US-ભારત સહયોગ વધી શકે છે નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો અમેરિકા મલક્કામાં પોતાની ભૂમિકા વધારશે, તો ભારતની ભાગીદારી મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. સિંગાપોરે પહેલીવાર મલક્કા સ્ટ્રેટમાં ભારતની રુચિને ઔપચારિક રીતે સ્વીકારી છે. આનાથી સંકેત મળે છે કે પ્રાદેશિક સહયોગ વધી શકે છે. જોકે, મલક્કા સ્ટ્રેટમાં અમેરિકા માટે બધું સરળ નહીં હોય. ઇન્ડોનેશિયા અને મલેશિયા આ વિસ્તારને લઈને ખૂબ સંવેદનશીલ રહે છે અને પોતાની સાર્વભૌમત્વને લઈને કોઈ સમાધાન કરવા માંગતા નથી. સિંગાપોરનો વિસ્તાર નાનો ભલે હોય, પરંતુ વૈશ્વિક શિપિંગમાં તેની ભૂમિકા ખૂબ મોટી છે. તેનું બંદર અને દરિયાઈ સેવાઓ તેની અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ છે, તેથી તે આ માર્ગમાં કોઈપણ પ્રકારની અસ્થિરતા ઇચ્છતો નથી. ————- આ સમાચાર પણ વાંચો… હોર્મુઝ પછી હવે ટ્રમ્પની મલક્કા સ્ટ્રેટ પર નજર: ઇન્ડોનેશિયા સાથે સંરક્ષણ કરાર કર્યો, અમેરિકી સૈન્ય વિમાનોને ઇન્ડોનેશિયન વિસ્તારમાં જવાની મંજૂરી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં હાલમાં સ્થિતિ તણાવપૂર્ણ છે. અમેરિકા ત્યાં ઈરાન સંબંધિત જહાજોની હિલચાલ પર કડકાઈ કરી રહ્યું છે. આ દરમિયાન અમેરિકા અને ઇન્ડોનેશિયા વચ્ચે 13 એપ્રિલે એક નવો સંરક્ષણ કરાર થયો છે.