નેપાળના વડાપ્રધાન બાલેન શાહને સત્તા સંભાળ્યાને હજુ માત્ર બે મહિના થયા છે, પરંતુ તેમની સરકાર પર સવાલો ઉઠવા લાગ્યા છે. બાલેને 27 માર્ચે શપથ લીધા પછી 100 મુદ્દાનો સુધારા એજન્ડા લોન્ચ કર્યો હતો. જોકે, વડાપ્રધાન કાર્યાલયની ટ્રેકર વેબસાઇટ પર 88 વચનો ઓવરડ્યુ એટલે કે નિર્ધારિત સમય કરતાં પાછળ હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે. આ ઉપરાંત સરકાર બન્યાના 30 દિવસની અંદર જ બાલેનના બે મોટા મંત્રીઓને પદ છોડવું પડ્યું. શ્રમ મંત્રી દીપક શાહ પર પત્નીને ખોટી રીતે નોકરી અપાવવાનો આરોપ લાગ્યો, જેના પછી તેમને હટાવવામાં આવ્યા. જ્યારે ગૃહ મંત્રી સૂદન ગુરુંગને તપાસના દાયરામાં આવેલા એક વેપારી સાથેના સંબંધોના આરોપો પછી રાજીનામું આપવું પડ્યું. આનાથી Gen-Z યુવાનોમાં નારાજગી વધી રહી છે. યુવાનો સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે જો આ જ લોકો ચૂંટાયા, તો નવી રાજનીતિમાં શું ફરક છે? શું સરકારમાં સક્ષમ લોકો નથી બચ્યા? બાલેનની પાર્ટીની અંદર પણ સવાલો ઉઠી રહ્યા છે બાલેન સરકારના અનેક નિર્ણયો સામે પ્રદર્શનો થયા છે. સાથે જ તેને કોર્ટમાં પણ પડકારવામાં આવ્યો છે. વિપક્ષની સાથે હવે તેમની પાર્ટીની અંદરથી પણ સવાલો ઉઠવા લાગ્યા છે. સંસદમાં વિપક્ષના સવાલોના જવાબ ન આપવા બદલ બાલેનની પાર્ટી રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટીના નેતાઓ આશિકા તામાંગ અને અમરેશ કુમાર સિંહે પણ જાહેરમાં સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. અમરેશ સિંહે કહ્યું કે નેપાળનું લોકતંત્ર ‘પાકિસ્તાન મોડેલ’ જેવું બનતું જઈ રહ્યું છે, જ્યાં સરકાર સંસદ પ્રત્યે જવાબદાર રહેતી નથી. બાલેને પીએમ બન્યા પછી ઘણા વચનો આપ્યા હતા વડાપ્રધાન બન્યા પછી બાલેને મંત્રાલયોની સંખ્યા ઘટાડવા, ખોટ કરતા બોર્ડ અને સમિતિઓને મર્જ કરવા અને સરકારી કર્મચારીઓ તથા શિક્ષકોને રાજકારણથી દૂર રાખવા જેવા મોટા વચનો આપ્યા હતા. આ ઉપરાંત ગૌરી બહાદુર કાર્કી આયોગની ભલામણો લાગુ કરવા, બંધ પડેલી પરિયોજનાઓને ફરી શરૂ કરવા, રોકાણ અને ઉદ્યોગ સેવાઓને ડિજિટલ બનાવવા અને ઊર્જા નિકાસની લાંબી રણનીતિ તૈયાર કરવાની વાત પણ કહેવામાં આવી હતી. ધરપકડ અને આયોગ રિપોર્ટ પર વિવાદ બાલેન સરકારે પૂર્વ વડાપ્રધાન સુશીલા કાર્કીના વચગાળાના કાર્યકાળમાં બનેલી કાર્કી આયોગની રિપોર્ટ લાગુ કરવાનો નિર્ણય કર્યો. રિપોર્ટમાં ભ્રષ્ટાચાર અને સત્તાના દુરુપયોગની તપાસ કરીને સુધારાના સૂચનો આપવામાં આવ્યા હતા. આ ઝેન Z આંદોલન સાથે પણ જોડાયેલી હતી. સરકાર પર આરોપ લાગ્યો કે તેને સ્પષ્ટ કાનૂની આધાર વિના લાગુ કરવામાં આવી. આ દરમિયાન પૂર્વ વડાપ્રધાન કેપી શર્મા ઓલી અને પૂર્વ ગૃહમંત્રી રમેશ લેખકની ધરપકડને લઈને પણ વિવાદ થયો. આરોપ લાગ્યો કે યોગ્ય કાગળની પ્રક્રિયા પૂરી કરવામાં આવી ન હતી. કાનૂની અને રાજકીય સ્તરે તેનો વિરોધ થયો. નેપાળી કોંગ્રેસના નેતા દીપક ખડકાને પણ લાંબા સમય સુધી અટકાયતમાં રાખ્યા પછી પુરાવાના અભાવે મુક્ત કરવા પડ્યા. વટહુકમોથી સરકાર ચલાવવાના આરોપ બાલેન સરકાર પાસે નીચલા ગૃહમાં બે તૃતીયાંશ બહુમતી છે, પરંતુ ઉપલા ગૃહ નેશનલ એસેમ્બલીમાં તેનો એક પણ સભ્ય નથી. નેપાળમાં કાયદા પસાર કરવા અને સુધારવા માટે ઉપલા ગૃહની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં, બાલેન સરકાર આઠ વટહુકમ લાવી. આમાં સિવિલ સર્વિસ ટ્રેડ યુનિયન અને યુનિવર્સિટી વિદ્યાર્થી સંગઠનોને સમાપ્ત કરવાની દરખાસ્તો શામેલ હતી. નેપાળ સુપ્રીમ કોર્ટે કર્મચારી અને વિદ્યાર્થી સંગઠનોના વિરોધ વચ્ચે આ વટહુકમો પર રોક લગાવી દીધી. સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં બાલેને સ્પષ્ટતા કરતા કહ્યું કે શાળાઓ અને સરકારી કચેરીઓમાં પક્ષના ઝંડા બંધ કરવાથી વિદ્યાર્થીઓ અને કર્મચારીઓના અધિકારો સમાપ્ત થશે નહીં, પરંતુ વ્યાવસાયિક સ્વતંત્રતા મજબૂત થશે. તેમણે કહ્યું કે શિક્ષણ અને નોકરશાહીમાં વિદ્યાર્થી અને કર્મચારી સંગઠનો રાજકીય પક્ષોના ‘સ્લીપર સેલ’ બની ગયા છે. તેમના મતે, ટ્રાન્સફર અને પ્રમોશન પક્ષના આધારે નહીં, પરંતુ યોગ્યતા અને કામના આધારે થવા જોઈએ. બુલડોઝર કાર્યવાહી પર રસ્તાથી અદાલત સુધી વિરોધ બાલેન સરકારની સૌથી વધુ ટીકા દબાણ હટાવો અભિયાનને લઈને થઈ રહી છે. નેપાળના અલગ-અલગ ભાગોમાં બેઘર અને ભૂમિહીન લોકોએ વિરોધ પ્રદર્શનો કર્યા છે. અધિકારીઓ અનુસાર, માત્ર કાઠમંડુ ઘાટીમાં લગભગ 4 હજાર માળખાં તોડી પાડવામાં આવ્યા છે. આનાથી ઓછામાં ઓછા 15 હજાર લોકો પ્રભાવિત થયા છે. બાલેન જ્યારે કાઠમંડુના મેયર હતા, ત્યારે પણ તેમણે બુલડોઝર કાર્યવાહીને પોતાની રાજનીતિનો મોટો ભાગ બનાવ્યો હતો. વડાપ્રધાન બન્યા પછી તેમણે આ જ મોડેલને દેશભરમાં લાગુ કર્યું. જોકે, સંયુક્ત રાષ્ટ્રના નિષ્ણાતો સહિત ઘણા માનવાધિકાર સંગઠનોએ પણ આ કાર્યવાહીઓની ટીકા કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે સરકારે ગરીબ લોકોને યોગ્ય ઓળખ, વાતચીત અને પુનર્વસન યોજના વિના હટાવ્યા. 2 મહિનામાં એક પણ પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરી નથી ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન બાલેને પારદર્શિતા અને જવાબદારીનું વચન આપ્યું હતું. પરંતુ વડાપ્રધાન બન્યા પછી તેમની ચૂપકીદી સવાલોના ઘેરામાં છે. શપથ લીધા પછી તેમણે ન તો દેશને સંબોધિત કર્યો કે ન તો કોઈ પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરી. તેઓ રાષ્ટ્રપતિના નીતિ અને કાર્યક્રમવાળા ભાષણ દરમિયાન વચ્ચેથી જ નીકળી ગયા હતા. બાદમાં સૂચના વિના સંસદમાંથી પણ ગેરહાજર રહ્યા. વિપક્ષે સંસદમાં સતત હોબાળો કર્યો અને વડાપ્રધાનને ગૃહમાં આવીને જવાબ આપવાની માંગ કરી. ભારતમાંથી સામાન લાવવા પર કડકાઈથી સરહદી વિસ્તારોમાં નારાજગી નેપાળ સરકારે ભારતથી આવતા સામાન પર કસ્ટમ ડ્યુટીના નિયમો સખત રીતે લાગુ કર્યા છે. આ પછી ભારત-નેપાળ સરહદ પર વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થઈ ગયા છે. નિયમ મુજબ, ભારતથી 100 નેપાળી રૂપિયા (લગભગ 63 ભારતીય રૂપિયા) થી વધુનો સામાન લાવવા પર ફરજિયાત કસ્ટમ ડ્યુટી ચૂકવવી પડશે. સામાનની શ્રેણી પ્રમાણે ટેક્સ 5% થી 80% સુધીનો છે. દાયકાઓથી નેપાળના લોકો ભારતીય સરહદી શહેરોમાંથી રાશન, દવાઓ, કપડાં, વાસણો, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને લગ્નનો સામાન ખરીદતા રહ્યા છે. નેપાળી નવવર્ષ પછી નિયમોને સખત રીતે લાગુ કરવામાં આવ્યા. આનાથી સરહદ પર રહેતા લોકોને નુકસાન ભોગવવું પડી રહ્યું છે. લોકોમાં નારાજગી વધી રહી છે.