ભારતીય શેરબજારમાં આ વર્ષનો સૌથી મોટો IPO આવવા જઈ રહ્યો છે. સ્ટેટ બેંકની સબસિડિયરી કંપની SBI ફંડ્સ મેનેજમેન્ટ લિમિટેડે આ માટે બુધવારે મોડી રાત્રે પોતાનો RHP એટલે કે, રેડ હેરિંગ પ્રોસ્પેક્ટસ ફાઇલ કર્યો. કંપની આ પબ્લિક ઇશ્યૂ દ્વારા 11,693 કરોડ રૂપિયા સુધી એકત્ર કરશે. 14 જુલાઈએ ખુલશે IPO, પ્રાઇસ બેન્ડ ₹545 રૂપિયાથી ₹574 રૂપિયા આ IPO માટે શેરનો પ્રાઇસ બેન્ડ 545 રૂપિયાથી 574 રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રાઇસ બેન્ડની જાહેરાત પહેલા અનલિસ્ટેડ માર્કેટમાં કંપનીના શેર લગભગ 830 રૂપિયા પ્રતિ શેર પર ટ્રેડ કરી રહ્યા હતા. આ એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપની પોતાનો પબ્લિક ઇશ્યૂ સબસ્ક્રિપ્શન માટે 14 જુલાઈએ ખોલશે. પ્રાઇસ બેન્ડના ઉપલા સ્તરે કંપનીનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન લગભગ 1.17 લાખ કરોડ રૂપિયા પહોંચી જશે. પ્રમોટર્સ પોતાનો હિસ્સો વેચશે, સંપૂર્ણપણે ઓફર ફોર સેલ આ IPO સંપૂર્ણપણે ઓફર ફોર સેલ છે. આમાં SBI પોતાનો 6.3% હિસ્સો એટલે કે 12.83 કરોડ શેર વેચશે. જ્યારે, તેની જોઈન્ટ વેન્ચર પાર્ટનર અમુન્ડી ઇન્ડિયા હોલ્ડિંગ પોતાનો 3.7% હિસ્સો એટલે કે 7.56 કરોડ શેર ઓપન માર્કેટમાં ઓફલોડ કરશે. વર્તમાનમાં SBI અને અમુન્ડી પાસે કંપનીનો લગભગ 98% હિસ્સો છે. શરૂઆતમાં અમુન્ડીનો આ હિસ્સો સોસિયેટે જનરલ SA પાસે હતો, જેને જૂન 2011માં અમુન્ડીને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યો હતો. આ આ વર્ષનો પહેલો એક બિલિયન ડોલરથી મોટો IPO હશે. માર્કેટ સેન્ટિમેન્ટ: ટ્રમ્પના નિવેદનથી બજારમાં ઘટાડો, પરંતુ ટાઈમલાઈન પર અસર નહીં પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ ઓછો થયા પછી ગયા મહિને ઘણા મોટા IPO ફાઇલ કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે બુધવારે ઈરાન સાથે સીઝફાયર ખતમ કરવાની વાત કરી. આનાથી ભારતીય બજારનું સેન્ટિમેન્ટ પ્રભાવિત થયું છે. બુધવારે સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં 2% થી વધુનો ઘટાડો જોવા મળ્યો, જે માર્ચ પછીનો સૌથી મોટો એક દિવસીય ઘટાડો છે. બજારમાં અનિશ્ચિતતા રહેશે, પરંતુ અમારો વિશ્વાસ અડગ કંપનીના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અને ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર દેવાશીષ મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે, “બજાર હંમેશા અનિશ્ચિત રહેશે, પરંતુ અમારી કંપનીમાં લોકોનો વિશ્વાસ હંમેશા જળવાઈ રહેશે.” જો બજારની સ્થિતિ વર્તમાન પરિસ્થિતિ કરતાં પણ ખરાબ હોત, તો પણ અમારા લોન્ચની ટાઈમલાઈન પર કોઈ અસર ન થાત. તેમણે કહ્યું કે આ IPOથી કંપનીને બજારમાં જરૂરી વિઝિબિલિટી મળશે. આનાથી અમે વધુ જવાબદાર અને પારદર્શક બનીશું, જેનાથી મ્યુચ્યુઅલ ફંડની પહોંચ વધારવામાં મદદ મળશે. નાણાકીય પ્રદર્શન: ₹29 લાખ કરોડથી વધુની સંપત્તિ સાથે દેશનો સૌથી મોટો એસેટ મેનેજર કંપનીના 2026ના વાર્ષિક અહેવાલ મુજબ, SBI ફંડ્સ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ બિઝનેસમાં 1.8 કરોડ અનન્ય રોકાણકારોને તેની સેવાઓ પૂરી પાડે છે અને કુલ 128 મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ્સનું સંચાલન કરે છે. તે કુલ ₹29 લાખ કરોડથી વધુની સંપત્તિ સાથે ભારતનો સૌથી મોટો એસેટ મેનેજર છે. કંપની વિશે અને બજારમાં તેનું સ્થાન (માર્કેટ લીડરશિપ) સૌથી મોટી AMC: મૂળ રૂપે 1992માં સ્થાપિત આ કંપની ત્રિમાસિક સરેરાશ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ એસેટ્સ અંડર મેનેજમેન્ટ (QAAUM) દ્વારા ભારતની સૌથી મોટી એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપની છે. 31 માર્ચ 2026 સુધીમાં તેનો મ્યુચ્યુઅલ ફંડ માર્કેટ શેર 15.3% છે, જે તે માર્ચ 2021થી સતત જાળવી રહી છે. કુલ સંપત્તિ (QAAUM): કંપનીનો મ્યુચ્યુઅલ ફંડ QAAUM રૂ. 12,509.98 બિલિયન છે. જ્યારે તેની પોર્ટફોલિયો મેનેજમેન્ટ સર્વિસીસ (PMS) અને અન્ય સલાહકારી આદેશો સહિતનો કુલ QAAUM રૂ. 29,461.05 બિલિયન નોંધાયો છે. પેસિવ ફંડ્સમાં અગ્રેસર: કંપની ભારતની સૌથી મોટી પેસિવ (ETF અને ઇન્ડેક્સ ફંડ્સ) એસેટ મેનેજર પણ છે. તેનું પેસિવ QAAUM રૂ. 4,055.26 બિલિયન છે, જે 31 માર્ચ 2026 સુધીમાં 27.9% બજાર હિસ્સો ધરાવે છે. મજબૂત વૃદ્ધિ દર (CAGR): 31 માર્ચ 2024 અને 31 માર્ચ 2026 વચ્ચે કંપનીનો કુલ QAAUM 14.22%ના ચક્રવૃદ્ધિ વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર (CAGR)થી વધ્યો છે. જ્યારે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ QAAUMમાં 16.97% અને ઇક્વિટી-લક્ષી ફંડ્સમાં 21.79%નો CAGR નોંધાયો છે. ઐતિહાસિક બેકગ્રાઉન્ડ: કંપની ભારતની સૌથી જૂની AMC છે, જે SBI મ્યુચ્યુઅલ ફંડના રોકાણ મેનેજર તરીકે કાર્ય કરે છે. તેણે જૂન 1987માં પ્રથમ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ એન્ટિટી તરીકે કામગીરી શરૂ કરી હતી. કંપનીનું માળખું અને પ્રમોટર્સ કંપનીને 1993માં SEBIની મંજૂરી મળી હતી. 2004માં સોસાયટી જનરલ એસેટ મેનેજમેન્ટ S.A. એ કંપનીમાં 37% હિસ્સો ખરીદતા તે જોઇન્ટ વેન્ચર બની હતી. બાદમાં 2011માં આ હિસ્સો અમુન્ડી ઇન્ડિયા હોલ્ડિંગ દ્વારા હસ્તગત કરાયો હતો. હાલમાં કંપનીના પ્રમોટર્સ સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI), અમુન્ડી ઇન્ડિયા હોલ્ડિંગ અને અમુન્ડી એસેટ મેનેજમેન્ટ છે. ઓફરનું માળખું અને ફાળવણી આ ઓફર બુક-બિલ્ડિંગ પ્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવી રહી છે, જેમાં શેરની ફાળવણી નીચે મુજબ નક્કી કરાઈ છે: ક્વૉલિફાઈડ ઈન્સ્ટિટ્યુશનલ બાયર્સ (QIB): નેટ ઓફરનો 50% હિસ્સો. બિન-સંસ્થાકીય રોકાણકારો (NII): નેટ ઓફરનો ઓછામાં ઓછો 15% હિસ્સો. રિટેલ વ્યક્તિગત રોકાણકારો (RII): નેટ ઓફરનો ઓછામાં ઓછો 35% હિસ્સો. કંપનીનો ત્રણ વર્ષનો નાણાકીય હિસાબ નાણાકીય વર્ષ 2026માં રેવન્યુ ₹4,390 કરોડ રહ્યું. આ નાણાકીય વર્ષ 2025ના ₹3,598 કરોડ કરતાં 22% વધુ છે. નફો 21% વધીને ₹3,067 કરોડ પર પહોંચી ગયો જે અગાઉ ₹2,540 કરોડ હતો. જ્યારે નાણાકીય વર્ષ 2024માં કંપનીએ ₹2,691 કરોડના રેવન્યુ પર ₹2,073 કરોડનો નફો નોંધાવ્યો હતો. ટાઈમલાઈન: 18 જુલાઈના રોજ એલોટમેન્ટ અને 21 જુલાઈના રોજ થશે લિસ્ટિંગ SBI ફંડ્સના IPOનું એલોટમેન્ટ 18 જુલાઈના રોજ ફાઇનલ થવાની અપેક્ષા છે. ત્યારબાદ કંપનીના શેરનું લિસ્ટિંગ 21 જુલાઈના રોજ NSE અને BSE બંને પર કરવામાં આવશે. નોલેજ પાર્ટ: શું હોય છે ‘રેડ હેરિંગ પ્રોસ્પેક્ટસ’ (RHP) રેડ હેરિંગ પ્રોસ્પેક્ટસ તે સત્તાવાર દસ્તાવેજ હોય છે જેને કોઈ પણ કંપની પોતાનો IPO લાવતા પહેલા માર્કેટ રેગ્યુલેટર પાસે જમા કરાવે છે. આ દસ્તાવેજમાં કંપનીના બિઝનેસ ઓપરેશન, નાણાકીય સ્થિતિ, પ્રમોટર્સની જાણકારી અને IPOના કારણોની સંપૂર્ણ વિગત હોય છે.