ઈરાન યુદ્ધ પહેલાં ક્રૂડ ઓઇલના જે ભાવ હતા, વૈશ્વિક બજારમાં ભાવ હવે તે જ સ્તરે આવી ગયા છે. બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલ 72 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર આવી ગયું. આ તે જ ભાવ (72.29 ડોલર) છે, જે યુદ્ધ શરૂ થવાના એક દિવસ પહેલા 27 ફેબ્રુઆરીએ હતો. 17 જૂને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના કરાર પછી સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં થયેલી શાંતિ વાટાઘાટોમાં અમેરિકાએ ઈરાની તેલની નિકાસ પરના આંશિક પ્રતિબંધો હટાવી લીધા. આ પછી હોર્મુઝ રૂટ પરથી પસાર થતા જહાજોની સંખ્યા વધવા લાગી છે. સોમવાર પછી લગભગ 80 જહાજો આ હોર્મુઝમાંથી પસાર થઈ ચૂક્યા છે. જોકે, આ સંખ્યા યુદ્ધ પહેલાં દરરોજ 100થી વધુ જહાજો કરતાં ઓછી છે. જોકે, ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તું હોવા છતાં પેટ્રોલ પંપ પર ભાવ દશેરા ની આસપાસ ઘટી શકે છે. કંપનીઓ પહેલા પોતાના નુકસાનની ભરપાઈ કરી શકે છે પેટ્રોલિયમની કિંમતોમાં રાહત મળવાની કેટલી અપેક્ષા છે? એનર્જી એક્સપર્ટ નરેન્દ્ર તનેજાના મતે, પેટ્રોલ, ડીઝલ જેવા પ્રોડક્ટ્સ જે અત્યારે આપણે ખરીદી રહ્યા છીએ, તેમને તૈયાર કરવા માટે જે ક્રૂડ ઓઇલનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે, તે ત્યારે ખરીદવામાં આવ્યું હતું જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેની કિંમત લગભગ 110 ડોલર પ્રતિ બેરલ હતી. ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે આ લગભગ 125 ડોલર પ્રતિ બેરલ હતા. 72 ડોલરના ક્રૂડમાંથી બનેલું પેટ્રોલ, ડીઝલ ક્યાં સુધી પંપ પર પહોંચશે? આમાં લગભગ અઢી મહિના લાગશે. વર્તમાન ભાવનું તેલ સ્રોત દેશોના બંદરો પર જહાજોમાં લોડ થવામાં 15-20 દિવસ લાગશે. તેમને ભારતીય બંદરો સુધી પહોંચવામાં 55-60 દિવસ લાગશે. ત્યાંથી રિફાઇનરી અને પછી પેટ્રોલ પંપ સુધી પહોંચવામાં પણ સમય લાગશે. આ આખું ચક્ર 75-80 દિવસનું હોય છે. તો શું અઢી મહિના પછી તરત જ કિંમતો ઘટશે? તેની શક્યતા ઓછી છે. હાલમાં ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને પેટ્રોલ-ડીઝલ પર આશરે 7.5 રૂપિયા પ્રતિ લિટર નુકસાન થઈ રહ્યું છે. સરકારે પણ એક્સાઇઝ ડ્યુટી 10 રૂપિયા પ્રતિ લિટર ઘટાડી હતી. થોડા દિવસ તેની ભરપાઈ કરી શકાય છે. તે પછી જ પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ ઘટવાની શક્યતા છે. ક્યાં સુધી રાહત મળી શકે છે? દશેરાની આસપાસ પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ ઘટવા લાગશે. એવી પણ અપેક્ષા રાખી શકાય કે ઓગસ્ટના અંત સુધીમાં અથવા સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતથી થોડી રાહત મળવા માંડે. શું ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ફરી વધશે? મને નથી લાગતું કે નજીકના ભવિષ્યમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધશે. આવી આશંકા હવે ખૂબ જ ઓછી છે.