પેન્શનરો અને બિન-વ્યવસાયિક આવક ધરાવતા વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે 2025-26નું ઇનકમ ટેક્સ રિટર્ન ભરવાની છેલ્લી તારીખ 31 જુલાઈ છે. આવી સ્થિતિમાં, એ સમજવું જરૂરી છે કે કોણે ITR ભરવાનું છે, કોણે નહીં અને કઈ કર વ્યવસ્થા તમારા માટે ફાયદાકારક છે. 1. 75 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોને ITR ભરવામાંથી મુક્તિ છે – જો ઉંમર 75 વર્ષ કે તેથી વધુ હોય તો કલમ 194P હેઠળ ITR ફાઇલ કરવામાંથી મુક્તિ મળી શકે છે. – આવક માત્ર પેન્શનમાંથી છે. વ્યાજની આવક ફક્ત તે જ બેંકમાં છે જ્યાં પેન્શન આવે છે. જો બેંકમાં ફોર્મ-125 જમા કરાવ્યું હોય તો બેંક પોતે જ ટેક્સની ગણતરી કરીને TDS કાપી લેશે. આ પછી રિટર્ન ભરવામાંથી મુક્તિ મળી જશે. ચેતવણી: જો અન્ય આવક જેવી કે શેર, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, ભાડું અથવા નફાની સ્થિતિમાં આ મુક્તિ લાગુ પડશે નહીં. 2. ટેક્સ ગણતરીમાં જે રિજીમ ફાયદાકારક હોય, તેને પસંદ કરી શકો છો – નાણાકીય વર્ષ 2025-26થી નવી કર વ્યવસ્થા (કલમ 115BAC) ડિફોલ્ટ વ્યવસ્થા છે. જૂની વ્યવસ્થા પસંદ કરવા માટે ITR ફાઇલ કરતી વખતે સ્પષ્ટપણે વિકલ્પ પસંદ કરવો પડશે. – જૂની વ્યવસ્થા ફાયદાકારક હોઈ શકે છે – જો કલમ 80C માં રોકાણ, આરોગ્ય વીમા પ્રીમિયમ (80D), હોમ લોન વ્યાજ અથવા અન્ય કપાત વધુ હોય. – નવી વ્યવસ્થા ફાયદાકારક હોઈ શકે છે જો કપાત ઓછી હોય, સામાન્ય આવક ₹12 લાખ સુધી હોય. ITR ભરતા પહેલા બંને રિજીમમાં ટેક્સની ગણતરી અવશ્ય કરો. 3. જૂની ટેક્સ રિજીમમાં તમે હજુ પણ આ છૂટ લઈ શકો છો – કલમ 80C: LIC, PPF, NSC, SCSS, FD રોકાણ પર દોઢ લાખ રૂપિયાની કપાત. – કલમ 80D: આરોગ્ય વીમા પર ₹50 હજાર સુધીની કપાત. જો આરોગ્ય વીમો ન હોય તો વાસ્તવિક મેડિકલ ખર્ચ પર પણ 50 હજાર રૂપિયા સુધીની કપાત છે. – કલમ 80TTB: બેંક, સહકારી બેંક અથવા પોસ્ટ ઓફિસની જમા રકમ પર વ્યાજની આવકમાં ₹50 હજાર સુધીની કપાત, પરંતુ NRIને આ લાભ મળતો નથી. – કલમ 80DDB: કેન્સર, કિડની ફેલ્યોર જેવી ગંભીર બીમારીઓની સારવાર પર ₹1 લાખ સુધીની કપાત. 4. જો TDS કપાઈ ગયો હોય તો રિફંડ માટે ITR ભરો – વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે એક બેંકમાં વ્યાજની આવક ₹50 હજારથી વધુ હોય ત્યારે બેંક 10% TDS કાપે છે. – જો તમારી કુલ આવક કરપાત્ર નથી તો દરેક નાણાકીય વર્ષની શરૂઆતમાં બેંકમાં ફોર્મ-15H જમા કરાવ્યા પછી TDS ન કપાવાની રાહત મળે છે. – જો નાણાકીય વર્ષની શરૂઆતમાં તમે ફોર્મ-15H ભર્યું નથી અને બેંકે TDS કાપી લીધો છે તો રિફંડ મેળવવા માટે ITR ફાઇલ કરવું ફરજિયાત છે. – ITR ભર્યાના 30 દિવસની અંદર ઈ-વેરિફિકેશન કરવું પણ જરૂરી છે, અન્યથા રિટર્ન અધૂરું ગણાશે. જાણો ક્યાં કેટલી આવક પર છૂટ મળી રહી છે જૂની કર વ્યવસ્થામાં છૂટ: 60-80 વર્ષના લોકોને ₹3 લાખ સુધીની આવક અને 80+ વર્ષના લોકોને ₹5 લાખની આવક પર છૂટ છે. નવી કર વ્યવસ્થામાં છૂટ- આમાં તમામ વર્ગ માટે મર્યાદા ₹4 લાખ છે. કલમ 87A-છૂટ- જૂની વ્યવસ્થામાં ₹5 લાખની આવક પર ₹12,500. નવી કર વ્યવસ્થામાં છૂટ- ₹12 લાખની આવક પર ₹60 હજાર સુધી. (નોંધ: મૂડી લાભ જેમ કે- ઇક્વિટી શેર વગેરેમાંથી થતી આવક પર કલમ 87A ની છૂટ લાગુ પડતી નથી.)