બાંગ્લાદેશ અને ચીનના સંબંધોમાં ‘ચીની’ કંઈક વધુ જ ભળવા લાગી છે. બાંગ્લાદેશના નવા વડાપ્રધાન તારિક રહેમાને તીસ્તા નદી પ્રોજેક્ટમાં ભારતના રોકાણની ઓફરને નકારીને તેને ચીનને સોંપી દીધો છે. ચીન લગભગ 9 હજાર કરોડ રૂપિયાના તીસ્તા રિવર મેનેજમેન્ટ પ્રોજેક્ટ (TRMP) માં ₹7 હજાર કરોડ સોફ્ટ લોન તરીકે આપશે. બાંગ્લાદેશને તેને 50 વર્ષમાં ચૂકવવું પડશે. જ્યારે ભારતે ચીનને બહાર રાખવા માટે 2024માં તત્કાલીન શેખ હસીના સરકારને 9 હજાર કરોડનો પ્રસ્તાવ મોકલ્યો હતો. જોકે, હસીના સરકારના પતન પછી મોહમ્મદ યુનુસની વચગાળાની સરકારે આ અંગે કોઈ નિર્ણય કર્યો ન હતો. હવે રહેમાન સરકારે ચીનની સરકારી કંપની પાવર ચાઇના સાથે કરાર કર્યો છે. આ G2G કરાર હેઠળ ચીનના ઇજનેરોની ટીમ ગયા અઠવાડિયે જ બાંગ્લાદેશ આવી હતી. લગભગ 50 ઇજનેરો અને ટેકનિકલ સ્ટાફે તીસ્તા કેચમેન્ટ એરિયાનો સર્વે કર્યો. આ ચોમાસામાં તીસ્તા નદીનો સર્વે કરશે ચીન સૂત્રો અનુસાર, આ ચોમાસા દરમિયાન ચીનનું દળ તીસ્તા નદીના પ્રવાહનું આકલન કરીને બંધ, જેટી અને અન્ય નિર્માણ કાર્યોનો પ્લાન તૈયાર કરશે. સાથે જ આ સિઝનમાં તીસ્તા કેચમેન્ટ વિસ્તારમાં કાંપ (તળછટ)ની સફાઈમાં પણ ચીને સહયોગનું વચન આપ્યું છે. બાંગ્લાદેશની માગ હતી કે તીસ્તાના રન ઓફ (વધારાના પ્રવાહ)ને ચીન આ ચોમાસામાં રોકે. જેથી આવતા વર્ષથી પ્રસ્તાવિત પ્રોજેક્ટના નિર્માણ પહેલા જ બાંગ્લાદેશ તીસ્તા નદીના પાણીનો ખરીફની વાવણી માટે વધુમાં વધુ ઉપયોગ કરી શકે. ચીની સેનાના એન્જિનિયરો પણ પ્રોજેક્ટ કંપનીમાં 1. પૂર્વોત્તરનો એન્ટ્રી પોઈન્ટ: પ્રોજેક્ટ વિસ્તાર (નીલફામારી અને રંગપુર) ભારતીય સરહદથી 10-12 કિમી દૂર છે, જ્યારે સિલીગુડી કોરિડોર (ચિકન નેક) થી 22 કિમી દૂર છે. સિલીગુડી કોરિડોર ભારતની મુખ્ય ભૂમિને પૂર્વોત્તરના 7 રાજ્યો સાથે જોડે છે. પૂર્વોત્તરના એન્ટ્રી પોઈન્ટ માટે ખતરો ઊભો થઈ શકે છે. 2. પાવર ચાઇના કંપની સેના સાથે સંકળાયેલી: પાવર ચાઇના કોઈ સ્વતંત્ર વ્યાવસાયિક કંપની નથી, પરંતુ ચીનની સૈન્ય-નાગરિક ફ્યુઝન નીતિ સાથે ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલી સરકારી કંપની છે. આ કંપની એશિયા અને આફ્રિકામાં અનેક મલ્ટી પર્પઝ પ્રોજેક્ટ્સ ચલાવી રહી છે. કંપનીમાં ચીની સેનાના એન્જિનિયરિંગ કોરના લોકો પણ હોય છે. 3. બે મોરચે પડકાર: સુરક્ષા નિષ્ણાતોને ચિંતા છે કે ભારતના પૂર્વોત્તરની સંવેદનશીલ સરહદ પર સેંકડો ચીની એન્જિનિયરો અને ટેકનિશિયનોની લાંબા સમય સુધી હાજરી ભારત માટે મોટો પડકાર બનશે. ભારતના પૂર્વીય મોરચે ચીન પોતાની પકડ વધુ મજબૂત કરવામાં લાગી શકે છે. મોટી ડિફેન્સ ડીલની તૈયારી, ચીન ફાઇટર જેટ આપશે સૂત્રો અનુસાર, પીએમ તારિક રહેમાનના સંરક્ષણ સલાહકાર બ્રિગેડિયર જનરલ શમશુલ ઇસ્લામે તાજેતરમાં ચીનના રાજદૂત સાથે મુલાકાત કરી હતી. આમાં બાંગ્લાદેશને ચીન સાથે જે સિરીઝના ફાઇટર જેટ આપવા પર ચર્ચા થઈ. એવું કહેવાય છે કે ચીન ઓક્ટોબરમાં 12 જેટની પ્રથમ ખેપ આપવાનું છે.