રાષ્ટ્રીય પરિવાર સ્વાસ્થ્ય સર્વેક્ષણના નવા અહેવાલ મુજબ, બિહાર અને ઝારખંડ સહિત દેશના કેટલાક રાજ્યોમાં મેદસ્વીપણું (મોટાપો) અન્ય ભાગોની સરખામણીએ ઘણું ઓછું છે. વધતો મોટાપો, ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને અન્ય લાઈફસ્ટાઈલ સંબંધિત બીમારીઓએ લોકોને સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે પહેલા કરતા વધુ જાગૃત કર્યા છે. આ જ કારણે હવે લોકો જીમ, યોગ, મોર્નિંગ વોક અને હેલ્ધી ડાયટને પોતાની દિનચર્યાનો હિસ્સો બનાવી રહ્યા છે. જો કે, દેશભરમાં ફિટનેસને લઈને જાગૃતિ વધ્યા પછી પણ કેટલાક રાજ્યોએ મોટાપાની બાબતમાં ઘણું સારું પ્રદર્શન કર્યું છે.
બિહાર અને ઝારખંડના લોકો સૌથી વધુ ફિટ
કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય (MoHFW) દ્વારા જાહેર કરાયેલા રાષ્ટ્રીય પરિવાર સ્વાસ્થ્ય સર્વેક્ષણ (NFHS-6) અનુસાર, બિહાર અને ઝારખંડ એવા રાજ્યો છે જ્યાં 20 ટકાથી પણ ઓછા લોકો મોટાપાની સમસ્યાથી પ્રભાવિત છે. રિપોર્ટ અનુસાર, ઝારખંડમાં 16.8 ટકા પુરુષો અને 16.9 ટકા મહિલાઓ મોટાપાની શ્રેણીમાં છે. બિહારમાં 19.4 ટકા પુરુષો અને 19.8 ટકા મહિલાઓ મોટાપાથી પ્રભાવિત છે.
દેશમાં વધી રહ્યો છે મોટાપો
રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે વર્ષ 2024માં 15 થી 49 વર્ષની વયજૂથના 27.3 ટકા પુરુષો અને 30.7 ટકા મહિલાઓ મોટાપાથી પીડિત છે. આ અગાઉ NFHS-5 (2021) માં આ આંકડો 22.9 ટકા પુરુષો અને 24 ટકા મહિલાઓનો હતો. એટલે કે ત્રણ વર્ષમાં પુરુષોમાં મોટાપાનો દર આશરે 4 ટકા અને મહિલાઓમાં આશરે 6 ટકા વધ્યો છે. આનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે દેશમાં મેદસ્વીપણું સતત વધી રહ્યું છે.
બીજા કયા રાજ્યોના લોકો સૌથી વધુ ફિટ છે?
સર્વેક્ષણ અનુસાર, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ અને મેઘાલય પણ એવા રાજ્યો છે જ્યાં 20 ટકાથી ઓછા વયસ્કો મોટાપાની સમસ્યાથી પ્રભાવિત છે. બીજી તરફ, દક્ષિણ ભારતના (સાઉથના) ઘણા રાજ્યોમાં મોટાપાનો દર 40 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. રિપોર્ટ અનુસાર:
છત્તીસગઢ: 16.1 ટકા પુરુષો અને 20.3 ટકા મહિલાઓ મોટાપાનો શિકાર છે.
મધ્ય પ્રદેશ: 17.6 ટકા પુરુષો અને 22 ટકા મહિલાઓ મોટાપાનો શિકાર છે.
મેઘાલય: 15.6 ટકા પુરુષો અને 13.8 ટકા મહિલાઓ મોટાપાનો શિકાર છે.
આ સિવાય ઉત્તર પ્રદેશમાં 21.8 ટકા પુરુષો અને 26.7 ટકા મહિલાઓ મોટાપાની સમસ્યા સામે ઝૂઝી રહી છે. જ્યારે ઉત્તરાખંડ અને પૂર્વોત્તરના ઘણા રાજ્યોમાં મોટાપાનો દર 28 થી 35 ટકાની વચ્ચે નોંધાયો છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતા વધારે છે.
ફિટ રહેવા માટે લોકો બદલી રહ્યા છે લાઈફસ્ટાઈલ
આજે દરેક ઉંમરના લોકો ફિટ રહેવા પર પહેલા કરતા વધુ ધ્યાન આપી રહ્યા છે. લોકો નિયમિત રીતે જીમ, યોગ, મોર્નિંગ વોક, એરોબિક્સ અને અન્ય કસરતો કરી રહ્યા છે. આ સાથે જ હેલ્ધી ડાયટ અને પૂરતું પાણી પીવા જેવી આદતો પણ અપનાવવામાં આવી રહી છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં જીમની સંખ્યા ઝડપથી વધી છે.
NFHS-6 ના રિપોર્ટમાં અન્ય કઈ બાબતો સામે આવી?
રિપોર્ટ અનુસાર માત્ર મોટાપાના આંકડા જ નથી બદલાયા, પરંતુ મેટરનલ હેલ્થ (માતૃ સ્વાસ્થ્ય) ક્ષેત્રે પણ સુધારો જોવા મળ્યો છે:
હવે 90.6 ટકા પ્રસુતિ સ્વાસ્થ્ય સંસ્થાઓમાં (હોસ્પિટલમાં) થઈ રહી છે, જે પહેલા 88.6 ટકા હતી.
કુશળ સ્વાસ્થ્ય કર્મચારીઓની દેખરેખ હેઠળ થતી ડિલિવરી 89.4 ટકાથી વધીને 91.3 ટકા થઈ છે.
પ્રેગ્નન્સીના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં પ્રસુતિ પૂર્વેની તપાસ (ANC) કરાવતી મહિલાઓની સંખ્યા 70 ટકાથી વધીને 76.2 ટકા પહોંચી છે.
બાળકોના સ્વાસ્થ્યમાં પણ થયો સુધારો
NFHS-6 અનુસાર, પાંચ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોમાં કુપોષણના ઘણા સંકેતોમાં સુધારો જોવા મળ્યો છે. બાળકોમાં ઠીંગણાપણું 35.5 ટકાથી ઘટીને 29.3 ટકા થયું છે. જ્યારે ગંભીર કુપોષણ 7.7 ટકાથી ઘટીને 5.2 ટકા રહી ગયું છે. આ ઉપરાંત, 12 થી 23 મહિનાના બાળકોમાં સંપૂર્ણ રસીકરણ 83.8 ટકાથી વધીને 87.1 ટકા થયું છે.
આ પણ વાંચો: Teesta River Project: બાંગ્લાદેશે ચીનને સોંપ્યો તીસ્તા પ્રોજેક્ટ, જાણો ભારત માટે આ કેટલો ખતરનાક છે?
