કેનેડાના પશ્ચિમી પ્રાંત અલ્બર્ટાને અલગ દેશ બનાવવાની માંગ વધુ તેજ બની ગઈ છે. અલગતાવાદીઓએ બુધવારે દાવો કર્યો છે કે તેમણે એટલું સમર્થન મેળવી લીધું છે કે હવે સ્વતંત્રતા પર જનમત સંગ્રહ (રેફરન્ડમ) કરાવી શકાય છે.

અલગતાવાદી નેતાઓ અનુસાર, તેમણે લગભગ 3 લાખ હસ્તાક્ષર ચૂંટણી અધિકારીઓને સોંપ્યા છે. જ્યારે આ માટે 1.78 લાખ હસ્તાક્ષરની જરૂર હતી. આંદોલનના નેતા મિચ સિલવેસ્ટ્રેએ તેને ઐતિહાસિક દિવસ ગણાવ્યો અને કહ્યું કે હવે આ લડાઈ આગલા તબક્કામાં પહોંચી ગઈ છે.

જોકે, આટલો ટેકો એકત્ર કરી લેવાનો અર્થ એ નથી કે રેફરન્ડમ પાક્કો થઈ ગયો છે. ચૂંટણી પંચે પહેલા આ હસ્તાક્ષરોની તપાસ કરવી પડશે. આ પ્રક્રિયા પર હાલમાં કોર્ટના આદેશને કારણે રોક પણ લાગેલી છે. જો મતદાન અલ્બર્ટાની તરફેણમાં ગયું તો આ પ્રાંત કેનેડા છોડીને અલગ દેશ બની શકે છે.

અલ જઝીરા અનુસાર, જો બધી કાનૂની અડચણો દૂર થઈ જાય છે તો પ્રાંતમાં 19 ઓક્ટોબરે પ્રસ્તાવિત મોટા જનમત સંગ્રહ સાથે અલગતા પર પણ મતદાન કરાવી શકાય છે. તે જ દિવસે બંધારણ અને ઇમિગ્રેશન જેવા બીજા મુદ્દાઓ પર પણ મતદાનની યોજના છે.

સર્વેમાં 30% લોકો જ અલગ દેશના પક્ષમાં

જો આ પ્રસ્તાવ વોટિંગ સુધી પહોંચે છે. તો લોકોને સીધો સવાલ પૂછવામાં આવશે કે શું અલ્બર્ટા કેનેડાથી અલગ થઈને એક સ્વતંત્ર દેશ બનવો જોઈએ. પરંતુ સર્વે દર્શાવે છે કે હાલમાં માત્ર લગભગ 30 ટકા લોકો જ તેના સમર્થનમાં છે એટલે કે જનમત સંગ્રહ પાસ થવો પણ સરળ નથી. જોકે, અલગતાવાદીઓનું માનવું છે કે આ આંકડો વોટિંગ દરમિયાન વધવાનો છે.

અલ્બર્ટાના પ્રીમિયર ડેનિયલ સ્મિથે કહ્યું છે કે જો જરૂરી હસ્તાક્ષર પૂરા થાય છે તો તેઓ વોટિંગ આગળ વધારશે, પરંતુ તેઓ પોતે કેનેડાથી અલગ થવાના પક્ષમાં નથી.

આ અલગતાવાદી આંદોલનના મૂળ ઘણા જૂના છે. અલ્બર્ટા, જ્યાં લગભગ 50 લાખ લોકો રહે છે, લાંબા સમયથી પોતાને કેનેડાના બાકીના ભાગોથી અલગ માને છે. અહીંના લોકો માને છે કે તેમની સંસ્કૃતિ, અર્થતંત્ર અને રાજકારણ અલગ છે, પરંતુ નિર્ણયો ઓટાવામાં બેસીને લેવાય છે.

કેનેડાથી શા માટે અલગ થવા માંગે છે અલ્બર્ટા

કેનેડાના અલ્બર્ટામાં અલગ દેશ બનવાની માંગ અચાનક ઉભી થઈ નથી. તેની પાછળ ઘણા વર્ષોથી ચાલી રહેલી નારાજગી અને અલગ ઓળખની ભાવના કામ કરી રહી છે.

સૌથી મોટું કારણ આર્થિક છે. અલ્બર્ટા ઓઈલ અને ગેસથી ભરપૂર રાજ્ય છે. અહીં કેનેડાના કુલ તેલ ઉત્પાદનનો લગભગ 84% હિસ્સો નીકળે છે. અહીંના લોકોને લાગે છે કે તેઓ વધુ કમાય છે પરંતુ ફાયદો બાકીના કેનેડાને વધુ મળે છે. તેમને ફરિયાદ છે કે ટેક્સના પૈસા ઓટાવા જઈને ખર્ચ થાય છે, જ્યારે નિર્ણયો લેતી વખતે તેમની વાત ઓછી સાંભળવામાં આવે છે.

બીજો મોટો મુદ્દો કેન્દ્ર સરકાર સાથેનો સંઘર્ષ છે. ઓટાવામાં બેઠેલી સરકારના નિર્ણયોને લઈને અલ્બર્ટામાં નારાજગી રહે છે. ખાસ કરીને પર્યાવરણ અને આબોહવા સંબંધિત નિયમોને લઈને. અહીંના લોકો માને છે કે આ નિયમો તેમના તેલ અને ગેસ ઉદ્યોગને નુકસાન પહોંચાડે છે અને સમજ્યા વિના બનાવવામાં આવે છે.

ત્રીજું કારણ ઓળખ અને રાજકારણ છે. અલ્બર્ટાને કેનેડાના બાકીના ભાગોથી અલગ માનવામાં આવે છે. અહીંનું રાજકારણ વધુ કન્ઝર્વેટિવ (રૂઢિવાદી) છે, જ્યારે કેન્દ્રમાં લાંબા સમયથી લિબરલ વિચારધારા પ્રભાવી રહી છે.

આ ઉપરાંત, અહીં એવી પણ ભાવના છે કે કેન્દ્ર સરકાર તેમના સંસાધનો પર વધુ નિયંત્રણ રાખે છે. પાઈપલાઈન, ઊર્જા પરિયોજનાઓ અને નિકાસ જેવા મુદ્દાઓ પર ઘણી વાર નિર્ણયો અટકે છે, જેનાથી સ્થાનિક લોકોમાં ગુસ્સો વધે છે.

કેનેડાના એડમન્ટનમાં ઇલેક્શન અલ્બર્ટાના મુખ્યાલય સામે એક રેલી દરમિયાન અલગતાવાદી સમર્થકો એકઠા થયા. તેમણે સ્વતંત્રતા પર જનમત સંગ્રહ શરૂ કરાવવાની આશામાં હસ્તાક્ષરોથી ભરેલા બોક્સ જમા કરાવ્યા.

ટ્રમ્પ સરકાર પર અલગતાવાદીઓને પ્રોત્સાહન આપવાનો આરોપ

આ દરમિયાન ટ્રમ્પ સરકાર પર અલગ દેશની માંગ કરી રહેલા લોકોને પ્રોત્સાહન આપવાનો આરોપ છે. ઘણા અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે અમેરિકાના અધિકારીઓ અલ્બર્ટાના અલગતાવાદી નેતાઓને મળે છે અને તેમને મદદ કરે છે.

આ સમાચારોથી કેનેડિયન વડાપ્રધાન માર્ક કાર્ની નારાજ થયા હતા. તેમણે આ જ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પને ફોન કરીને કેનેડાની સાર્વભૌમત્વનું સન્માન કરવા જણાવ્યું હતું. કાર્નીએ કહ્યું કે તેમને આશા છે કે અમેરિકી સરકાર કેનેડાના આંતરિક મામલાઓમાં દખલ નહીં આપે.

CNNના એક રિપોર્ટ અનુસાર, ટ્રમ્પની સત્તામાં વાપસીને અલગતાવાદીઓ અલ્બર્ટાને અલગ કરવા માટે યોગ્ય સમય માની રહ્યા છે. કેટલાક અલગતાવાદીઓ અલ્બર્ટાને સ્વતંત્ર દેશ બનાવવાને બદલે અમેરિકાનું 51મું રાજ્ય બનાવવાની વાત પણ કરી રહ્યા છે. ફેબ્રુઆરીમાં કેલગરી અને એડમોન્ટન વચ્ચેના હાઈવે પર એક બિલબોર્ડ પણ લાગ્યું હતું, જેમાં અલ્બર્ટાને USAમાં ભેળવવાની અપીલ કરવામાં આવી હતી.

અમેરિકી ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે પણ તાજેતરમાં કહ્યું હતું કે અલ્બર્ટા અમેરિકાનો નેચરલ પાર્ટનર છે અને ત્યાંના લોકો ખૂબ જ સ્વતંત્ર વિચારસરણીવાળા છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે અલ્બર્ટા પાસે કુદરતી સંસાધનોનો ભંડાર છે અને અમેરિકા એક સ્વતંત્ર અલ્બર્ટા સાથે કામ કરી શકે છે.

ક્યૂબેકે બે વાર કેનેડાથી અલગ થવાનો પ્રયાસ કર્યો

કેનેડામાં ક્યૂબેકનો અલગતાવાદ અલ્બર્ટા કરતાં વધુ જૂનો છે. આ માત્ર રાજકારણ જ નહીં, પરંતુ ભાષા, સંસ્કૃતિ અને ઓળખ સાથે જોડાયેલો મુદ્દો છે.

ક્યૂબેકની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની ફ્રેન્ચ ભાષા અને અલગ સંસ્કૃતિ છે. અહીંના લોકો પોતાને કેનેડાના બાકીના ભાગોથી અલગ માને છે. તેમનું માનવું રહ્યું છે કે તેમની ભાષા અને ઓળખને બચાવવા માટે વધુ સ્વાયત્તતા અથવા અલગ દેશ બનવું જરૂરી છે.

આ જ કારણ છે કે ક્યૂબેકમાં બે વાર જનમત સંગ્રહ પણ થઈ ચૂક્યો છે. પહેલો 1980માં થયો જેમાં લોકોએ અલગ થવા વિરુદ્ધ મત આપ્યો. બીજો 1995માં થયો અને તે ખૂબ જ નજીકનો મુકાબલો હતો. તે સમયે લગભગ 50.6 ટકા લોકોએ કેનેડા સાથે રહેવાના પક્ષમાં મત આપ્યો જ્યારે 49.4 ટકા લોકો અલગ થવા માંગતા હતા. એટલે કે ક્યુબેક લગભગ અલગ થવાનું જ હતું.

27 ઓક્ટોબર 1995ના રોજ મોન્ટ્રિયલમાં હજારો કેનેડિયન નાગરિકોએ રેલી કાઢી હતી. તેનો હેતુ ક્યુબેકના નાગરિકોને કેનેડાથી અલગ ન થવા માટે રાજી કરવાનો હતો.

કેનેડામાં અલગ થવું મુશ્કેલ બન્યું

આ પરિણામ પછી કેનેડા સરકારે સ્પષ્ટ કરી દીધું કે હવે અલગ થવાનો માર્ગ સરળ નહીં રહે. 1998માં સુપ્રીમ કોર્ટે મોટો નિર્ણય આપ્યો. કહેવામાં આવ્યું કે કોઈ પણ પ્રાંત પોતાના દમ પર દેશથી અલગ થઈ શકે નહીં. આ માટે સ્પષ્ટ સવાલ હોવો જોઈએ, જનતાનો સ્પષ્ટ બહુમત હોવો જોઈએ અને સૌથી જરૂરી, કેન્દ્ર સરકાર સાથે વાતચીત કરવી પડશે.

આ પછી વર્ષ 2000માં ક્લેરિટી એક્ટ લાવવામાં આવ્યો. આ કાયદાએ આખી પ્રક્રિયાને નિયમોમાં બાંધી દીધી. મતલબ હવે કોઈ પણ પ્રાંત આમ જ જનમત સંગ્રહ કરીને અલગ થઈ શકે નહીં, બધું જ નિર્ધારિત કાનૂની રીતે જ થશે.

આજે સ્થિતિ એવી છે કે ક્યુબેકમાં અલગ થવાની માંગ પહેલા જેટલી તીવ્ર નથી રહી, પરંતુ ખતમ પણ નથી થઈ.

દિવ્ય ભાસ્કરને Google પર મનપસંદ સોર્સ બનાવો