છેલ્લા લેખ માં આવકવેરા રિટર્ન કેવી રીતે ફાઇલ કરવું અને શું ધ્યાન રાખવું એ વિશે વિસ્તૃત માહિતી આપી… આજે જાણો ભારતમાં ટેક્સ પેનલ્ટી એટલે કે કર દંડ ના વિવિધ કાયદા વિશેની વિસ્તૃત જાણકારી…

આવકવેરા કાયદા હેઠળ કર દંડનો હેતુ સ્વૈચ્છિક પાલનને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. તેમને વ્યાપકપણે મોડા ફાઇલિંગ દંડ, ચુકવણી-સંબંધિત દંડ, રિપોર્ટિંગ દંડ, રેકોર્ડ-કીપિંગ દંડ, TDS/TCS દંડ અને ગંભીર ગુનાઓ માટે કાર્યવાહીમાં વર્ગીકૃત કરી શકાય છે.

1). આવકવેરા રિટર્ન મોડા ફાઇલ કરવા – કલમ 234F

જો તમે કલમ 139(1) હેઠળ નિયત તારીખ સુધીમાં તમારું ITR ફાઇલ ન કરો તો…..

કુલ આવક પર મોડી ફાઇલિંગ ફી ₹5 લાખ સુધી ₹1,000 ₹5 લાખથી વધુ ₹5,000

ઉદાહરણ:

નિયત તારીખ: 15 સપ્ટેમ્બર 2026 ITR ફાઇલ: 20 ડિસેમ્બર 2026 કુલ આવક: ₹8 લાખ મોડી ફાઇલિંગ ફી: ₹5,000

જો કર ચૂકવવામાં ન આવે તો ફી ઉપરાંત, કલમ 234A હેઠળ વ્યાજ પણ લાગુ થઈ શકે છે.

2). કર ચુકવણીમાં વિલંબ માટે વ્યાજ

વ્યાજ દંડથી અલગ છે. તે સરકારને વિલંબિત ચુકવણી માટે વળતર આપે છે.

કલમ 234A – ITR ફાઇલ કરવામાં વિલંબ વ્યાજ: દર મહિને 1% અથવા તેનો ભાગ નિયત તારીખથી ફાઇલિંગ સુધી ચૂકવેલ કર પર લાગુ. કલમ 234B – એડવાન્સ ટેક્સમાં ડિફોલ્ટ

જો લાગુ પડે તો:

TDS ₹10,000 થી વધુ થયા પછી કર જવાબદારી, અને કુલ ટેક્સના 90% કરતા ઓછા એડવાન્સ ટેક્સ તરીકે ચૂકવવામાં આવે છે.

વ્યાજ :

ચુકવણી થાય ત્યાં સુધી દર મહિને 1% . કલમ 234C – એડવાન્સ ટેક્સ મુલતવી રાખવો

જો એડવાન્સ ટેક્સના હપ્તા સમયસર ન ચૂકવવામાં આવે તો વ્યાજ વસૂલવામાં આવે છે.

ઉદાહરણ:

એક સલાહકાર પાસે ₹4 લાખની કર જવાબદારી છે પરંતુ તે વર્ષ દરમિયાન ફક્ત ₹1 લાખ ચૂકવે છે. કલમ 234B અને 234C હેઠળ વ્યાજ વસૂલવામાં આવશે.

3). આવકનું ઓછું રિપોર્ટિંગ અને ખોટી રિપોર્ટિંગ – કલમ 270A

આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ દંડની જોગવાઈઓમાંની એક છે.

ઓછું કર રિપોર્ટિંગ

દંડ :

ઓછી નોંધાયેલી આવક પર ચૂકવવાપાત્ર કરના 50% .

ઉદાહરણ:

જાહેર ન કરાયેલી આવક: ₹10 લાખ તે આવક પર કર: ₹3 લાખ દંડ: ₹1.5 લાખ ખોટી રિપોર્ટિંગ

ઉદાહરણો:

દંડ:

ખોટી રીતે જણાવેલ આવક પર ચૂકવવાપાત્ર ટેક્સના 200% .

ઉદાહરણ:

છુપાયેલી આવક પર ચૂકવવાપાત્ર કર: ₹5 લાખ

દંડ:

₹10 લાખ

4). સ્વ-મૂલ્યાંકન કર ચૂકવવામાં નિષ્ફળતા – કલમ 140A(3)

રિટર્ન ફાઇલ કરતા પહેલા, કરદાતાઓએ ચૂકવણી કરવી પડશે:

નિષ્ફળતાના પરિણામ:

ડિફોલ્ટમાં કરદાતા તરીકે ગણવામાં આવે છે. આકારણી અધિકારીના નિર્ણયને આધીન, કાયદા હેઠળ મંજૂર રકમ સુધીનો દંડ.

5). કર માંગની ચુકવણીમાં ડિફોલ્ટ – કલમ 221

જો આકારણી હુકમ દ્વારા માંગવામાં આવેલ કર નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં ચૂકવવામાં ન આવે તો:

દંડ:

બાકી કરની રકમ સુધી…

જોકે, જો કરદાતા પૂરતું કારણ સાબિત કરે, તો આકારણી અધિકારી દંડ ન વસૂલવાનું પસંદ કરી શકે છે.

6). હિસાબના ચોપડા જાળવવામાં નિષ્ફળતા – કલમ 271A

કલમ 44AA હેઠળ પુસ્તકો જરૂરી હોય પરંતુ જાળવવામાં ન આવે ત્યાં લાગુ.

દંડ:

₹25,000

સામાન્ય રીતે કોને લાગુ પડે છે:

7). TDS/TCS દંડ કલમ 234E

TDS/TCS સ્ટેટમેન્ટ માટે મોડી ફાઇલિંગ ફી:

₹200 પ્રતિ દિવસ TDS/TCS ની રકમ સુધી મર્યાદિત.

ઉદાહરણ:

વિલંબ: 50 દિવસ ફી: ₹10,000 (ટીડીએસ રકમને આધીન).

8). ટ્રાન્સફર પ્રાઇસિંગ દંડ

આંતરરાષ્ટ્રીય અને ચોક્કસ સ્થાનિક વ્યવહારો માટે લાગુ.

ઉદાહરણો:

દંડ આ હોઈ શકે છે:

નિશ્ચિત રકમ, અથવા ડિફોલ્ટના આધારે, વ્યવહાર મૂલ્યની ટકાવારી.

9). શોધ અને સર્વેક્ષણ કેસ

જ્યાં શોધ દરમિયાન અપ્રગટ આવક મળી આવે છે, ત્યાં ખાસ દંડની જોગવાઈઓ લાગુ પડે છે. દંડનો દર નીચેના પરિબળો પર આધાર રાખે છે:

આ સામાન્ય રીતે સામાન્ય આકારણી દંડ કરતાં વધુ કડક હોય છે.

10). કાર્યવાહી (ગંભીર ભૂલો)

અમુક ઉલ્લંઘનો માત્ર નાણાકીય દંડ જ નહીં, પણ કાર્યવાહી પણ કરી શકે છે.

ઉદાહરણો:

દંડ ટાળવા માટે વ્યવહારુ ટિપ્સ:

વિજય ગાંધી, ઓનર, બિઝનેસ ટેક્સપર્ટ્સ ફિન્સર્વ, ઇન્ટર જનરેશનલ પ્લાનર એન્ડ ફાઈનાન્સિયલ સ્ટ્રક્ચર ઇનોવેટર. M – 9898999551 vijay@businesstaxperts.com

દિવ્ય ભાસ્કરને Google પર મનપસંદ સોર્સ બનાવો