આવનારા દિવસોમાં હવાઈ મુસાફરી 25% સુધી મોંઘી થઈ શકે છે. આ દાવો ગ્લોબલ કન્સલ્ટિંગ ફર્મ મેકિન્ઝીએ તેના રિપોર્ટમાં કર્યો છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે, વિશ્વભરમાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને રિફાઇનરી ઉત્પાદનમાં ઘટાડાને કારણે જેટ ફ્યુઅલનો પુરવઠો પ્રભાવિત થયો છે, જેનાથી એરલાઇન્સ કંપનીઓની કિંમત વધી ગઈ છે. કંપનીઓ પર વધેલા આ જ આર્થિક બોજની સીધી અસર હવે સામાન્ય મુસાફરોની ખિસ્સા પર પડી શકે છે. જણાવી દઈએ કે રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે કોઈપણ હવાઈ ટિકિટની કિંમતનો લગભગ 30% હિસ્સો માત્ર ફ્યુઅલ કોસ્ટની કિંમતનો હોય છે. ક્રેક સ્પ્રેડ $20 થી વધીને $50 પ્રતિ બેરલ થવાની આશંકા ક્રૂડ ઓઇલ અને તેમાંથી રિફાઇન થતા ફ્યુઅલ પ્રોડક્ટ્સની કિંમતોના તફાવતને ‘ક્રેક સ્પ્રેડ’ કહેવાય છે. સામાન્ય રીતે જેટ ફ્યુઅલનો ક્રેક સ્પ્રેડ સામાન્ય રીતે $20 પ્રતિ બેરલ અથવા તેનાથી ઓછો રહે છે. મેકિન્ઝીના રિપોર્ટ અનુસાર, વર્ષ 2026માં તે વધીને સરેરાશ $50 પ્રતિ બેરલથી વધુ થવાનો અંદાજ છે. આ વધારો એરલાઇન્સ કંપનીઓ માટે મોટો માથાનો દુખાવો બનવાનો છે. ખાડી અને એશિયન દેશોમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન ઘટ્યું જેટ ફ્યુઅલની કિંમતોમાં તેજીનું મુખ્ય કારણ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ છે. બીજી તરફ, ખાડી ક્ષેત્ર અને મુખ્ય એશિયન દેશોમાંથી થતા ફ્યુઅલ એક્સપોર્ટમાં ઘટાડો આવ્યો છે. આ બંને ક્ષેત્રો મળીને દુનિયાનું લગભગ 40% જેટ ફ્યુઅલ સપ્લાય કરે છે. ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ પછી ભારત, ચીન અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા દેશોએ તેમના ઇંધણ નિકાસ પર આંશિક રોક લગાવી દીધી છે, જેનાથી ગ્લોબલ માર્કેટમાં સપ્લાય ચેઇન પ્રભાવિત થઈ છે. રિફાઇનરીઓ પાસે ઉત્પાદન વધારવાની ક્ષમતા નથી રિપોર્ટ અનુસાર, સંકટ શરૂ થાય તે પહેલાં જ વિશ્વભરની ઘણી મુખ્ય રિફાઇનરીઓ તેમની સંપૂર્ણ ક્ષમતા પર કામ કરી રહી હતી. આવી સ્થિતિમાં, હવે તેમની પાસે ઉત્પાદન વધુ વધારવા માટે જગ્યા બચી નથી. હાલમાં બજારમાં ઇંધણની અછતને પહોંચી વળવા માટે જૂના સ્ટોકનો મોટા પાયે ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. જણાવી દઈએ કે ઓઈલ કંપનીઓએ તાજેતરમાં જેટ ફ્યુઅલના ભાવ વધાર્યા હતા. હોર્મુઝ રૂટથી રાહતની અપેક્ષા, પરંતુ ઉતાર-ચઢાવ ચાલુ રહેશે મેકિન્ઝીનું કહેવું છે કે જો હોર્મુઝ રૂટના રસ્તે ટેન્કરોની અવરજવર વધે છે, તો કિંમતોનું તાત્કાલિક દબાણ કંઈક અંશે ઓછું થઈ શકે છે. જોકે, જ્યાં સુધી દેશો પોતાના વ્યૂહાત્મક ઓઈલ ભંડારોને ફરીથી ભરી ન લે અને સપ્લાય ચેઇન સામાન્ય ન થઈ જાય, ત્યાં સુધી જેટ ફ્યુઅલની કિંમતો અને ક્રેક સ્પ્રેડમાં ઉતાર-ચઢાવ ચાલુ રહેવાની આશંકા છે. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ 37% ઘટવાથી રાહતની આશા ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત 4 મહિનાના નીચલા સ્તરે આવી ગઈ છે. બુધવારે આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ લગભગ 2% ઘટીને 75.55 ડોલર પ્રતિ બેરલ રહ્યા. પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ ઓછો થવા અને હોર્મુઝ જળમાર્ગથી ટેન્કરોની અવરજવર ધીમે ધીમે સામાન્ય થવાથી ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતોમાં મોટો ઘટાડો થયો છે. ઈરાન યુદ્ધ દરમિયાન બ્રેન્ટ ક્રૂડ 120 ડોલર સુધી પહોંચી ગયું હતું. વર્તમાન કિંમત તેનાથી 37% ઓછી છે. જોકે, જાણકારોનું માનવું છે કે માંગ મજબૂત રહેશે, કારણ કે ઉત્પાદનમાં ઘટાડાની આશંકા છે.