ચીનમાં ફૂડ ડિલિવરીનું કામ કરતા 56 વર્ષીય વાંગ ઝિબિંગને દેશના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત સાહિત્યિક સન્માનોમાંનો એક લુ શુન સાહિત્ય પુરસ્કાર મળ્યો છે. તેમના કાવ્યસંગ્રહ ‘લો ફ્લાઇટ’ને આ સન્માન આપવામાં આવ્યું છે. આ પુસ્તકની ઘણી કવિતાઓ તેમણે ફૂડ ડિલિવરી દરમિયાન મળેલા ખાલી સમયમાં કાગળના નાના-નાના ટુકડાઓ પર લખી હતી. વાંગ 2019ની આસપાસ ફૂડ ડિલિવરી રાઇડર બન્યા હતા. તેમની કવિતાઓ સોશિયલ મીડિયા પર ખૂબ લોકપ્રિય થઈ હતી. તેમનું નવું પુસ્તક ‘લો ફ્લાઇટ’ ડિલિવરી રાઇડર્સની રોજિંદી મુશ્કેલીઓ, સંઘર્ષ અને જીવન પર આધારિત છે. આ પુસ્તક તેમણે 2024માં પ્રકાશિત કર્યું હતું. આ માટે તેમણે લગભગ 200 ડિલિવરી રાઇડર્સ સાથે વાતચીત કરી અને તેમના અનુભવોને પોતાની કવિતાઓમાં નોંધ્યા. તેમની એક કવિતાની પંક્તિ છે, “કોણે કહ્યું કે પાંખો ફેલાવવાનો અર્થ ફક્ત ઊંચી ઉડાન ભરવી છે? નીચે ઉડવું પણ ઉડાન જ છે.” વાંગનો જન્મ ચીનના જિયાંગસુ પ્રાંતમાં થયો હતો. આર્થિક તંગીને કારણે તેમને 14 વર્ષની ઉંમરે જ અભ્યાસ છોડવો પડ્યો. આ પછી તેમણે બાંધકામ મજૂર, ભંગાર વીણનાર અને રસ્તા કિનારે સામાન વેચવા જેવા ઘણા નાના-મોટા કામ કર્યા. બાદમાં તેઓ ફૂડ ડિલિવરી રાઇડર બન્યા. જોકે, તેમનો વાંચન-લેખનનો શોખ ક્યારેય પૂરો થયો નહીં. એક કવિતાથી મળી ઓળખ 2022માં તેમની કવિતા ‘મેન ઇન એ હરી’ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ હતી. આ કવિતા 2019ની એક ઘટનાથી પ્રેરિત હતી. તે સમયે તેઓ જિયાંગસુના કુનશાન શહેરમાં ફૂડ ડિલિવરીનું કામ કરી રહ્યા હતા. એક ગ્રાહકે ખોટું સરનામું દાખલ કર્યું હતું. સાચું ઘર શોધવા માટે વાંગને ત્રણ રહેણાંક ઇમારતોમાં ભટકવું પડ્યું અને 18 માળ સુધી સીડીઓ ચઢવી પડી. જ્યારે તેઓ આખરે ભોજન લઈને પહોંચ્યા ત્યારે ગ્રાહકે મોડું થવા બદલ તેમને ઠપકો આપ્યો. ઘરે પાછા ફરતી વખતે તેમણે પોતાની નારાજગી અને પીડાને શબ્દોમાં ઢાળી દીધી. આમાંથી જ તેમની કવિતા ‘મેન ઇન એ હરી’નો જન્મ થયો. આ કવિતા સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ ગઈ. અહીંથી જ તેમની સાહિત્યિક યાત્રાની શરૂઆત થઈ. આ પછી 2023માં તેમનો પહેલો કવિતા સંગ્રહ ‘મેન ઇન એ હરી: પોએમ્સ ઓફ એ ફૂડ ડિલિવરી રાઇડર’ પ્રકાશિત થયો. આ પુસ્તકની એક કવિતામાં તેઓ લખે છે, રસ્તા પર દોડતો દરેક સામાન્ય માણસ પોતાના હાથમાં એક નાનકડો પ્રકાશ લઈને ચાલે છે. આ જ પ્રકાશ પહેલા આપણને રસ્તો બતાવે છે અને પછી ધીમે ધીમે આખી દુનિયાને રોશન કરી દે છે. 6 હજારથી વધુ કવિતાઓ લખી ચૂકેલા વાંગ અત્યાર સુધીમાં તેઓ 6 હજારથી વધુ કવિતાઓ લખી ચૂક્યા છે. તેમની ઘણી રચનાઓ પ્રતિષ્ઠિત સાહિત્યિક પત્રિકાઓમાં પ્રકાશિત થઈ ચૂકી છે. વાંગ કહે છે, “લોકો કદાચ મને યાદ ન રાખે, પરંતુ તેમને ઝડપી ગતિએ પસાર થતો એક ફૂડ ડિલિવરી રાઇડર ચોક્કસ યાદ રહે છે.” આ જ વિચાર તેમને લાખો ડિલિવરી કર્મચારીઓના જીવન પર પુસ્તક લખવાની પ્રેરણા બની. વાંગનું કહેવું છે, હું ઈચ્છું છું કે આ પુસ્તક વાંચ્યા પછી લોકો ડિલિવરી રાઇડર્સ પ્રત્યે વધુ સમજદારી અને ધીરજ બતાવે, જેથી તેમની સાથે થતા વિવાદો ઓછા થાય. પુરસ્કાર મળ્યા પછી પણ નોકરી નહીં છોડે પુરસ્કાર જીત્યા પછી વાંગે સરકારી મીડિયા ગ્લોબલ ટાઈમ્સને જણાવ્યું કે પુરસ્કાર મળવાના સમાચાર આવ્યા ત્યાં સુધી તેઓ ખૂબ જ ગભરાયેલા હતા. તેમણે જણાવ્યું કે મીડિયાનું વધતું ધ્યાન તેમના માટે માનસિક દબાણ પણ લઈને આવ્યું. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે પુરસ્કાર મળવા છતાં તેઓ પોતાની નોકરી છોડશે નહીં. તેમનું કહેવું છે કે તેઓ 60 વર્ષની ઉંમર સુધી ફૂડ ડિલિવરીનું કામ ચાલુ રાખવા માંગે છે. વાંગે કહ્યું, હવે મને ગુજરાન ચલાવવા માટે આ નોકરીની જરૂર નથી, પરંતુ મને આ કામ ગમે છે. આનાથી હું સક્રિય અને ફિટ રહું છું. હું જમીન સાથે જોડાયેલું જીવન જીવવા માંગુ છું અને આ પુરસ્કાર મને બદલશે નહીં. ચીનમાં વધી રહી છે મજૂર લેખકોની ઓળખ વાંગ જિબિંગ બ્લુ-કોલર કામદારોની નવી પેઢીનો એક ભાગ છે, જેમને તાજેતરના કેટલાક વર્ષોમાં તેમના સાહિત્યિક લેખન માટે ઓળખ મળી છે. તેમની રચનાઓ ચીનની ઝડપથી વિકસતી ગીગ ઇકોનોમીમાં કામ કરતા લાખો લોકોના સંઘર્ષ, દબાણ અને જીવનની વાસ્તવિકતાઓને સામે લાવે છે. વર્ષ 2023માં પૂર્વ ડિલિવરી કર્મચારી હુ આનયાનની આત્મકથા ‘આઈ ડિલિવર પાર્સલ્સ ઇન બીજિંગ’ પ્રકાશિત થઈ હતી. આ પુસ્તક ચીનમાં બેસ્ટસેલર બન્યું અને વિદેશોમાં પણ ચર્ચાનો વિષય રહ્યું. ગયા વર્ષે તેનો અંગ્રેજી અનુવાદ પણ પ્રકાશિત થયો. આ જ રીતે 2017માં પ્રવાસી મજૂર ફાન યુસુનો આત્મકથાત્મક લેખ ‘આઈ એમ ફાન યુસુ’ ચીનમાં ઇન્ટરનેટ પર જબરદસ્ત વાયરલ થયો હતો. તેને એટલી મોટી પ્રતિક્રિયા મળી કે સતત મીડિયાની ભીડથી બચવા માટે ફાનને થોડા સમય માટે પોતાનું ઘર પણ છોડવું પડ્યું. લુ શુન ચીનનું સૌથી મોટું સાહિત્યિક સન્માન વાંગ જિબિંગને જે લુ શુન સાહિત્ય પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે, તેનું નામ ચીનના મહાન સાહિત્યકાર લુ શુનના નામ પર રાખવામાં આવ્યું છે. તેમને 20મી સદીના ચીનના સૌથી પ્રભાવશાળી લેખક માનવામાં આવે છે. તેમણે પોતાની વ્યંગાત્મક નવલકથાઓ અને વાર્તાઓ દ્વારા પરંપરાગત ચીની સમાજની ખામીઓ અને સામાજિક બુરાઈઓ પર પ્રહાર કર્યા. લુ શુન સાહિત્ય પુરસ્કારનું આયોજન ચાઇના રાઇટર્સ એસોસિએશન કરે છે. આ પુરસ્કાર દર ચાર વર્ષે આપવામાં આવે છે અને તેને ચીનના સૌથી મોટા સાહિત્યિક સન્માનોમાં ગણવામાં આવે છે. તેની શરૂઆત સમકાલીન ચીની સાહિત્યની ઉત્કૃષ્ટ રચનાઓને સન્માનિત કરવા માટે કરવામાં આવી હતી. સરકારી સમાચાર એજન્સી શિન્હુઆ અનુસાર, આ પુરસ્કાર લાંબા સમયથી ચીનના મુખ્ય પ્રવાહના સાહિત્યનો સૌથી મોટો માપદંડ માનવામાં આવે છે અને સાહિત્ય જગતમાં તેનું વિશેષ મહત્વ છે.