ભારતમાં UKની કાર, વ્હિસ્કી, કપડાં અને ફૂટવેર આજથી સસ્તા મળશે. કારણ કે, ભારત-UK વચ્ચે ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ લાગુ થઈ ગયો છે. એટલે કે આ દિવસથી ભારતના 99% સામાનને UKમાં ઝીરો ટેરિફ પર નિકાસ કરવામાં આવશે. જ્યારે UKના 99% સામાન 3% એવરેજ ટેરિફ પર આયાત થશે. આનાથી 2030 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપાર બમણો થઈને 120 બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચવાની સંભાવના છે. લગભગ 3 વર્ષમાં 14 રાઉન્ડની વાતચીત પછી 24 જુલાઈ 2025ના રોજ વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલ અને બ્રિટિશ વેપાર મંત્રી જોનાથન રેનોલ્ડ્સે પીએમ નરેન્દ્ર મોદી અને તેમના UK સમકક્ષ કીર સ્ટાર્મરની હાજરીમાં આ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. બ્રિટિશ હાઈ કમિશનરે કહ્યું ‘ઐતિહાસિક ક્ષણ’ આ વેપાર કરાર લાગુ થતા પહેલા બંને દેશોના બિઝનેસ અને કંપનીઓ પાસે તૈયારી કરવા માટે હવે માત્ર એક મહિનાથી પણ ઓછો સમય બચ્યો છે. ભારતમાં UKના હાઈ કમિશનર લિન્ડી કેમરને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું, “ઉલટી ગણતરી શરૂ થઈ ગઈ છે! UK અને ભારત આ વાત પર સહમત થયા છે કે ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ 15 જુલાઈથી લાગુ થઈ જશે. આ આધુનિક યુકે-ભારત પાર્ટનરશિપ માટે એક ઐતિહાસિક ક્ષણ છે, જે આપણી બંને અર્થવ્યવસ્થાઓ માટે વૃદ્ધિના એક નવા યુગની શરૂઆત કરશે.” પ્રશ્ન-જવાબમાં સમજો કે આ કરારથી શું-શું ફાયદા થશે… પ્રશ્ન 1: ભારતમાં કઈ વસ્તુઓ સસ્તી થશે? જવાબ: યુકેથી આયાત થતી વસ્તુઓ પર સરેરાશ ટેરિફ 15% થી ઘટીને 3% થશે. 85% વસ્તુઓ 10 વર્ષમાં સંપૂર્ણપણે ટેરિફ-મુક્ત થશે. આનાથી ઘણી વસ્તુઓ સસ્તી થશે: પ્રશ્ન 2: ભારતના કયા-કયા સેક્ટર્સને ફાયદો થશે? જવાબ: ટેક્સટાઇલથી લઈને એન્જિનિયરિંગ, મેડિકલ અને કેમિકલ જેવા સેક્ટર્સને ફાયદો થશે. 1. ટેક્સટાઇલ સેક્ટર યુકેમાં ભારતીય કપડાં અને હોમ ટેક્સટાઈલ્સ જેમ કે ચાદર, પડદા પર 8-12% ટેક્સ લાગતો હતો, તે હવે સંપૂર્ણપણે નાબૂદ થઈ જશે. આનાથી આપણા કપડાં બાંગ્લાદેશ અને વિયેતનામ જેવા દેશોની સરખામણીમાં સસ્તા અને વધુ સ્પર્ધાત્મક બનશે. તિરુપ્પુર, સુરત અને લુધિયાણા જેવા નિકાસ હબમાં આગામી ત્રણ વર્ષમાં 40% સુધીનો વિકાસ થઈ શકે છે. 2. ઘરેણાં અને ચામડાનો સામાન ભારતથી યુકે જતી જ્વેલરી અને ચામડાના સામાન જેમ કે બેગ, જૂતા પર હવે કોઈ ટેક્સ લાગશે નહીં. આનાથી નાના વ્યવસાયો (MSME) અને લક્ઝરી બ્રાન્ડ્સને મોટો ફાયદો થશે. આ સાથે યુકેના માર્ગે યુરોપમાં ભારતનો દબદબો વધુ વધશે. 3. એન્જિનિયરિંગ સામાન અને ઓટો પાર્ટ્સ યુકેએ ભારતીય મશીનરી, એન્જિનિયરિંગ ટૂલ્સ અને ઓટો પાર્ટ્સ જેમ કે કારના સ્પેરપાર્ટ્સ પર લાગતો ઇમ્પોર્ટ ટેક્સ નાબૂદ કર્યો છે. આનાથી ભારત, યુકે અને યુરોપની ઔદ્યોગિક સપ્લાય ચેઇન વધુ મજબૂત બનશે. પુણે, ચેન્નઈ અને ગુડગાંવ જેવા મેન્યુફેક્ચરિંગ હબને ફાયદો થશે. 4. દવાઓ અને મેડિકલ ડિવાઇસ ભારતીય ફાર્મા કંપનીઓને યુકેમાં જનરિક દવાઓ માટે સરળ રજીસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયા મળશે. આનાથી ભારતની દવાઓ યુકેની હેલ્થ સર્વિસ (NHS) માં સરળતાથી પહોંચશે અને દવાઓની મંજૂરી પણ ઝડપથી મળશે. 6. ખાવા-પીવાનો સામાન, ચા, મસાલા અને દરિયાઈ ઉત્પાદનો બાસમતી ચોખા, ઝીંગા જેવા દરિયાઈ ઉત્પાદનો, પ્રીમિયમ ચા અને મસાલા પર યુકેનો ઇમ્પોર્ટ ટેક્સ સમાપ્ત થઈ જશે. આનાથી આસામ, ગુજરાત, કેરળ અને પશ્ચિમ બંગાળ જેવા વિસ્તારોની નિકાસ ઉદ્યોગને મોટો વેગ મળશે. 7. કેમિકલ્સ અને સ્પેશિયાલિટી મટિરિયલ્સ એગ્રોકેમિકલ્સ, પ્લાસ્ટિક અને સ્પેશિયલ કેમિકલ્સ પર ટેક્સ ઓછો થવાથી ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર જેવા મુખ્ય હબમાંથી નિકાસને પ્રોત્સાહન મળશે. આ ડીલ હેઠળ ભારતનો લક્ષ્ય છે કે 2030 સુધીમાં યુકેમાં પોતાની કેમિકલ નિકાસને બમણી કરી દે. 8. ગ્રીન એનર્જી અને ક્લીનટેક આ કરાર રિન્યુએબલ એનર્જીમાં સંયુક્ત સાહસોનો માર્ગ ખોલશે, જેમાં સોલર, ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો સમાવેશ થાય છે. યુકે ભારતના ક્લીન એનર્જી સેક્ટરમાં વધુ રોકાણ કરશે, જેનાથી નવી ટેકનોલોજીનું સહ-વિકાસ થશે. પ્રશ્ન 3: આ ડીલથી ભારતની અર્થવ્યવસ્થાને શું ફાયદો થશે? જવાબ: FTA ભારતની અર્થવ્યવસ્થા માટે ઘણી રીતે ફાયદાકારક છે: પ્રશ્ન 4: આ કરાર ક્યારથી લાગુ પડશે? જવાબ: આ કરાર 24 જુલાઈ 2025 ના રોજ સાઇન થયો છે, પરંતુ તેને લાગુ પડવામાં લગભગ એક વર્ષ લાગી શકે છે. આવું એટલા માટે કારણ કે ભારતની કેન્દ્રીય કેબિનેટ અને યુકેની સંસદની મંજૂરી જરૂરી છે. ભારતની કેન્દ્રીય કેબિનેટ દ્વારા તેને મંજૂરી મળી ચૂકી છે. પ્રશ્ન 5: ભારત-યુકે વચ્ચે કરારને લઈને વાતચીત ક્યારે શરૂ થઈ હતી? જવાબ: ભારત અને યુકે વચ્ચે કરારને લઈને વાતચીત 13 જાન્યુઆરી 2022 ના રોજ શરૂ થઈ હતી, જે લગભગ 3.5 વર્ષ પછી પૂરી થઈ. 2014 થી ભારતે મોરેશિયસ, UAE, ઓસ્ટ્રેલિયા અને EFTA (યુરોપિયન ફ્રી ટ્રેડ એસોસિએશન) સાથે આવા 3 ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ્સ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. ભારત યુરોપિયન યુનિયન (EU) સાથે આ જ પ્રકારના કરારો પર સક્રિયપણે વાતચીત કરી રહ્યું છે. પ્રશ્ન 6: ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ્સ કેટલા પ્રકારના હોય છે? જવાબ: ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ્સને તેના સ્વભાવ પ્રમાણે અલગ-અલગ નામ આપવામાં આવે છે. તેમાં PTA (પ્રેફરન્શિયલ), RTA (રીજનલ) અને BTA (બાયલેટરલ) શામેલ છે. WTO આ પ્રકારના તમામ ઇકોનોમિક એન્ગેજમેન્ટ્સને RTA નામ આપે છે. સવાલ 7: ભારતે કયા દેશો સાથે આ કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે? જવાબ: ભારતે શ્રીલંકા, ભૂટાન, થાઈલેન્ડ, સિંગાપોર, મલેશિયા, કોરિયા, જાપાન, ઓસ્ટ્રેલિયા, UAE, મોરેશિયસ, ASEAN અને EFTA બ્લોક્સ સાથે ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ્સ કર્યા છે. ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ (GTRI) અનુસાર, એશિયાની મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ સાથે ડીલ હાંસલ કર્યા પછી ભારતે પોતાનું FTA ફોકસ ઇસ્ટ (ASEAN, જાપાન, કોરિયા) થી વેસ્ટર્ન પાર્ટનર્સ તરફ શિફ્ટ કરી દીધું છે. ભારત હવે નિકાસનું વિસ્તરણ કરવા અને પશ્ચિમના મોટા અર્થતંત્રો સાથે વ્યાપારી સંબંધોને મજબૂત કરવા માટે EU અને US સાથે FTA ને પ્રાધાન્ય આપી રહ્યું છે.