પ્રશ્ન: સરકારને અચાનક આ કડક પગલું શા માટે ભરવું પડ્યું?

જવાબ: ખરેખર, બજારમાં મળતી ઘણી કફ સિરપ અને ટોનિકમાં આલ્કોહોલનું પ્રમાણ ઘણું વધારે હોય છે. કોઈપણ રોકટોક વગર અથવા ડોક્ટરની પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર ઓવર-ધ-કાઉન્ટર (OTC) મળવાને કારણે ઘણા લોકો તેનો ઉપયોગ નશા માટે અથવા ખોટા કામ માટે કરવા લાગ્યા હતા. આ દુરુપયોગને રોકવા અને દવાઓના વેચાણ પર કડક દેખરેખ રાખવા માટે સરકારે આ પગલું ભર્યું છે.

પ્રશ્ન: આ નિર્ણય કઈ સમિતિની ભલામણ પર લેવામાં આવ્યો છે?

જવાબ: દવાઓના દુરુપયોગની વધતી ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારની રેગ્યુલેટરી કમિટીઓ—ડ્રગ્સ કન્સલ્ટેટિવ કમિટી (DCC) અને ડ્રગ્સ ટેકનિકલ એડવાઇઝરી બોર્ડ (DTAB)—એ આ અંગે સમીક્ષા કરી હતી. આ કમિટીઓની ભલામણો પછી જ સરકારે કાયદામાં આ સુધારો લાગુ કર્યો છે.

મેડિકલ સ્ટોર્સ અને દર્દીઓ પર અસર

પ્રશ્ન: મેડિકલ સ્ટોર ચલાવનારાઓએ હવે કયા નિયમોનું પાલન કરવું પડશે?

જવાબ: શેડ્યૂલ H1 હેઠળ આવ્યા પછી, હવે ફાર્મસી અથવા મેડિકલ સ્ટોર્સને આ ત્રણ મુખ્ય કાર્યો કરવા પડશે:

દવા ફક્ત રજિસ્ટર્ડ ડોક્ટરના માન્ય પ્રિસ્ક્રિપ્શન પર જ આપવામાં આવશે.

દરેક વેચાણની વિગતો (દર્દીનું નામ, દવાની માત્રા, ડોક્ટરનું નામ) એક અલગ રજિસ્ટરમાં નોંધવું પડશે.

આ પ્રિસ્ક્રિપ્શન્સ અને વેચાણના રેકોર્ડને ઓછામાં ઓછા 3 વર્ષ સુધી સુરક્ષિત રાખવા પડશે, જેથી ડ્રગ રેગ્યુલેટર્સ ક્યારેય પણ તેની તપાસ કરી શકે.

પ્રશ્ન: એક દર્દી તરીકે શું મારા માટે આ દવાઓ પ્રતિબંધિત કે અસુરક્ષિત બની ગઈ છે?

જવાબ: બિલકુલ નહીં. દર્દીઓ માટે તેનો અર્થ એવો બિલકુલ નથી કે આ દવાઓ અસુરક્ષિત છે અથવા તેના પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ માત્ર એક સુરક્ષા ધોરણ છે. જો તમારા ડોક્ટરે તમને આ દવા લખી હોય, તો તમને તે પહેલાની જેમ જ મેડિકલ સ્ટોર પરથી મળી જશે, બસ તમારે ડોક્ટરની પ્રિસ્ક્રિપ્શન બતાવવી પડશે.

મેડિકલ ફેક્ટ્સ અને હેલ્થ ઇમ્પેક્ટ

સવાલ: દવાઓમાં આલ્કોહોલનો ઉપયોગ શા માટે કરવામાં આવે છે, શું તે ખતરનાક છે?

જવાબ: દવાઓમાં મર્યાદિત માત્રામાં ઇથાઇલ આલ્કોહોલનો ઉપયોગ સોલ્વન્ટ અથવા પ્રિઝર્વેટિવ (દવાને સુરક્ષિત રાખવા અને ઓગાળવા) તરીકે કરવામાં આવે છે, જે ક્લિનિકલ દ્રષ્ટિએ જરૂરી છે. તે દરેક પરિસ્થિતિમાં હાનિકારક હોતું નથી. જોકે, જર્નલ ઓફ મેડિકલ ટોક્સિકોલોજીના 2024ના એક રિપોર્ટ અનુસાર, જો આવી દવાઓનું ડોક્ટરની સલાહ વિના અથવા જરૂરિયાત કરતાં વધુ સેવન કરવામાં આવે, તો તે બાળકો, વૃદ્ધો અને લિવરના દર્દીઓ માટે ગંભીર આડઅસરો ઉભી કરી શકે છે.

સવાલ: આ મામલે વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO)ની શું ગાઈડલાઈન છે?

જવાબ: વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) પણ હંમેશા દવાઓના તર્કસંગત અને મર્યાદિત ઉપયોગ (Rational Use of Medicines) પર ભાર મૂકે છે. આ અંતર્ગત દવાઓ ત્યારે જ લખવી અને વેચવી જોઈએ જ્યારે તેની ખરેખર ક્લિનિકલ જરૂરિયાત હોય.

શેડ્યૂલ H1 અને ભવિષ્ય પર અસર